Lấy ăn uống làm liều thuốc tinh thần
N.P.N (24 tuổi, trú tại Cát Lái, TPHCM) hiện là nhân viên bán hàng, công việc đòi hỏi doanh số cao và thường xuyên chịu áp lực. Từ khi đi làm hơn một năm trước, N. liên tục rơi vào trạng thái mệt mỏi, căng thẳng. Để giải tỏa stress, cô tìm đến đồ ăn như một “liều thuốc tinh thần”.
Những món khoái khẩu của N. là bánh ngọt và gà chiên. Càng căng thẳng, cô càng ăn nhiều, không kiểm soát. Dù ý thức được việc này không tốt cho sức khỏe, N. vẫn không thể cưỡng lại những cơn thèm ăn.
Chỉ sau một năm, cân nặng của N. tăng từ 53kg lên 83kg. Quần áo từ size M lên XXL, nhiều lúc cô chỉ dám chọn những trang phục rộng, màu trung tính để che đi thân hình ngày càng mập mạp.
Không chỉ ngoại hình thay đổi, sức khỏe của N. cũng xuống dốc rõ rệt. Cô thường xuyên mất ngủ, giấc ngủ ngắn và nông, dễ hụt hơi khi đi bộ lâu, làn da trở nên khô, sạm. N. tự mua nhiều loại thuốc giảm cân được quảng cáo trên mạng. Có loại khiến cô bị tiêu chảy, mất nước; có loại làm mất cảm giác ăn uống, dẫn đến kiệt sức và phải nhập viện, trong khi cân nặng chỉ giảm 1-2kg.
Khi đến bệnh viện thăm khám, N. được chẩn đoán béo phì nặng với chỉ số BMI 33, kèm theo nhiều rối loạn chuyển hóa: mỡ máu cao, men gan tăng, gan nhiễm mỡ độ 3, lượng mỡ nội tạng cao gấp đôi ngưỡng an toàn. Ngoài ra, cô còn mắc hội chứng ngưng thở khi ngủ và rối loạn ăn uống do stress.
Thạc sĩ, bác sĩ Hoàng Thị Hồng Linh, chuyên khoa Nội tiết – Đái tháo đường, cho biết N. được xây dựng phác đồ điều trị bằng thuốc giảm cân. Song song đó là chế độ ăn khoa học, đầy đủ dinh dưỡng và kế hoạch vận động phù hợp.
Nhờ tuân thủ việc tiêm và uống thuốc đúng chỉ định, các cơn thèm ăn của N. giảm rõ rệt. Cô lựa chọn trái cây ít ngọt, sữa chua không đường, nước dừa để kiểm soát cảm giác thèm đồ ngọt. Sau 2 tháng điều trị, N. đã giảm được 11kg.
Đồ ngọt giúp giảm căng thẳng
Theo bác sĩ Linh, stress là một trong những nguyên nhân phổ biến gây rối loạn ăn uống. Khi căng thẳng, cơ thể tiết nhiều hormone cortisol làm tăng cảm giác đói và thúc đẩy thèm ăn. Các thực phẩm ngọt, giàu tinh bột có khả năng kích thích sản sinh serotonin, chất giúp cải thiện tâm trạng, nên thường được gọi là “thực phẩm tạo cảm giác thoải mái”.
Tuy nhiên, hiệu quả này chỉ ngắn hạn. Sau khi ăn, đường huyết giảm nhanh khiến cơ thể mệt mỏi, dễ dẫn đến ăn nhiều hơn. Về lâu dài, rối loạn ăn uống làm tăng nguy cơ béo phì, tim mạch, tăng huyết áp, đột quỵ và ung thư.
Thạc sĩ, bác sĩ Phạm Thị Nguyệt Nga (Viện Sức khỏe Tâm thần – Bệnh viện Bạch Mai, Hà Nội) cũng cảnh báo, tỷ lệ bệnh nhân rối loạn ăn uống đang có xu hướng gia tăng. Đây là tình trạng rối loạn nghiêm trọng trong hành vi ăn uống, kèm sự ám ảnh quá mức về cân nặng và hình thể.
Hai dạng phổ biến nhất gồm chán ăn tâm thần là người bệnh sợ tăng cân đến mức tự bỏ đói dù đã gầy kiệt. Ăn vô độ tâm thần là tình trạng cơn ăn không kiểm soát kèm hành vi bù trừ nguy hiểm như tự gây nôn hoặc lạm dụng thuốc.
Theo bác sĩ Nga, rối loạn ăn uống không chỉ là vấn đề tâm lý mà còn gây nhiều biến chứng y khoa nghiêm trọng như loạn nhịp tim, hạ huyết áp, suy thận cấp, loãng xương và mất kinh nguyệt vĩnh viễn ở nữ giới. Việc điều trị cần sự phối hợp chặt chẽ giữa chuyên gia tâm thần, tâm lý và dinh dưỡng nhằm phục hồi cả thể chất lẫn tinh thần cho người bệnh.
