Tôi rời TP Hồ Chí Minh từ sớm, vượt qua những con đường nhuộm nắng để tìm về vùng rừng ngập nước rộng lớn thuộc xã Thạnh Tân, huyện Tân Phước, tỉnh Tiền Giang – nơi được gọi bằng cái tên thân thuộc: Khu bảo tồn sinh thái Đồng Tháp Mười. Xe tôi chạy qua những cánh đồng lúa xanh rì, thẳng cánh cò bay, dọc theo những con kênh rợp bóng tràm mát rượi.
Càng đi sâu, trời càng xanh và gió càng dịu. Đến nơi, đập vào mắt tôi là một vùng đất rừng mênh mông – nơi con lung nằm giữa, được bao quanh bởi con sông cái và những con rạch nhỏ đan xen, tựa như một bức tranh thủy mặc chưa ai kịp tô vẽ. Không có tiếng còi xe, không có khói bụi, chỉ có tiếng chim ríu rít, tiếng lá rừng xào xạc và mùi cỏ dại ngai ngái lẫn mùi nước nồng nàn. Thiên nhiên ở đây không ồn ào, mà âm thầm dịu dàng như một người bạn cũ.
Khu bảo tồn sinh thái Đồng Tháp Mười được thành lập vào năm 2000, với diện tích 106,8ha, trong đó có 36ha tràm là khu trung tâm, vùng đệm xung quanh khoảng 1.800ha, chủ yếu là rừng tràm.
Chúng tôi bắt đầu chuyến khám phá bằng một chiếc xuồng nhỏ. Người chèo xuồng là cô Tư – một người dân sống ở đây đã gần 40 năm, tay thoăn thoắt, mắt vẫn dõi theo từng chuyển động của rừng. Xuồng lướt qua những tán tràm rủ bóng, qua những bụi bông súng, qua tổ chim nằm chênh vênh trên cành. Thỉnh thoảng, một chú cò ốc vụt bay lên, để lại tiếng đập cánh loảng xoảng giữa trời im vắng.
Chiếc xuồng rẽ nước, len lỏi qua từng con rạch nhỏ, chúng tôi cúi đầu thấp xuống cho xuồng chui nhánh dây leo to bằng cổ tay vắt ngang lối. Bèo cám mùa này nở rộ, phủ kín cả mặt nước tạo thành một tấm thảm xanh ngát cả vùng trời. Đến một khúc sông rộng, cô Tư dừng xuồng, chỉ tay lên phía xa: “Chiều là lúc cò bay về tổ, nhìn đàn cò trắng bay rợp trời, đẹp lắm! Mà đừng chỉ nhìn phía trên, nhìn xuống nước cũng hay. Nước ở đây như tấm gương soi cả bầu trời”.
Ước tính, nơi đây có 156 loài thực vật, 147 loài thuộc lớp chi, 34 loài lớp cá, 8 loài lớp lưỡng thể, 30 loài lớp côn trùng sinh sống và phát triển.
Du khách ngồi trên thuyền, khám phá hệ sinh thái đa dạng.
Buổi trưa, chúng tôi dừng chân bên chòi, ăn mấy món đồng quê, dân dã. Cá hú kho tộ, cá trê chiên mắm gừng, ốc bươu hấp bầu,… bữa cơm đơn sơ nhưng giữa không gian thiên nhiên khoáng đạt, mọi thứ bỗng ngon một cách kỳ lạ. Mỗi món ăn như mang cả mùi vị và tính cách của vùng đất này, đậm đà, dân dã mà thấm đẫm tình người.
Xế chiều, chúng tôi chuyển sang đạp xe xuyên rừng. Đường mòn đất đỏ, hai bên là rừng tràm bạt ngàn cùng vô vàn loài cây và dược liệu quý. Tôi có cảm giác như mình đang lạc vào một vùng đất không tuổi. Có lúc, một chú khỉ đuôi dài nhảy vút qua đầu, để lại một thoáng ngạc nhiên rồi biến mất như cơn gió. Tôi leo lên tháp quan sát, nơi cao nhất của khu bảo tồn. Từ đây, có thể nhìn toàn cảnh rừng tràm trải dài đến tận chân trời, như một tấm thảm xanh nhấp nhô, với đàn cò bay trắng cả khoảng không. Xa xa, những vạt lúa mùa nước nổi, những ngôi nhà nép mình bên sông – tất cả hòa quyện vào một không gian yên bình đến lặng người.
Chính sách bảo vệ nghiêm ngặt, môi trường sống thuận lợi, yên bình và an toàn là những yếu tố thu hút các loại chim nước về sinh sống tại Khu bảo tồn sinh thái Đồng Tháp Mười ngày càng nhiều, nhất là các loại cò.
Nếu một ngày nào đó bạn cảm thấy mệt mỏi, nếu bạn cần một nơi để làm mới tâm hồn, thì hãy thử đến với Đồng Tháp Mười. Không chỉ để cái trốn nóng oi ả của mùa hè, mà là để tìm lại hơi thở nguyên sơ, để sống chậm giữa thiên nhiên đang ngân nga những bản nhạc không lời. Ở đó, chỉ cần ngồi trên một chiếc xuồng nhỏ, để lòng mình trôi theo những nhánh sông hiền, đã đủ để thấy cuộc sống này dịu dàng biết bao.
