Chị Hoàng Thúy Anh, quê TPHCM, hiện sinh sống tại Dallas (Texas, Mỹ), vừa có hành trình khám phá 3 quốc gia châu Phi gồm Rwanda, Uganda và Burundi vào tháng 1/2026. Chuyến đi này nâng tổng số quốc gia chị từng đặt chân đến lên 143, trong đó trải nghiệm để lại ấn tượng sâu sắc nhất là được tận mắt chiêm ngưỡng loài khỉ đột (Gorilla).
Hình ảnh khỉ đột từng là nguồn cảm hứng cho nhiều bộ phim điện ảnh nổi tiếng. Trong hình dung của nhiều người, khỉ đột thường gắn liền với sự to lớn, dữ dằn và đáng sợ.
“Thế nhưng, khi trực tiếp đối mặt với khỉ đột ở cự ly rất gần, tôi đã có một cái nhìn hoàn toàn khác về loài động vật này”, chị Thúy Anh chia sẻ.
Băng rừng tìm “quái thú”
Đoàn trekking tìm khỉ đột mà chị Thúy Anh tham gia gồm 7 người và chị là du khách châu Á duy nhất. Trên hành trình băng qua Vườn quốc gia Volcanoes ở phía tây bắc Rwanda, du khách khoác áo dày chống gió, đội mũ rộng vành, mang ủng cao cổ để vượt qua những cánh rừng hoang, các lối mòn um tùm cỏ cây và cả những triền đồi nắng cháy.
Sau 5 tiếng vượt rừng, đoàn du khách vỡ òa khi gặp một đại gia đình khỉ đột với 21 con. Người dân bản địa giới thiệu đây là “gia đình Susa”.
“Trải nghiệm trực tiếp khiến tôi gần như không thốt nên lời, sững sờ trước kích thước đồ sộ của chúng”, chị Thúy Anh nhớ lại.
Một binh sĩ theo đoàn ân cần dặn dò du khách rằng khi gặp khỉ đột, cần “chào hỏi” bằng cách phát ra âm thanh “grừ, grừ”. Nếu được chấp nhận, khỉ đột sẽ phản hồi bằng những âm thanh nhẹ. Ngược lại, chúng có thể phát ra tín hiệu cảnh báo, đấm ngực và gầm gừ để báo cho các cá thể khác biết đang có mối nguy hiểm.
Thủ lĩnh của đàn được gọi là một con khỉ đột đực lưng bạc. Để giành vị trí này, nó phải trải qua nhiều trận đấu khốc liệt với các cá thể khác. Phó đàn cũng là một con khỉ đột lưng bạc.
“Khỉ đột đực chỉ được gọi là lưng bạc khi đạt ít nhất 12 tuổi, thời điểm phần lông trên lưng bắt đầu chuyển sang màu bạc. Riêng con thủ lĩnh trong đàn hiện khoảng 35 tuổi, cao chừng 1,7m và nặng khoảng 220kg”, chị Thúy Anh cho biết.
Theo quy định, khi du khách tiếp cận được một gia đình khỉ đột, thời gian quan sát tối đa chỉ giới hạn trong 1 giờ. Loài động vật này có mùi cơ thể rất nồng, đủ khiến người đứng gần cảm thấy choáng váng.
Dù các du khách đang ở rất gần nhưng con khỉ đột phó đàn vẫn thong thả ăn lá cây. Một con khỉ đột trưởng thành có thể tiêu thụ khoảng 27kg thực vật mỗi ngày, gồm: măng tre, thân tre và các loại lá rừng.
Hàm răng của chúng cực kỳ khỏe, sức mạnh cơ bắp cũng đáng kinh ngạc. Chỉ với một động tác đơn giản, nó có thể bẻ gãy cả cây tre lớn, nhẹ nhàng như con người hái một bông hoa.
Hành trình đáng nhớ
Sự chú ý của chị Thúy Anh tập trung chính vào một cặp khỉ đột song sinh.
Theo trang web chính thức của Vườn quốc gia Volcanoes, trong suốt 60 năm nghiên cứu, các nhà khoa học chỉ ghi nhận 8 trường hợp khỉ đột sinh đôi. Đáng chú ý, phần lớn các cặp song sinh này đều không sống sót.
Riêng gia đình khỉ đột Susa tại Rwanda đã sinh được hai cặp song sinh, trong đó 3/4 cá thể hiện vẫn còn sống. Những cặp song sinh hiếm hoi này nhanh chóng trở thành “ngôi sao” trên toàn cầu, thuộc “1% hiếm hoi”.
