Nhà tắm công cộng ở Thổ Nhĩ Kỳ không có bồn tắm, nhưng có “nhân viên tắm”, vệ sinh và massage cơ thể cho khách hàng.
Âm thanh du dương, ánh sáng dịu nhẹ từ mái vòm chiếu xuống bề mặt đá cẩm thạch, tiếng nước chảy trong không gian đầy hơi nước tạo nên sự huyền bí của những nhà tắm công cộng (hamam) ở Thổ Nhĩ Kỳ.
Không gian của một phòng tắm cao cấp ở Thổ Nhĩ Kỳ. Ảnh: Anadolu Agency
“Hamam là nơi giao tiếp xã hội, đã tồn tại từ xa xưa ở Thổ Nhĩ Kỳ. Đây là nơi phụ nữ có thể giao lưu bên ngoài ngôi nhà của mình mà không cần xin phép, thoát khỏi vai trò nội trợ hoặc đi tìm vợ cho con trai”, Ahmet, chuyên gia văn hóa và lịch sử Thổ Nhĩ Kỳ, chia sẻ.
Trong quá khứ, phụ nữ từ các gia đình giàu có thường xuyên đến hamam. Một số thậm chí còn có hamam riêng. Mỗi phụ nữ sử dụng các vật dụng cá nhân như tası (một chiếc bát với hoa văn chạm nổi, đôi khi được đính ngọc) để đổ nước lên cơ thể. Họ cũng sử dụng vải satin thêu bằng lụa hoặc vải lanh viền ren, và pestemal (khăn tắm). Theo truyền thống, những chiếc khăn này được làm từ cotton, với các đường khâu bằng tay.
Được gọi là nhà tắm, nhưng trong hamam không có bồn tắm thực sự. Mỗi hamam có ít nhất ba khu vực, được thiết kế để nâng cao trải nghiệm. Thiết kế hamam rất quan trọng vì đây là một hành trình, từ khi bước vào đến khi quay ra.
Đầu tiên là lối vào, luôn có lò sưởi, gồm phòng thay đồ và khu vực thư giãn sau tắm. Một cánh cửa nhỏ dẫn vào phòng tiếp theo, với nhà vệ sinh và kurna (chậu đá cẩm thạch). Khu vực chính và lớn nhất có một bệ đá cẩm thạch cao ở trung tâm, với nhiều kurna dọc theo các bức tường. Một số hamam có các phòng nhỏ hơn gọi là halvet (phòng nóng). Hai phòng tiếp theo có mái vòm và chiều cao luôn lớn hơn chiều rộng. Các lỗ mở trên mái vòm góp phần tạo nên bầu không khí và tăng cảm giác không gian. “Chúng trông như những ngôi sao trên bầu trời, như bạn đang ngắm nhìn vũ trụ”, Ahmet nói.
Hiện ở Istanbul có khoảng 60 hamam đang hoạt động. Hầu hết các hamam nhỏ sẽ phân chia nam và nữ tắm riêng vào các thời điểm khác nhau, đôi khi vào những ngày khác nhau. Chỉ có các hamam lớn mới có khu vực tắm riêng cho nam và nữ. Nhiều hamam ở Istanbul mở cửa đến 23h, nhưng bạn nên lên kế hoạch và đặt chỗ trước.
Nhân viên tắm ở khu tắm nam. Ảnh: AFP
Elif Kartal, Quản lý bộ phận Quan hệ Khách hàng và Vận hành của Zeyrek Cinili Hamam, đã làm việc trong các nhà tắm Thổ Nhĩ Kỳ gần 20 năm, cho biết hầu hết các hamam đều cung cấp một loạt dịch vụ kese (hình thức kỳ cọ cơ thể bằng găng tay và massage bọt Thổ Nhĩ Kỳ).
Tất cả các hamam đều có khu vực thay đồ, giữ đồ có giá trị. Một số nơi có thể yêu cầu bạn cung cấp thông tin cơ bản về sức khỏe. Họ thường có đồ lót dùng một lần, nhưng bạn có thể mặc đồ lót riêng hoặc đồ bơi. Kese sẽ chà xát toàn bộ cơ thể, vì vậy không nên mặc đồ bơi liền mảnh.
