Lão hóa là tiến trình tự nhiên không thể đảo ngược, song tốc độ suy giảm thể chất ở mỗi người lại có sự khác biệt rõ rệt. Theo các báo cáo đăng tải trên National Geographic, việc theo dõi định kỳ những bài kiểm tra vận động đơn giản có thể giúp mỗi người nhận diện sớm dấu hiệu suy giảm thể lực, từ đó chủ động điều chỉnh lối sống và chế độ rèn luyện để duy trì sức khỏe lâu dài.
Tốc độ đi bộ
Tốc độ đi bộ được các nhà khoa học xem là một trong những chỉ số quan trọng phản ánh mức độ lão hóa của cơ thể. Nhiều nghiên cứu cho thấy, tốc độ di chuyển chậm có liên quan mật thiết đến nguy cơ suy giảm nhận thức, giảm khả năng sống độc lập và gia tăng tỷ lệ tử vong ở người cao tuổi.
Để tự đánh giá, mỗi người có thể đo thời gian hoàn thành quãng đường 10 mét với tốc độ đi bộ thoải mái. Ở nhóm người trên 60 tuổi, tốc độ từ 0,8–1,2 m/giây được coi là bình thường. Với người trung niên, duy trì tốc độ từ 1,3 m/giây trở lên cho thấy nền tảng thể lực và khả năng vận động tốt.
Động tác đứng lên – ngồi xuống
Sức mạnh cơ bắp, đặc biệt là nhóm cơ chân, thường suy giảm sớm theo tuổi tác và ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng vận động tự chủ. Bài kiểm tra đứng lên – ngồi xuống liên tục từ ghế, không dùng tay hỗ trợ, được xem là phương pháp đơn giản nhưng hiệu quả để đánh giá sức mạnh và độ bền của cơ chi dưới.
Việc gặp khó khăn hoặc mất nhiều thời gian để hoàn thành bài kiểm tra này có thể là dấu hiệu cảnh báo tình trạng mất cơ một hệ lụy phổ biến của lão hóa, làm tăng nguy cơ té ngã và hạn chế khả năng sinh hoạt độc lập.
Lực nắm tay
Lực nắm tay không chỉ phản ánh sức mạnh của nhóm cơ tay mà còn được xem là chỉ số đại diện cho sức mạnh toàn thân. Các nghiên cứu lâm sàng chỉ ra rằng lực nắm tay yếu có liên quan đến nguy cơ mắc các bệnh tim mạch, tiểu đường và khả năng hồi phục kém sau phẫu thuật.
Ngưỡng tham chiếu thường được xác định khoảng 26 kg đối với nam giới và 16 kg đối với nữ giới. Khi lực nắm tay thấp hơn mức này, cơ thể đang phát đi tín hiệu cần tăng cường vận động và rèn luyện thể chất.
Khả năng giữ thăng bằng
Té ngã là nguyên nhân hàng đầu dẫn đến chấn thương nghiêm trọng ở người cao tuổi, trong đó suy giảm khả năng thăng bằng đóng vai trò then chốt. Bài kiểm tra đứng một chân giúp đánh giá sự phối hợp giữa hệ thần kinh trung ương và hệ vận động.
Thời gian giữ thăng bằng càng ngắn, nguy cơ gặp các biến cố về vận động càng cao. Tuy nhiên, theo các chuyên gia, khả năng thăng bằng có thể được cải thiện đáng kể thông qua những bộ môn nhẹ nhàng như yoga hoặc các bài tập thăng bằng chuyên biệt.
Lượng oxy tối đa
Thước đo lượng oxy tối đa mà cơ thể có thể sử dụng trong quá trình tập luyện. Nó còn được gọi là sự hấp thụ oxy tối đa hoặc khả năng hiếu khí tối đa. Dù thông số này có xu hướng giảm dần theo tuổi tác, việc duy trì các bài tập aerobic, chạy bộ hoặc đạp xe với cường độ phù hợp có thể làm chậm quá trình suy giảm.
Hiện nay, bên cạnh các xét nghiệm chuyên sâu tại cơ sở y tế, nhiều thiết bị đeo thông minh có thể ước tính VO₂ max, giúp người dùng theo dõi sức khỏe tim mạch và kiểm soát tiến trình lão hóa một cách chủ động.
