Nhiều người truyền tai nhau khoai môn “tốt cho người tiểu đường”, “giàu dinh dưỡng giúp sống khỏe”. Trên thực tế, khoai môn có nhiều giá trị dinh dưỡng, song không phải ai cũng có thể ăn thoải mái.
Trao đổi với PV VietNamNet, Tiến sĩ Lê Thị Hương Giang, Trưởng khoa Tiết chế Dinh dưỡng, Bệnh viện 19-8 (Bộ Công an) cho biết, theo bảng thành phần dinh dưỡng Việt Nam của Viện Dinh dưỡng Quốc gia, trong 100g khoai môn nấu chín chứa khoảng 112 kcal, 26–27g tinh bột, 4g chất xơ (cao hơn nhiều loại củ phổ biến), 1,5g protein, 0,2g chất béo, cùng nhiều khoáng chất như kali (484mg), magie, kẽm…
Một điểm đáng chú ý là khoai môn chứa tinh bột kháng, đặc biệt tăng lên khi khoai được nấu chín rồi để nguội. Loại tinh bột này không bị tiêu hóa hoàn toàn ở ruột non mà đi xuống ruột già, giúp nuôi lợi khuẩn và làm tăng đường huyết chậm hơn.
“Nhờ hàm lượng chất xơ và tinh bột kháng, khoai môn có tác dụng làm chậm hấp thu glucose, góp phần ổn định đường huyết sau ăn và tạo cảm giác no lâu. Do đó, khoai môn có thể phù hợp với người đái tháo đường nhưng chỉ khi được tính toán lượng ăn rõ ràng, không ăn tùy tiện”, tiến sĩ Giang nhấn mạnh.
Ngoài ra, chất xơ trong khoai môn còn hỗ trợ hệ vi sinh đường ruột, giảm táo bón và tăng cường miễn dịch tiêu hóa. Hàm lượng kali giúp điều hòa huyết áp, trong khi chất xơ góp phần giảm cholesterol xấu (LDL), có lợi cho tim mạch. Nhờ giải phóng năng lượng chậm, khoai môn tương đối phù hợp với người cao tuổi, người ăn kém và trẻ em cần nguồn năng lượng ổn định.
Những nhóm người cần thận trọng
Tuy nhiên, theo các chuyên gia dinh dưỡng, sử dụng sai cách hoặc ăn quá nhiều khoai môn có thể gây ra nhiều rủi ro.
Theo Tiến sĩ Giang, dù có chỉ số đường huyết ở mức thấp nhưng khoai môn vẫn là thực phẩm giàu tinh bột. Trung bình 200g khoai môn chín tương đương nửa bát cơm.
“Người đái tháo đường bắt buộc phải tính khoai môn vào tổng lượng tinh bột trong khẩu phần, tránh quan niệm ăn thoải mái vì là rau củ.
Theo đó, nhóm bệnh nhân này chỉ nên ăn 80–120g khoai môn chín mỗi lần, tối đa 1-2 lần/tuần. Không ăn kèm đường, sữa đặc, nước cốt dừa, nên kết hợp cùng rau xanh và thực phẩm giàu đạm để ổn định đường huyết. Các cách chế biến phù hợp là luộc, hấp hoặc kho nhẹ, tránh chiên rán”, tiến sĩ Giang nhấn mạnh.
Đặc biệt, người bệnh thận mạn cần hết sức thận trọng. Bởi, khoai môn giàu kali, khoáng chất mà người suy thận, người đang lọc máu hoặc có tình trạng tăng kali máu thường phải hạn chế nghiêm ngặt.
Nếu sử dụng không kiểm soát, kali có thể tích tụ trong máu, gây rối loạn nhịp tim, thậm chí nguy hiểm tính mạng. Vì vậy, khoai môn được xem là một trong những thực phẩm “khắc tinh” cần thận trọng khi ăn với nhóm bệnh nhân này.
Khoai môn là thực phẩm giàu chất xơ, cung cấp tinh bột chất lượng, hỗ trợ tiêu hóa, tim mạch và có thể giúp đường huyết ổn định hơn so với nhiều loại tinh bột khác. Tuy nhiên, tiến sĩ Giang lưu ý đây không phải “thực phẩm điều trị tiểu đường” và càng không thể ăn tự do.
“Để tận dụng lợi ích của khoai môn một cách an toàn, điều quan trọng nhất vẫn là ăn đúng lượng, chế biến đúng cách, đa dạng khẩu phần và với người có bệnh nền, cần có sự tư vấn của bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng”, tiến sĩ Giang nhấn mạnh.
Theo Tiến sĩ Ngô Đức Phương, Viện trưởng Viện Khoa học thuốc nam, lá đinh lăng không chỉ là rau gia vị mà còn được dùng chữa mất ngủ, giúp kháng khuẩn, chống viêm.
Cây hẹ không chỉ là loại rau gia vị quen thuộc trong bữa ăn mà còn là vị thuốc dân gian có tác dụng kháng sinh tự nhiên, hỗ trợ điều trị ho, kiết lỵ ra máu, tốt cho gan và thận…
Tía tô không chỉ là loại rau gia vị quen thuộc xuất hiện trong nhiều mâm cơm của người Việt mà còn được đánh giá cao trong y học cổ truyền, bao gồm tác dụng giải cảm.
