Tay chân trẻ có ngấn do bụ bẫm hay bất thường?

Trả lời:

Với thể trạng hiện tại, bé thuộc nhóm phát triển vượt chuẩn, trung bình bé trai 5 tháng nặng khoảng 7,5 kg, bé gái nặng khoảng 6,9 kg. Bé bụ bẫm dễ có ngấn mỡ sinh lý bình thường ở tay, chân. Song đây cũng có thể là dấu hiệu cảnh báo hội chứng vòng thắt chi bẩm sinh.

Bạn có thể kiểm tra tại nhà bằng cách dùng hai tay nhẹ nhàng kéo vùng da có ngấn ở cổ tay, chân bé ra. Nếu là ngấn mỡ bình thường, khi căng da, vết lõm biến mất hoặc mờ đi hẳn, da bên dưới liền lạc, mềm mại, màu sắc đồng nhất với vùng da xung quanh. Trường hợp bạn quan sát thấy nhiều ngấn xếp lớp lên nhau, xuất hiện đồng đều ở cả hai tay hoặc hai chân bé, vòng ngấn không khép kín, tay chân bé vẫn hồng hào thì là ngấn mỡ bình thường. Ngấn này sẽ dần biến mất khi bé bắt đầu biết bò, đi và chiều cao phát triển nhanh hơn, thường sau 1-2 tuổi sẽ hết hẳn.

Nếu khi căng da, vết lõm vẫn còn nguyên rãnh sâu, nhìn giống sợi dây chun buộc chặt vào tay bé, sờ vào rãnh thấy cứng, xơ chai thì có thể bé mắc hội chứng vòng thắt chi bẩm sinh. Biểu hiện của hội chứng này là chỉ có một vòng duy nhất, xuất hiện một bên, ôm trọn tay hoặc chân trẻ, bàn tay, bàn chân sưng to, phù, lạnh hơn do máu khó lưu thông.

Hội chứng vòng thắt chi xảy ra khi trẻ còn trong bụng mẹ, lớp màng ối mỏng bao bọc bé bị rách một phần, tạo thành dải xơ hoặc sợi dây quấn vào bộ phận cơ thể của thai nhi như ngón tay, ngón chân, cổ tay, cổ chân… tạo thành một vòng thắt. Độ nguy hiểm phụ thuộc vào mức độ thắt. Nếu tình trạng nhẹ chỉ gây mất thẩm mỹ với các rãnh lõm trên da, nặng hơn có thể chèn ép mạch máu nông, làm sưng phù (phù bạch huyết) phần bàn tay bên dưới. Vòng thắt siết chặt vào sâu bên trong, chèn ép mạch máu lớn, gân, dây thần kinh và không được xử lý, gây teo tay, liệt thần kinh, thậm chí hoại tử (chết mô) dẫn đến phải cắt bỏ phần chi đó.

Nếu bé mới sinh ra mà vòng thắt gây tím tái, thiếu máu nuôi bàn tay, bác sĩ phải mổ cấp cứu ngay. Khi vòng thắt không đe dọa tính mạng chi, bác sĩ đợi bé lớn hơn, thường từ 3 tháng đến một tuổi để đủ sức khỏe phẫu thuật cắt bỏ vòng xơ, tạo hình da, giải phóng mạch máu thần kinh và khâu thẩm mỹ lại da, tránh để lại sẹo co rút sau này.

Do ngấn mỡ sâu, mồ hôi và bụi bẩn dễ đọng lại gây hăm, đỏ da hoặc nấm, bạn cần vạch từng ngấn ra rửa sạch, lau khô hàng ngày cho bé. Đồng thời đưa bé đi khám tại các bệnh viện để được đánh giá mức độ lưu thông máu. Không nên tự ý bôi thuốc hay massage vùng thắt vì không giải quyết được nguyên nhân gốc rễ là dải xơ.

BS.CKIINguyễn Đỗ Trọng
Khoa Ngoại Nhi
Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM