Vì sao khi đi khám sức khỏe, bác sĩ luôn chỉ định xét nghiệm nước tiểu dù tôi không có triệu chứng gì? (Hà Anh Thư – Từ Liêm, Hà Nội).
Các bác sĩ tại Trung tâm Huyết học – Truyền máu, Bệnh viện 19-8 (Hà Nội) tư vấn:
Khi đi khám sức khỏe định kỳ, nhiều người thường chỉ quan tâm đến xét nghiệm máu mà xem nhẹ xét nghiệm tổng phân tích nước tiểu. Tuy nhiên, đây lại là một trong những xét nghiệm cơ bản có giá trị “tố cáo” rất sớm nhiều bệnh lý nguy hiểm.
Dưới đây là 4 lý do quan trọng bạn nên thực hiện xét nghiệm này.
1. Phát hiện sớm tổn thương thận
Thận hoạt động như một hệ thống lọc tinh vi, có nhiệm vụ giữ lại các chất cần thiết như protein và tế bào máu, đồng thời đào thải chất cặn bã ra ngoài. Hai chỉ số quan trọng phản ánh chức năng này là Protein (PRO) và Máu (BLD).
Ở người khỏe mạnh, protein và hồng cầu không xuất hiện trong nước tiểu. Khi kết quả xét nghiệm cho thấy PRO hoặc BLD dương tính, đó là dấu hiệu cho thấy “màng lọc” thận đang bị tổn thương.
2. Cảnh báo rối loạn chuyển hóa và bệnh tiểu đường
Xét nghiệm nước tiểu còn giúp đánh giá cách cơ thể sử dụng “nhiên liệu” thông qua hai chỉ số Glucose (GLU) và Ketone (KET).
Bình thường, thận sẽ tái hấp thu hoàn toàn glucose để giữ lại cho cơ thể. Tuy nhiên, khi đường huyết tăng cao vượt quá “ngưỡng thận”, glucose sẽ tràn ra nước tiểu. Vì vậy, GLU dương tính gần như luôn là dấu hiệu gợi ý bệnh tiểu đường hoặc rối loạn đường huyết chưa được kiểm soát.
3. Nhận diện nhanh nhiễm trùng đường tiết niệu
Nhiễm trùng đường tiết niệu là bệnh lý phổ biến nhưng dễ bị bỏ sót nếu triệu chứng chưa rõ ràng. Xét nghiệm nước tiểu giúp phát hiện tình trạng này thông qua “cặp đôi” Bạch cầu (LEU) và Nitrit (NIT).
Bạch cầu là các tế bào miễn dịch, sẽ xuất hiện tại nơi có viêm hoặc nhiễm trùng. Khi LEU dương tính, cơ thể đang phản ứng với tình trạng viêm trong đường tiết niệu.
Đặc biệt, Nitrit dương tính gần như khẳng định sự hiện diện của vi khuẩn, do một số vi khuẩn có khả năng chuyển Nitrat trong thức ăn thành Nitrit. Khi cả hai chỉ số LEU và NIT cùng dương tính, đây là bằng chứng mạnh mẽ cho thấy người bệnh đang bị nhiễm trùng đường tiết niệu và cần điều trị sớm.
4. Đánh giá chức năng gan và “môi trường” nước tiểu
Ngoài thận và chuyển hóa, xét nghiệm nước tiểu còn cung cấp thông tin về gan và tình trạng cô đặc của nước tiểu thông qua các chỉ số như Bilirubin (BIL), Urobilinogen (URO), tỷ trọng (SG) và pH.
Bilirubin dương tính là dấu hiệu cảnh báo sớm các bệnh lý gan hoặc tắc mật. Urobilinogen tăng hoặc giảm bất thường cũng có thể liên quan đến viêm gan, xơ gan hoặc tan máu. Trong khi đó, tỷ trọng phản ánh khả năng cô đặc nước tiểu của thận, giúp đánh giá tình trạng mất nước hoặc suy giảm chức năng thận. Chỉ số pH lại hỗ trợ bác sĩ đánh giá nguy cơ hình thành sỏi thận và liên quan đến nhiễm trùng tiết niệu.
