Tôi rât thích ăn đồ nếp như bánh chưng, xôi. Tuy nhiên, nhiều thông tin cho rằng ăn nhiều đồ nếp gây béo phì, tiểu đường. Xin bác sĩ tư vấn thông tin này đúng không? (Lê Vân – Vũng Tàu).
Bác sĩ Huỳnh Tấn Vũ – Bệnh viện Đại học Y Dược TPHCM cơ sở 3 tư vấn:
Gạo nếp là thực phẩm quen thuộc trong bữa ăn của người Việt, đặc biệt xuất hiện nhiều trong các món truyền thống như xôi, bánh chưng, bánh gai, chè hay các loại bánh cổ truyền. Gạo nếp được y học cổ truyền đánh giá có tác dụng bổ trung, ích khí, kiện tỳ dưỡng vị, ích phế và chỉ hãn.
Gạo nếp cũng là nguồn cung cấp chất đạm, chất béo, chất xơ cho cơ thể và chứa hàm lượng các vi chất đáng kể như các vitamin B1, B2, B3, E cùng các khoáng chất như canxi, sắt, phốt pho, magie, kali, kẽm…
Tuy nhiên, không phải ai cũng phù hợp để ăn nhiều gạo nếp. Do chứa hàm lượng amilopectin cao – thành phần tạo nên độ dẻo đặc trưng, gạo nếp khiến món ăn trở nên khó tiêu. Trong 100g gạo nếp có thể chứa tới 350-370 calo năng lượng. Ăn nhiều gạo nếp rất dễ dẫn đến tăng cân.
Món ăn từ gạo nếp không phù hợp với một số nhóm người sau:
Người có hệ tiêu hóa kém
Theo quan điểm Đông y, gạo nếp có tính “niêm trệ nan hóa”, tức là dẻo, dễ gây ứ trệ và khó tiêu. Vì vậy, những người tỳ vị hư nhược, hay đầy bụng, chậm tiêu, dễ rối loạn tiêu hóa không nên ăn nhiều. Ăn quá mức có thể khiến bụng trướng, khó chịu, thậm chí tiêu chảy hoặc táo bón.
Trẻ nhỏ và người cao tuổi
Trẻ dưới 2 tuổi có hệ tiêu hóa chưa hoàn thiện, men tiêu hóa còn yếu. Nếu ăn nhiều thực phẩm làm từ gạo nếp, trẻ dễ bị chướng bụng, nôn trớ, khó tiêu.
Tương tự, người cao tuổi thường suy giảm chức năng tiêu hóa và răng yếu, việc nhai nuốt và tiêu hóa thức ăn dẻo, đặc như nếp sẽ khó khăn hơn, dễ gây đầy bụng, ăn không ngon miệng.
Người mới ốm dậy
Sau thời gian bệnh, hệ tiêu hóa cần thời gian hồi phục. Lúc này, các chuyên gia thường khuyến nghị ăn thực phẩm mềm, dễ tiêu như cháo loãng, súp. Gạo nếp tuy giàu năng lượng nhưng khó tiêu, có thể khiến dạ dày phải hoạt động nhiều hơn, làm chậm quá trình phục hồi.
Người đang viêm nhiễm, có vết thương hở
Theo kinh nghiệm dân gian và một số quan điểm Đông y, gạo nếp có thể khiến tình trạng viêm kéo dài hơn hoặc làm vết thương lâu lành. Những người đang bị viêm họng, viêm phế quản, viêm da, mụn nhọt, phụ nữ sau sinh hoặc người có vết thương hở nên hạn chế ăn đồ nếp để tránh nguy cơ mưng mủ, sưng viêm kéo dài.
Người thừa cân, béo phì
100g gạo nếp có thể cung cấp khoảng 350-370 kcal. Hàm lượng tinh bột cùng chỉ số đường huyết cao khiến đồ nếp dễ làm tăng cân nếu ăn thường xuyên, đặc biệt dưới dạng xôi, bánh ngọt kết hợp nhiều đường, mỡ. Người thừa cân, béo phì nên kiểm soát khẩu phần và tần suất sử dụng.
Người mắc bệnh tiểu đường
Giống các loại gạo và ngũ cốc khác, gạo nếp chứa lượng tinh bột cao, khi vào cơ thể sẽ chuyển hóa thành đường. Người mắc bệnh tiểu đường không nhất thiết phải kiêng hoàn toàn nhưng không nên ăn một lúc quá nhiều và cần tính toán trong tổng lượng tinh bột hằng ngày để tránh tăng đường huyết đột ngột.
Bánh chưng là món ăn truyền thống trong dịp Tết nhưng cũng có thể trở thành mối lo ngại cho những người quan tâm đến cân nặng và kiểm soát huyết áp, đường huyết.
Thành phần chủ yếu từ gạo nếp và thịt, bánh chưng khiến đường huyết tăng nhanh và đặc biệt nguy hiểm với người có nguy cơ rối loạn chuyển hóa, tiền tiểu đường hoặc tiểu đường.