Elif Tamtartar, nhân viên tắm nữ, tại Zeyrek Cinili Hamam có 25 năm kinh nghiệm. Cô được học kesecilik (nghệ thuật kỳ cọ cơ thể) từ khi chưa đến 15 tuổi từ mẹ và bà. Cô khuyên khách hàng tránh tẩy lông trước khi tắm và tránh sử dụng kem dưỡng da, các sản phẩm chứa dầu ngày hôm trước vì điều này làm giảm hiệu quả của kese, khiến găng tay trượt trên da. Cô cũng khuyên nên ăn nhẹ trước khi đến và tránh uống rượu, vì có thể bạn sẽ cảm thấy khó chịu trong không gian nóng.
Sau khi thay đồ và quấn khăn, nhân viên tắm sẽ chờ sẵn, nam và nữ riêng biệt. Họ dẫn bạn đến trung tâm của nhà tắm. Ở đó, bạn được xả nước ấm, được mời nằm xuống một chiếc khăn đặt trên đá cẩm thạch. Nhiệt độ từ đá kết hợp với không khí ấm áp mang lại cảm giác thư giãn tuyệt đối, và sau 15 phút đổ mồ hôi, bạn có thể ngủ thiếp đi. Người phục vụ sẽ đổ nước lên tóc, mặt và cơ thể bạn, rửa trôi mồ hôi.
Sau khi xả nước đến phần kese. Găng tay kese giống như giấy nhám thô ở dạng vải, được sử dụng để kỳ cọ da chết khỏi cơ thể. Trong quá khứ, thay vì kese, người ta sử dụng topuk taş (một loại đá bọt). Những phụ nữ có địa vị cao thường có đá bọt được đặt trong những chiếc cốc bạc thủ công và chạm khắc với các thiết kế cá nhân hóa.
Cảm giác khi làn da được kỳ cọ bằng găng tay kese khá kỳ lạ, đôi lúc thô ráp, đôi khi nhột, thậm chí có cảm giác nóng một cách lạ lùng. Gần như không một centimet da nào bị bỏ qua. Một lần kese kỹ lưỡng sẽ bao gồm thân mình, tay, chân, cũng như khuôn mặt, mặt trong của đùi và xuống hõm xương cụt. Nếu bạn cảm thấy áp lực quá mạnh hoặc có vùng da nhạy cảm, hãy báo cho nhân viên. Hầu hết nhân viên không biết ngoại ngữ, nhưng họ đã làm công việc này nhiều năm, dễ dàng giao tiếp với khách nước ngoài qua ngôn ngữ cơ thể.
Khi nhân viên kỳ cọ, những lớp bụi bẩn màu đen mỏng, cặn bẩn trên da sẽ “bay” hết. Sau đó, bùi nhùi tắm được sử dụng để loại bỏ các tế bào chết. Tùy thuộc vào từng hamam, chiếc bùi nhùi này có thể được làm từ vải cotton, lanh hoặc lông dê.
Massage bọt Thổ Nhĩ Kỳ sau khi tắm. Ảnh: Barbaros Cangurgel
Khi bạn đã sạch, đến lúc trải nghiệm massage. Nhân viên tạo bọt bằng cách xoa xà phòng lên miếng vải mềm ướt, thổi phồng lên trước khi nhẹ nhàng lướt qua cơ thể để chuẩn bị massage. Hầu hết xà phòng Thổ Nhĩ Kỳ được làm từ dầu ôliu để vẫn làm sạch mà không mất đi lớp dầu tự nhiên của da. Kết hợp với hiệu quả của kese, làn da trở nên mềm mại, tươi mới. Tamtartar nói rằng kese giúp ngăn ngừa lão hóa. “Lỗ chân lông mở, quá trình tái tạo tế bào được đẩy nhanh vì kỳ cọ cũng như một lần tẩy tế bào chết,” cô nói.
Sau khi giai đoạn gội đầu hoàn tất, bạn ra khỏi phòng tắm theo đúng đường vào. Đầu tiên, bạn nên dừng lại ở khu vực giữa để được lau khô và quấn khăn trước khi quay lại phòng mát, nơi bước vào ban đầu. Không nên rời hamam một cách đột ngột. Hãy nằm thư giãn, thưởng thức trà và khi sẵn sàng, nhẹ nhàng trở lại khu vực thay đồ.
Dành thời gian thư giãn với nước nóng đem lại nhiều lợi ích. Với hamam, điều đó không đơn thuần chỉ để làm sạch cơ thể. “Những vị khách đến nhà tắm quên đi muộn phiền. Năng lượng của nước, không gian, con người hòa quyện và khi những năng lượng hòa hợp, đó là giải pháp chữa lành hiệu quả”, Tamtartar nói.
Tâm Anh (theo CNN)
