Liên minh châu Âu (EU) đang chuẩn bị triển khai một biện pháp quản lý mới nhằm chấm dứt tình trạng gian lận công tơ trên thị trường xe đã qua sử dụng.
Theo đề xuất này, số km vận hành của toàn bộ xe cá nhân sẽ được ghi nhận tự động, liên tục và lưu trữ trong cơ sở dữ liệu quốc gia của từng nước thành viên. Cơ chế mới được kỳ vọng sẽ khiến việc can thiệp vào đồng hồ công tơ gần như không còn khả thi.
Theo thống kê của hai công ty phân tích dữ liệu ô tô tại Pháp, có từ 3 đến 6% xe cũ bán ra tại quốc gia này có dấu hiệu tua lại công tơ. Hành vi gian lận ngày càng tinh vi: từ việc tháo đồng hồ cơ để chỉnh số km, chuyển sang dùng thiết bị điện tử can thiệp qua cổng OBD, cho đến các bộ “chặn công tơ” như SFKspeed được lắp giữa cảm biến tốc độ và bảng đồng hồ. Những thiết bị này thậm chí có thể kích hoạt từ xa bằng ứng dụng điện thoại, khiến việc phát hiện vi phạm vô cùng khó khăn.
Trước tình trạng này, EU đã thống nhất xây dựng khuôn khổ quản lý đồng bộ. Đề xuất do Ủy ban châu Âu trình vào tháng 4/2025 hiện đã tiến gần giai đoạn áp dụng thực tế. Theo quy định mới, số km của phương tiện sẽ được cập nhật tự động bởi ba nhóm chính: các trung tâm kiểm định tại mỗi kỳ kiểm tra định kỳ; các xưởng sửa chữa ủy quyền của nhà sản xuất sau mỗi lần bảo dưỡng và bản thân nhà sản xuất đối với những dòng xe có khả năng truyền dữ liệu từ xa qua Internet hoặc mạng di động, với tần suất ba tháng một lần.
Ngoài ba nhóm bắt buộc, mỗi quốc gia thành viên có thể mở rộng thêm nguồn dữ liệu từ các xưởng sửa chữa độc lập, doanh nghiệp bảo hiểm hoặc các công ty cho thuê xe. Toàn bộ thông tin sẽ được lưu giữ ít nhất ba năm và chủ xe có quyền truy cập đầy đủ lịch sử của phương tiện.
Các cơ quan kiểm định, lực lượng chức năng, cơ quan thống kê của từng nước và Eurostat cũng được phép khai thác dữ liệu này. Một điểm mới quan trọng là khả năng đồng bộ xuyên biên giới. Cụ thể, khi xe được bán sang quốc gia khác trong EU, toàn bộ lịch sử số km sẽ tự động chuyển theo, giúp loại bỏ hoàn toàn nguy cơ “xóa trắng công tơ” bằng cách đưa xe đi tiêu thụ ở nước khác.
Bên cạnh đó, EU yêu cầu các nước thành viên áp dụng chế tài nghiêm khắc để răn đe hành vi gian lận công tơ. Các hình thức xử phạt cụ thể sẽ do mỗi quốc gia tự quyết định, nhưng phải đảm bảo tiêu chí “hiệu quả, tương xứng và không phân biệt đối xử”.