“Khỉ đột vốn nhút nhát, không thích tiếp xúc với con người trong thời gian dài. Gia đình Susa thường lẩn tránh sự chú ý, rút sâu vào các khu vực núi cao, khiến việc tiếp cận và quan sát chúng trở nên vô cùng khó khăn. Tôi cảm thấy rất may mắn khi gặp được chúng”, chị Thúy Anh cho biết.
Hai con khỉ đột song sinh mải mê nô đùa, xô đẩy nhau như những đứa trẻ. Chúng có bộ lông đen mượt, mắt to tròn, tinh nghịch.
“Khi 2 khỉ đột con xô đẩy nhau, khỉ mẹ không la hét hay quát mắng, chỉ cảnh báo nhẹ nhàng rồi tách các con ra, đặt tay lên vai chúng một cách dứt khoát. Chỉ như vậy là ‘hai bạn nhỏ’ dừng lại, điều chỉnh hành vi”, chị Thúy Anh kể.
“Trong khi nhiều người liên tục di chuyển để quan sát tất cả các cá thể khỉ đột, tôi chọn cách đứng yên và tập trung trọn vẹn vào cặp song sinh – bởi đây là khoảnh khắc có thể chỉ xuất hiện một lần trong đời.
Được tận mắt chứng kiến những cá thể thuộc ‘1% hiếm hoi’ của thế giới khỉ đột, với tôi, đó không đơn thuần là một trải nghiệm du lịch, mà còn là một ký ức không thể lặp lại, thứ mà tôi muốn giữ trọn vẹn bằng sự lặng yên và tập trung”, chị nói thêm.
Hai chú khỉ đột con cũng dỗi hờn nhau như những đứa trẻ
Chia sẻ với PV VietNamNet, nữ du khách cho biết, chị có kế hoạch đến Rwanda từ lâu nhưng phải trì hoãn do chiến sự. Theo chị Thúy Anh, hiện nay, loại hình du lịch xem khỉ đột trong tự nhiên phổ biến ở 3 quốc gia Rwanda, Uganda và Congo. Dù có nhiều công ty tổ chức tour trọn gói, du lịch xem khỉ đột vẫn được xem là trải nghiệm xa xỉ.
Trong đó, Rwanda là điểm đến đắt đỏ nhất. Mỗi giấy phép cho du khách quan sát khỉ đột trong 1 giờ/ngày có giá 1.500 USD (gần 39 triệu đồng). Tại Uganda, mức giá là 800 USD (hơn 20 triệu đồng) cho 1 giờ hoặc 1.500 USD cho 4 giờ. Congo là lựa chọn rẻ nhất, với 400 USD (khoảng 10 triệu đồng) vào mùa cao điểm và 250 USD (khoảng 6,5 triệu đồng) vào mùa thấp điểm.
Chi phí xem khỉ đột tại Rwanda cao hơn các quốc gia khác, với sự khác biệt đến từ cơ sở hạ tầng, chất lượng dịch vụ và mức độ an toàn. Mỗi ngày, Vườn quốc gia Volcanoes phía tây bắc Rwanda chỉ phát hành 96 giấy phép, đồng nghĩa chỉ 96 du khách được phép tiếp cận khỉ đột.
“Sau khi tham khảo nhiều đánh giá từ du khách và chuyên gia, tôi nhận thấy trekking tìm khỉ đột tại Rwanda được đánh giá cao hơn hẳn. Khu rừng nơi khỉ đột sinh sống chủ yếu là rừng tre, giúp việc quan sát chúng dễ dàng hơn so với những khu rừng rậm, dày đặc tại Uganda hay Congo”, chị Thúy Anh cho hay.
Nếu đến đây vào mùa mưa, du khách dễ tìm thấy khỉ đột hơn nhưng lại khó có thể chụp ảnh và việc di chuyển khá vất vả trong điều kiện ẩm ướt. “Có thể nhìn thấy khỉ đột nhưng không thể ghi lại hình ảnh thì chuyến đi cũng mất đi một phần ý nghĩa. Đó là lí do tôi chọn đi vào mùa khô”, nữ du khách chia sẻ kinh nghiệm.
Tổng chi phí cho một hành trình xem khỉ đột ở Rwanda, bao gồm cả lưu trú, các dịch vụ liên quan dao động từ 5.000-12.000 USD, tùy thời gian và mức độ cao cấp của khu nghỉ dưỡng.
“Được tận mắt gặp Gorilla là một trong những trải nghiệm đáng nhớ nhất cuộc đời tôi. Tôi nghĩ mình khó có cơ hội gặp lại loài động vật khổng lồ này, bởi chúng đang phải đối mặt với nhiều thách thức như nạn săn bắt trái phép, ô nhiễm môi trường và chiến tranh”, nữ du khách Việt chia sẻ.
