Đột quỵ không một triệu chứng báo trước
Bác sĩ Dương Minh Tuấn – Khoa Nội tiết – Đái tháo đường, Bệnh viện Bạch Mai (Hà Nội) cho biết về một trường đột quỵ trong lúc chờ khám bệnh.
Ông V.V.H (60 tuổi) đến khám sức khỏe định kỳ. Lúc vào khám, ông vẫn tươi tỉnh, vừa trò chuyện vừa cười nói vui vẻ với bác sĩ. Sau khi được chỉ định làm một số xét nghiệm thường quy, ông đứng dậy ra ngoài. Nhưng chỉ vừa đi được vài bước, ông bỗng khuỵu xuống ngay trước cửa phòng khám, miệng méo xệch, nói không rõ lời, nửa người bên phải yếu liệt hoàn toàn.
Bệnh nhân này không có dấu hiệu báo trước, không đau đầu dữ dội hay choáng váng kéo dài. Chỉ vài chục giây, một cơn đột quỵ đã xảy ra.
Bệnh nhân lập tức được xử trí cấp cứu, chuyển đi chụp phim. Kết quả xác định ông bị nhồi máu não cấp. Nhờ được phát hiện sớm và can thiệp kịp thời, ông được chuyển thẳng vào Trung tâm Đột quỵ, điều trị tiêu sợi huyết trong “thời gian vàng”. Sau 3 ngày, tình trạng ổn định, bệnh nhân xuất viện với tiên lượng hồi phục rất khả quan.
Theo bác sĩ chuyên khoa 2 Nguyễn Tiến Dũng – Phó Giám đốc Trung tâm Đột quỵ, Bệnh viện Bạch Mai, thời tiết lạnh là yếu tố kích hoạt mạnh mẽ các biến cố mạch máu não.
“Khi nhiệt độ môi trường giảm, phản xạ tự nhiên của cơ thể là co mạch máu ngoại vi để giữ nhiệt. Sự co mạch này làm huyết áp tăng vọt, đặc biệt nguy hiểm với người tăng huyết áp, xơ vữa mạch máu”, bác sĩ Dũng phân tích.
Không chỉ vậy, trời lạnh còn làm máu trở nên “đặc” hơn do độ nhớt tăng lên, khiến dòng chảy chậm và dễ hình thành cục máu đông. Nếu cục máu đông di chuyển lên não và gây tắc mạch, nhồi máu não sẽ xảy ra. Trong khi đó, huyết áp tăng đột ngột có thể làm vỡ mạch máu não, gây xuất huyết não, một thể đột quỵ nặng nề hơn.
Những người có sẵn các yếu tố nguy cơ như tăng huyết áp, đái tháo đường, rung nhĩ, rối loạn mỡ máu, hút thuốc lá… càng dễ trở thành nạn nhân khi thời tiết chuyển lạnh.
Một trong những quan niệm sai lầm phổ biến là uống rượu bia để “giữ ấm”. Theo bác sĩ Dũng, rượu chỉ tạo cảm giác ấm giả do làm giãn mạch tức thời, sau đó lại khiến cơ thể mất nhiệt nhanh hơn, huyết áp dao động mạnh và tăng nguy cơ đột quỵ.
Bên cạnh đó, mùa đông cũng là thời điểm một số người ít vận động, ăn nhiều thực phẩm giàu chất béo, mặn, ngọt; uống ít nước hơn. Tất cả những yếu tố này cộng lại tạo thành “cơn bão hoàn hảo” cho các biến cố tim mạch và đột quỵ.
Những thời điểm nguy hiểm
Bác sĩ Dũng đặc biệt lưu ý một số thời điểm nguy hiểm trong ngày:
Sáng sớm khi vừa thức dậy: Cơ thể chuyển từ trạng thái nghỉ sang hoạt động, chênh lệch nhiệt độ lớn khiến huyết áp dễ tăng cao. Việc bật dậy đột ngột và tiếp xúc ngay với không khí lạnh có thể gây tai biến.
Khi đi vệ sinh ban đêm: Rời khỏi chăn ấm sang môi trường lạnh mà không mặc đủ áo dễ gây co mạch đột ngột.
Khi tắm rửa: Tắm nước lạnh hoặc tắm muộn vào ban đêm là yếu tố nguy cơ rất cao.
Để phòng đột quỵ trong ngày rét, bác sĩ Dũng khuyến cáo mọi người cần thực hiện 4 biện pháp:
– Luôn giữ ấm đầu, cổ, ngực, bàn tay và bàn chân. Khi ra ngoài cần đội mũ, quàng khăn, đeo khẩu trang, đặc biệt với người cao tuổi.
– Khi thức dậy, không nên bật dậy ngay. Mỗi người hãy nhớ nguyên tắc “chậm lại 3–5 phút” buổi sáng, cử động nhẹ tay chân, xoa mặt cho cơ thể thích nghi rồi mới từ từ ngồi dậy, mặc áo ấm và ra khỏi phòng.
– Người tăng huyết áp cần đo huyết áp thường xuyên hơn trong mùa lạnh và tuyệt đối không tự ý bỏ thuốc vì “thấy khỏe”. Việc bỏ thuốc đột ngột có thể dẫn tới hậu quả nghiêm trọng.
– Hạn chế rượu bia, thuốc lá; giảm muối trong khẩu phần ăn; uống đủ nước (ưu tiên nước ấm); tránh ăn đồ quá lạnh; nên tập thể dục nhẹ nhàng trong nhà thay vì ra ngoài trời rét từ sớm.
Khi có một dấu hiệu như méo miệng, nói khó, nói ngọng, yếu liệt tay chân, đi loạng choạng, nhìn mờ đột ngột… người dân nên nghĩ ngay đến đột quỵ và gọi cấp cứu, không chờ đủ triệu chứng.
