Uống nước gừng hằng ngày vào mùa đông có thực sự phòng cảm lạnh và tăng sức đề kháng không, thưa bác sĩ? (Lê Minh Hằng – Xuân Phương, Hà Nội).
Tiến sĩ, bác sĩ Kiều Xuân Thy – Bệnh viện Đại học Y Dược TPHCM – Cơ sở 3 tư vấn:
Từ hàng nghìn năm trước, gừng đã được y học phương Đông sử dụng để làm ấm cơ thể, phòng cảm lạnh, điều hòa tiêu hóa và tăng cường sức đề kháng.
Theo y học cổ truyền, gừng tươi (sinh khương) có vị cay, tính ấm, quy vào kinh phế, tỳ và vị. Sinh khương có tác dụng phát tán phong hàn, làm ấm dạ dày, chống nôn, hóa đàm; thường dùng khi cơ thể nhiễm lạnh với các biểu hiện như sợ lạnh, hắt hơi, nghẹt mũi, ho đờm loãng, đau đầu nhẹ.
Trong khi đó, gừng khô (can khương) có tính ấm mạnh hơn, thiên về ôn trung tán hàn, thích hợp với người tỳ vị hư hàn, hay đau bụng, tiêu chảy, lạnh bụng khi thời tiết lạnh.
Chính đặc tính này khiến gừng trở thành vị thuốc quan trọng giúp làm ấm kinh lạc, thông dương khí và hỗ trợ lưu thông khí huyết trong mùa đông.
Theo y học cổ truyền, những ngày cuối năm là thời điểm dương khí suy giảm, hàn tà dễ xâm nhập qua da, mũi, miệng. Khi dương khí bị bế tắc, chức năng của tỳ vị, phế và hệ kinh lạc suy yếu, cơ thể dễ mệt mỏi, đau nhức cơ khớp, lạnh tay chân, tiêu hóa kém và mắc các bệnh đường hô hấp. Gừng có tác dụng khai thông bế tắc, tăng cường vệ khí, giúp cơ thể chống lại các yếu tố gây bệnh. Chỉ một ly nước gừng ấm vào buổi sáng cũng đủ làm dịu cổ họng, ấm bụng và mang lại cảm giác tỉnh táo.
Y học hiện đại cũng đưa ra nhiều bằng chứng khoa học ủng hộ những kinh nghiệm này. Gừng chứa các hoạt chất sinh học quan trọng như gingerol, shogaol và zingerone. Gingerol có tác dụng chống viêm mạnh, giúp ức chế các chất trung gian gây viêm, từ đó giảm nguy cơ viêm họng, ho và kích ứng đường hô hấp trong mùa lạnh. Shogaol, hình thành khi gừng được đun nóng hoặc sấy khô, có tác dụng giảm đau, hỗ trợ cải thiện tình trạng đau nhức cơ xương khớp do thời tiết thay đổi.
Một số nghiên cứu cũng cho thấy gừng giúp cải thiện tuần hoàn máu ngoại vi nhờ khả năng giãn mạch nhẹ, từ đó giảm cảm giác lạnh tay chân – vấn đề thường gặp vào mùa đông.
Ngoài ra, gừng còn hỗ trợ tiêu hóa, kích thích nhu động ruột, giảm đầy hơi, buồn nôn và giúp cơ thể hấp thu dưỡng chất tốt hơn. Các chất chống oxy hóa trong gừng còn góp phần tăng cường miễn dịch và giảm stress sinh học do lạnh.
Bạn có thể dùng công thức gồm gừng tươi 4-5 lát mỏng, táo tàu 4 quả (bỏ hạt), quế 1 thanh nhỏ, cam thảo 1-2 lát, một ít mật ong. Cho gừng, táo tàu, quế và cam thảo (rửa sạch) vào khoảng 350ml nước, đun lửa nhỏ trong 10 phút. Để nguội bớt rồi thêm mật ong, uống khi còn ấm, tốt nhất vào buổi sáng hoặc buổi chiều.
Lưu ý, gừng tốt nhưng không nên dùng nhiều. Gừng có thể làm tăng tác dụng của thuốc chống đông máu, kéo dài thời gian chảy máu ở người đang dùng warfarin, aspirin liều cao hoặc thuốc chống kết tập tiểu cầu. Với người đái tháo đường, dùng nhiều gừng có thể làm tăng nguy cơ hạ đường huyết khi đang sử dụng thuốc điều trị.
Bên cạnh việc chủ động uống nước đều hằng ngày trong mùa lạnh, việc bổ sung trái cây đúng cách sẽ giúp cấp nước tự nhiên, hỗ trợ da, môi khỏe, không nứt nẻ.
Nước uống từ quả lê nấu với củ cải, mía, gừng, sả phù hợp với thời điểm giao mùa hanh khô, khi ho có đờm, cổ họng rát, ngứa, vướng cổ.
Chăm sóc tốt những vị trí quan trọng trên cơ thể kết hợp với lối sống điều độ sẽ giúp mỗi người vượt qua mùa đông khỏe mạnh và an toàn.
