Vợ chồng tôi cưới 2 năm chưa có con, thường xuyên thức đến 2h, ngủ 5 tiếng mỗi ngày. Đây có phải là lý do chúng tôi khó có con không? (Trọng Hoàng, Nam Định)
Trả lời:
Thức khuya không phải là nguyên nhân trực tiếp gây vô sinh, nhưng là yếu tố nguy cơ làm suy giảm chức năng sinh sản ở cả hai giới. Người trưởng thành cần ngủ trước 23h, 7-8 tiếng mỗi đêm để cơ thể đủ thời gian phục hồi và tái tạo năng lượng. Mỗi ngày chỉ ngủ 5 tiếng là không đủ. Ngủ muộn, thiếu ngủ kéo dài gây rối loạn nội tiết, giảm chất lượng trứng và tinh trùng cũng như khả năng thụ thai tự nhiên.
Ở nam giới, hormone testosterone là yếu tố quyết định khả năng sản xuất tinh trùng, được tiết ra chủ yếu vào ban đêm, nhất là trong giai đoạn ngủ sâu. Khi thức khuya kéo dài, quá trình tiết testosterone bị rối loạn, dẫn đến giảm chất lượng và số lượng tinh binh. Thức khuya liên tục cũng làm tăng stress oxy hóa, khiến tinh binh dễ bị tổn thương DNA, giảm khả năng thụ tinh.
Nữ giới thức khuya khiến chu kỳ hormone sinh sản bị đảo lộn. Hormone melatonin được tiết ra khi cơ thể nghỉ ngơi trong bóng tối có tác dụng bảo vệ trứng khỏi các gốc tự do. Khi thiếu ngủ, nồng độ melatonin giảm khiến chất lượng trứng suy giảm, dễ rối loạn rụng trứng hoặc vô kinh. Ngủ muộn cũng ảnh hưởng đến hoạt động của trục hạ đồi – tuyến yên – buồng trứng, gây mất cân bằng giữa estrogen và progesterone, giảm khả năng thụ thai tự nhiên.
Bác sĩ tư vấn hỗ trợ sinh sản cho một cặp vợ chồng hiếm muộn. Ảnh minh họa: IVF Tâm Anh
Ngủ không đủ giấc cũng khiến cơ thể luôn trong trạng thái stress kéo dài, làm tăng tiết hormone cortisol. Cortisol cao trong thời gian dài gây ức chế trục nội tiết sinh sản, đồng thời ảnh hưởng đến chức năng tuyến giáp và chuyển hóa năng lượng. Ở nam giới, điều này có thể dẫn tới giảm ham muốn tình dục, rối loạn cương dương, trong khi nữ giới dễ rối loạn kinh nguyệt.
Thức khuya còn khiến hệ miễn dịch suy yếu, dễ mắc các bệnh nhiễm khuẩn sinh dục, viêm âm đạo, viêm tuyến tiền liệt, viêm tinh hoàn… Những bệnh lý này nếu kéo dài có thể gây tắc vòi trứng, giảm số lượng tinh trùng hoặc suy giảm khả năng sinh sản nghiêm trọng.
Để cải thiện giấc ngủ, vợ chồng nên áp dụng các biện pháp như duy trì giờ đi ngủ và thức dậy cố định mỗi ngày, kể cả cuối tuần; hạn chế dùng điện thoại, máy tính hay xem tivi trước khi ngủ ít nhất 30 phút. Tránh uống cà phê, trà đặc, rượu bia vào buổi tối. Tạo không gian ngủ yên tĩnh, ánh sáng dịu, nhiệt độ mát mẻ. Tập thể dục nhẹ như đi bộ, yoga, hít thở sâu để giảm căng thẳng. Ngủ sớm, ngủ đủ, chế độ dinh dưỡng lành mạnh kết hợp vận động đều đặn là cách đơn giản nhất để bảo vệ sức khỏe sinh sản.
Vợ chồng nên khám sức khỏe sinh sản định kỳ, nhất là người có thói quen thức khuya, làm việc ca đêm hoặc đang trong quá trình điều trị hiếm muộn. Sàng lọc sớm các rối loạn nội tiết, bệnh lý sinh sản giúp can thiệp kịp thời, tránh nguy cơ vô sinh, hiếm muộn.
ThS.BS Nguyễn Lệ Thủy
Trung tâm Hỗ trợ sinh sản
Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội
| Độc giả gửi câu hỏi về vô sinh hiếm muộn tại đây để bác sĩ giải đáp |
