Một lần nữa Chelsea lại có HLV trưởng mới. Liam Rosenior đã chính thức ngồi vào chiếc ghế nóng tại Stamford Bridge, sau sự ra đi đột ngột của Enzo Maresca vào đúng ngày đầu năm mới.
Ông trở thành HLV thứ 6 của Chelsea trong kỷ nguyên BlueCo, đồng thời là việc bổ nhiệm dài hạn thứ năm kể từ khi tập đoàn này tiếp quản CLB vào tháng 5/2022.
Nhưng lần này, câu chuyện không còn quen thuộc như trước. Chelsea đã làm điều hiếm thấy: Thay vì tìm kiếm bên ngoài, họ lựa chọn HLV của CLB “chị em” Strasbourg tại Ligue 1. Nếu việc các cầu thủ khoác áo những CLB liên kết với nhau để tích lũy kinh nghiệm đã trở nên phổ biến, HLV đi theo con đường này lại là một câu chuyện hoàn toàn khác.
Bởi trong bóng đá đỉnh cao, điều đó gần như chưa từng xảy ra.
 |
| Liam Rosenior chuyển sang dẫn dắt Chelsea từ CLB “chị em” Strasbourg |
Hành lang phát triển quen thuộc với cầu thủ, nhưng không dành cho HLV
Bóng đá hiện có hơn 100 mô hình sở hữu đa CLB, trong đó có ít nhất 23 hệ thống liên kết từ 3 CLB trở lên. Một số thậm chí được ví như những đế chế thu nhỏ, ví dụ như City Football Group (CFG) sở hữu 12 CLB trải dài khắp 5 châu lục, với Manchester City ở vị trí trung tâm.
Các cầu thủ di chuyển theo những lộ trình được vạch sẵn giữa các CLB vệ tinh giờ đã trở thành chuyện thường ngày. Tập đoàn Red Bull là bậc thầy trong mô hình này từ hơn một thập kỷ trước. Họ đưa cầu thủ từ Liefering FC (hạng 2 Áo) đến RB Salzburg, rồi RB Leipzig tại Bundesliga trước khi bán sang một đội bóng lớn để thu lợi nhuận. Không ít ngôi sao hàng đầu châu Âu hiện nay như Dominik Szoboszlai (Liverpool) hay Dayot Upamecano (Bayern Munich) đều đã đi trọn con đường này.
Chelsea – Strasbourg giờ cũng là một trong những tuyến luân chuyển nhộn nhịp nhất của bóng đá châu Âu. Ba cầu thủ hiện tại của The Blues là Mike Penders, Kendry Paez và Mamadou Sarr đang khoác áo Strasbourg dưới dạng cho mượn. Ba cái tên khác là Ben Chilwell, Diego Moreira và Mathis Amougou đã gia nhập đội bóng Pháp theo dạng chuyển nhượng chính thức.
Tiền vệ người Brazil, Andrey Santos từng thi đấu cho Strasbourg mùa trước và giờ sẽ tái ngộ Rosenior tại Chelsea. Ở chiều ngược lại, tiền đạo 22 tuổi người Hà Lan Emmanuel Emegha sẽ chuyển sang Chelsea vào mùa hè.
Tuy nhiên, HLV di chuyển theo chuỗi CLB lại là chuyện cực kỳ hiếm. Hệ thống duy nhất thực sự làm được điều này một cách bài bản là Red Bull, nơi họ từng sử dụng và quảng bá thành công những HLV như Marco Rose, Matthias Jaissle và nổi bật nhất là Jesse Marsch.
Các ví dụ khác chỉ đếm trên đầu ngón tay. Patrick Vieira dẫn dắt đội trẻ Man City rồi sang New York City FC (thuộc CFG). Daniel Stendel rời Barnsley để sang Nancy, CLB “chị em” trong hệ thống Pacific Media Group, hay Nigel Pearson tiếp quản OH Leuven (Bỉ) ngay sau khi chia tay Leicester City, đội bóng thuộc cùng tập đoàn King Power.
Tuy nhiên, chưa từng có CLB nào của các giải VĐQG lớn châu Âu áp dụng chiến lược này cho chiếc ghế HLV trưởng của mình. Cho đến bây giờ.
