Trong những năm gần đây, collagen – loại protein chiếm tới khoảng một phần ba tổng lượng protein trong cơ thể – trở thành một hiện tượng lớn trong các sản phẩm dinh dưỡng và làm đẹp. Từ những lời khẳng định về khả năng làm mờ nếp nhăn, tăng độ đàn hồi cho da, cải thiện xương khớp đến những tuyên bố nâng cao sức khỏe tổng thể, collagen đã và đang được nhiều phụ nữ tin dùng. Tuy nhiên, dần dần nhiều nghiên cứu khoa học uy tín quốc tế cũng nêu rõ rằng câu trả lời cho câu hỏi liệu phụ nữ có thực sự cần bổ sung collagen không hẳn đơn giản như quảng cáo.
Collagen là một loại protein cấu trúc quan trọng, tham gia duy trì độ chắc khỏe và đàn hồi của da, gân, dây chằng, xương và mô liên kết trong cơ thể. Khi bước vào độ tuổi trưởng thành, đặc biệt sau tuổi 25 – 30, cơ thể sản xuất collagen ngày càng giảm dần. Sự suy giảm này được cho là một trong những nguyên nhân khiến da xuất hiện nếp nhăn, khô hơn và kém đàn hồi theo thời gian.
Các nghiên cứu lâm sàng và phân tích tổng hợp đã cung cấp những bằng chứng ban đầu cho thấy collagen bổ sung có thể có lợi đối với một số khía cạnh sức khỏe, đặc biệt là làn da và xương. Ví dụ: Một số phân tích tổng hợp chỉ ra rằng collagen uống có thể giúp cải thiện độ ẩm, độ đàn hồi và giảm nếp nhăn trên da so với người không dùng, thông qua việc tăng sản sinh elastin và hyaluronic acid – hai thành phần thiết yếu của cấu trúc da. Các nghiên cứu khác cũng cho thấy collagen bổ sung có thể làm giảm đau khớp, hỗ trợ chức năng xương và khớp ở một số nhóm người dùng, đặc biệt khi phối hợp với các yếu tố dinh dưỡng khác như vitamin C, silica hay resveratrol. Đối với phụ nữ ở giai đoạn tiền mãn kinh hoặc sau mãn kinh, một số bằng chứng cho thấy bổ sung collagen trong thời gian dài có thể hỗ trợ tăng mật độ khoáng xương, giảm nguy cơ loãng xương – một vấn đề thường gặp ở nhóm tuổi này.
Các kết quả này khiến collagen trở thành sản phẩm được nhiều phụ nữ tìm đến như một “giải pháp bổ sung” bên cạnh chế độ ăn uống và chăm sóc da. Tuy nhiên, các nhà nghiên cứu cũng nhấn mạnh rằng các nghiên cứu hiện nay vẫn còn hạn chế về quy mô và chất lượng, và không thể khẳng định collagen là “phải dùng” đối với mọi người.
(Ảnh minh họa: Freepik)
Theo Harvard Health – một cơ quan nghiên cứu sức khỏe uy tín của Mỹ, các nghiên cứu từ hơn một nghìn người cho thấy người dùng collagen có những cải thiện nhất định về độ săn chắc và độ ẩm của da so với người không dùng, nhưng vẫn chưa có kết luận chắc chắn về hiệu quả của collagen trong việc tác động trực tiếp đến các dấu hiệu lão hóa sâu hơn.
Tương tự, nhiều chuyên gia y tế quốc tế cũng nhận định rằng các bằng chứng hỗ trợ việc bổ sung collagen chỉ là “có khả năng hiệu quả” ở một số trường hợp, và vẫn thiếu các thử nghiệm lâm sàng lớn, được kiểm soát nghiêm ngặt, để khẳng định rõ ràng tác dụng lâu.
Thực tế, theo các chuyên gia dinh dưỡng quốc tế, không phải mọi phụ nữ đều cần dùng collagen bổ sung. Cơ thể có thể tự tổng hợp collagen nếu có đủ protein và các vi chất thiết yếu trong chế độ ăn hàng ngày như vitamin C, kẽm và đồng. Đối với những người có chế độ ăn uống cân đối, thường xuyên cung cấp đủ protein từ thịt, cá, trứng, sữa và rau củ, cùng lối sống lành mạnh (ngủ đủ giấc, tránh nắng, không hút thuốc…), nhu cầu bổ sung thêm collagen thực sự không cần thiết.
Trong các trường hợp bước vào giai đoạn lão hóa rõ rệt, hoặc có nhu cầu chăm sóc da chuyên sâu, collagen bổ sung có thể là một công cụ hỗ trợ, nhưng chỉ nên coi đó là một phần của kế hoạch dinh dưỡng và chăm sóc toàn diện, không nên xem là “thuốc kỳ diệu”.
Mặc dù collagen được coi là tương đối an toàn, nhưng các chuyên gia cảnh báo rằng, bằng chứng vẫn còn hạn chế và cần thêm nhiều nghiên cứu để xác định rõ hiệu quả và cơ chế hoạt động của collagen bổ sung đối với sức khỏe con người; Không phải mọi sản phẩm collagen trên thị trường đều có chất lượng giống nhau; việc lựa chọn sản phẩm rõ nguồn gốc, minh bạch về thành phần là điều rất quan trọng. Đặc biệt, phụ nữ mang thai, đang cho con bú hoặc có bệnh lý nền nên tham khảo bác sĩ trước khi quyết định sử dụng bất kỳ loại bổ sung nào.
Việc bổ sung collagen nên được xem như một lựa chọn hỗ trợ trong kế hoạch chăm sóc toàn diện, chứ không phải là “giải pháp tối ưu duy nhất”. Điều quan trọng là phụ nữ hãy tìm hiểu kỹ, cân nhắc nhu cầu cá nhân và tham khảo ý kiến chuyên gia y tế trước khi quyết định sử dụng sản phẩm bổ sung collagen.
