Phần lớn các trường hợp là phản ứng sinh lý bình thường của cơ thể trước thời tiết lạnh, tuy nhiên nếu kéo dài hoặc kèm theo các dấu hiệu bất thường khác, đây có thể là tín hiệu cảnh báo vấn đề sức khỏe cần được lưu ý.
Khi trời lạnh, các mạch máu ngoại vi có xu hướng co lại để giữ nhiệt cho các cơ quan quan trọng như tim, phổi và não. Hệ quả là lượng máu lưu thông đến tay chân giảm, gây cảm giác lạnh, tê, châm chích hoặc cứng khớp. Hiện tượng này thường rõ rệt hơn ở người cao tuổi, người ít vận động, người có bệnh lý nền về tim mạch, huyết áp hoặc rối loạn chuyển hóa.
Ở mức độ nhẹ, tê bì tay chân do lạnh thường giảm dần khi cơ thể được giữ ấm và vận động trở lại. Tuy nhiên, nếu tình trạng này xảy ra thường xuyên, kéo dài ngay cả khi thời tiết đã ấm hơn, hoặc kèm theo đau nhức, yếu cơ, đổi màu da đầu chi, người bệnh không nên chủ quan. Đây có thể là biểu hiện của rối loạn tuần hoàn ngoại vi, thiếu máu, bệnh lý thần kinh, đái tháo đường hoặc hội chứng Raynaud.
Để xử trí hiệu quả tình trạng tê bì tay chân trong những ngày lạnh, việc giữ ấm cơ thể đóng vai trò quan trọng hàng đầu. Cần chú ý giữ ấm bàn tay, bàn chân bằng găng, tất, tránh để da tiếp xúc trực tiếp với gió lạnh và nước lạnh trong thời gian dài. Vào buổi sáng sớm hoặc ban đêm, nên mặc đủ ấm trước khi ra ngoài hay đi ngủ, hạn chế thay đổi nhiệt độ đột ngột.
Song song với giữ ấm, vận động nhẹ nhàng giúp cải thiện lưu thông máu đến các chi. Các động tác xoay cổ tay, cổ chân, nắm – mở bàn tay hoặc đi lại nhẹ nhàng trong nhà có thể giúp giảm nhanh cảm giác tê bì. Với người làm việc văn phòng hoặc phải ngồi lâu, cần tránh giữ một tư thế quá lâu trong môi trường lạnh.
Chế độ sinh hoạt và dinh dưỡng cũng góp phần cải thiện tình trạng này. Uống đủ nước, ăn uống cân đối, bổ sung các thực phẩm giàu vitamin nhóm B, sắt và magiê giúp hỗ trợ chức năng thần kinh và tuần hoàn. Hạn chế rượu bia, thuốc lá vì các chất này có thể làm co mạch, khiến tình trạng tê bì trở nên nặng hơn trong thời tiết lạnh.
Trong sinh hoạt hằng ngày, cần thận trọng với các biện pháp làm ấm không an toàn như ngâm tay chân vào nước quá nóng hoặc sử dụng túi sưởi trực tiếp trong thời gian dài. Những cách này có thể gây bỏng, đặc biệt ở người cao tuổi hoặc người có cảm giác đau – nóng kém do bệnh lý thần kinh.
Người bệnh cần đi khám sớm nếu tê bì tay chân kéo dài, tái diễn nhiều lần, không cải thiện khi giữ ấm, hoặc kèm theo các dấu hiệu như đau ngực, khó thở, yếu liệt, nói khó, chóng mặt. Đây có thể là biểu hiện sớm của các bệnh lý tim mạch, thần kinh hoặc đột quỵ, cần được chẩn đoán và xử trí kịp thời.
Tóm lại, tê bì tay chân khi trời lạnh phần lớn là hiện tượng thường gặp và có thể cải thiện bằng các biện pháp giữ ấm, vận động hợp lý và điều chỉnh lối sống. Tuy nhiên, việc lắng nghe cơ thể và nhận diện sớm những dấu hiệu bất thường sẽ giúp phòng tránh các biến chứng nguy hiểm, đặc biệt trong những đợt rét đậm kéo dài.