“Boehly đã phỏng vấn gần như tất cả những người tôi quen ở Red Bull.”
Jesse Marsch (hiện là HLV trưởng ĐT Canada) là hình mẫu tiêu biểu cho một HLV được tôi luyện trong hệ thống đa CLB. Marsch đi trọn con đường từ New York Red Bulls sang RB Salzburg, rồi RB Leipzig chỉ trong vòng 6 năm. Cựu tuyển thủ Mỹ nhấn mạnh rằng một mô hình đa CLB tốt không chỉ dừng lại ở việc đồng bộ lối chơi hay xây dựng hành lang phát triển cầu thủ, mà còn phải làm được nhiều hơn thế.
“Điều đầu tiên tôi muốn nói là khi Todd Boehly mua Chelsea, ông ấy hẳn đã phỏng vấn gần như mọi người tôi quen ở Red Bull. Hoặc là để mời họ về CLB, hoặc để tìm hiểu cách Red Bull xây dựng mô hình đa CLB,” Marsch chia sẻ. “Rõ ràng ngay từ đầu, ông ấy đã nghĩ đến điều đó rồi.
Nó không chỉ là phong cách chơi bóng. Đó còn là việc phát triển cầu thủ trẻ, HLV, tuyển trạch viên, chuyên gia vật lý trị liệu, nhà khoa học thể thao, phân tích video, trợ lý HLV… Theo tôi, đó mới là bản sắc thực sự của một CLB. Và một trong những yếu tố quan trọng nhất chính là phát triển HLV, bởi họ là những người trực tiếp triển khai lối chơi.”
Theo Marsch, khi một CLB tuyển mộ cầu thủ và theo sát quá trình phát triển của họ qua nhiều đội bóng trong cùng hệ thống, CLB sẽ hiểu họ một cách sâu sắc. Logic tương tự cũng áp dụng cho đội ngũ nhân sự. Điều này giúp loại bỏ rất nhiều ẩn số vốn luôn tồn tại trong quy trình bổ nhiệm HLV theo cách truyền thống.
 |
| Jesse Marsch từng có kinh nghiệm quản lý trong một hệ thống đa CLB |
“Một vấn đề với các HLV là bạn không bao giờ biết chắc họ sẽ xử lý áp lực thế nào, hay gánh vác trách nhiệm ra sao trong những thời điểm khó khăn,” Marsch nói. “Nhưng với mô hình này, bạn đã có sẵn sự thấu hiểu về con người họ. Từ việc họ phản ứng thế nào trước áp lực, cách họ đối xử với những người xung quanh ra sao. Những điều ấy đôi khi còn quan trọng hơn cả việc họ huấn luyện giỏi đến mức nào.”
Marsch, người từng dẫn dắt Leeds United giai đoạn 22/23 cho rằng cường độ khắc nghiệt của Premier League vượt xa bất kỳ giải đấu nào khác. “Từ áp lực, sự tập trung, ánh đèn truyền thông hay sự soi xét từ người hâm mộ… Nếu tôi là một GĐTT, việc biết chắc HLV của mình sẽ đối mặt và chịu đựng những áp lực ấy như thế nào sẽ là điều khiến tôi cảm thấy yên tâm nhất.”
Tương lai u ám cho bóng đá?
Việc Rosenior chuyển sang Chelsea mở ra hàng loạt câu hỏi lớn cho tương lai gần, mà trước hết là mô hình đa CLB như thế này có thực sự vận hành hiệu quả hay không? Theo quan điểm của Jesse Marsch, đây là một bài toán cực kỳ khó.
“Bóng đá tồn tại quá nhiều điểm kém hiệu quả. Cái vòng luẩn quẩn bổ nhiệm – sa thải ở hầu hết các CLB, thiếu hụt một kế hoạch dài hạn hay việc không thể đồng bộ giữa đội một và học viện… Chỉ làm được những điều đó trong một CLB thôi đã khó, huống hồ là trong cả một hệ thống đa CLB!
“Bóng đá là câu chuyện của con người, của cảm xúc. Đôi khi cảm xúc thường chi phối quyết định nhiều hơn là lý trí hay chiến lược.”
Red Bull là trường hợp hiếm hoi thành công với mô hình này, và Boehly đã khai thác triệt để Red Bull để học hỏi cách tái tạo cấu trúc ấy. BlueCo cũng hành động rất nhanh khi bổ nhiệm cựu HLV Wolves, Gary O’Neil để thay thế Rosenior tại Strasbourg, một động thái khiến O’Neil được xem là ứng viên tiềm năng cho ghế nóng Chelsea trong tương lai.
 |
| Gary O’Neil vừa được bổ nhiệm làm tân HLV Strasbourg thay cho Rosenior |
Ở chiều ngược lại, tập đoàn sở hữu Man City, CFG cũng đã mở ra các hành lang phát triển cho HLV ở cấp độ thấp hơn, cho phép họ làm việc tại nhiều châu lục. Tuy nhiên, với Pep Guardiola ở trên đỉnh cao suốt gần một thập kỷ, Man City chưa hề cho thấy ý định chuẩn bị người kế nhiệm thông qua con đường này.
Thay vào đó, Man City nhiều khả năng sẽ chọn một trong những trợ lý cũ của Pep khi đến thời điểm thích hợp. Pep Lijnders (từng là trợ lý của Klopp tại Liverpool) hiện đang nằm trong danh sách ấy và gần đây còn được Guardiola gọi là “thiên tài”. Enzo Maresca đã trao đổi về vai trò này và giờ đang thất nghiệp. Mikel Arteta của Arsenal trưởng thành dưới sự dìu dắt của Pep, còn Vincent Kompany, HLV Bayern hiện tại từng là đội trưởng của Man City.
Rồi đến Manchester United, viên ngọc quý nhất trong danh mục đa CLB của INEOS bên cạnh Lausanne (Thụy Sĩ) và Nice (Pháp). Sau khi sa thải Ruben Amorim, HLV đầu tiên do bộ máy lãnh đạo hiện tại lựa chọn, có lẽ đã đến lúc M.U nên cân nhắc dùng các CLB “chị em” của Sir Jim Ratcliffe như những địa điểm thử nghiệm, nhằm hạn chế những cú sốc khó lường.
Nhưng liệu việc thiếu vắng các câu chuyện thành công như Red Bull có phải là lời cảnh báo?
Một câu hỏi khác cũng không kém phần nhạy cảm: Một điều tốt cho CLB này có thực sự tốt cho CLB kia trong mối quan hệ? Cần biết rằng CĐV Strasbourg đang vô cùng phẫn nộ trước việc Rosenior sang Stamford Bridge. Một bộ phận người hâm mộ thậm chí gọi đây là “một bước đi nhục nhã nữa, khẳng định sự lệ thuộc của Strasbourg vào Chelsea”.
Họ không phải những CĐV đầu tiên cảm thấy mình bị chèn ép bởi các tập đoàn đa CLB và dòng chảy của đồng tiền lớn; ngay cả mô hình Red Bull cũng từng hứng chịu làn sóng phản đối. Và khi chuỗi cung ứng giờ đây không chỉ áp dụng cho cầu thủ mà còn lan sang cả HLV, làn sóng phản ứng ấy chắc chắn sẽ còn dữ dội hơn nữa.
Theo ESPN
Tháng 10/2022, tại khách sạn Mercure trên đường Sheffield Parkway, Hull City đang cần một HLV mới để giúp đội bóng trụ hạng ở Championship.
Chelsea đang theo đuổi chiến lược săn danh hiệu với những cầu thủ trẻ, như cách mà Man Utd thành công với thế hệ 92 huyền thoại – theo chia sẻ từ Liam Rosenior.
Tân HLV Liam Rosenior gây ấn tượng trong trận ra mắt khi Chelsea thắng chủ nhà Charlton 5-1 ở vòng ba Cup FA.
HLV Liam Rosenior đã bày tỏ sự hài lòng sau chiến thắng trước Charlton tại FA Cup, khẳng định đây là một màn khởi đầu tích cực và chuyên nghiệp của Chelsea.
