Khớp gối ‘kêu cứu’ vì leo cầu thang liên tục
Tăng 12kg sau khi sinh con, chị Đ.T.V (32 tuổi, Dương Nội, Hà Nội) quyết tâm giảm cân. Ngoài việc cắt giảm khẩu phần ăn, chị chọn chạy bộ và leo cầu thang là phương pháp chính. Nghe theo chia sẻ trên mạng rằng leo cầu thang giúp đốt mỡ nhanh, mỗi ngày chị leo lên xuống 2-3 vòng cầu thang bộ ở chung cư, tương đương 70-80 tầng. Những hôm ăn nhiều, chị lại tăng số vòng leo hoặc chạy thêm.
Kiên trì suốt 2-3 tháng, cân nặng giảm thấy rõ nhưng đầu gối chị bắt đầu đau và phát ra tiếng lục cục khi vận động. Nghĩ chỉ là cảm giác thoáng qua do tập luyện, chị chủ quan bỏ qua.
Cho đến một đêm, chị đột ngột đau dữ dội khớp gối, không thể nhấc chân. Gia đình phải đưa chị vào Bệnh viện Quân y 103 cấp cứu. Kết quả thăm khám cho thấy chị bị viêm khớp gối cấp, rách sụn chêm kèm đứt dây chằng chéo trước, nhiều khả năng liên quan đến thói quen leo cầu thang quá mức trong thời gian dài.
Chị V. đứng trước nguy cơ phải mổ khớp gối và phục hồi lâu dài. Nói về sai lầm trong tập luyện, chị V. cảm thấy rất hối hận.
Tập theo phong trào, khớp ‘lãnh đủ’
Trao đổi với PV VietNamNet, bác sĩ chuyên khoa 2 Nguyễn Thị Thanh Huyền – Trưởng khoa Phục hồi chức năng, Bệnh viện Đại học Y Hà Nội, cho biết: “Thời gian gần đây, số ca nhập viện vì chấn thương liên quan đến thể thao hoặc tập luyện quá mức tăng cao”.
Theo bác sĩ Huyền, người Việt có ưu điểm là yêu thích vận động, chăm tập thể dục. Tuy nhiên, không ít người – đặc biệt là trung niên và cao tuổi – tham gia các môn thể thao cường độ cao mà không điều chỉnh phù hợp với tuổi tác và tình trạng xương khớp.
Nhiều người lớn tuổi vẫn duy trì chơi cầu lông, pickleball, tennis, chạy bộ… với tần suất dày. Trong khi đó, theo thời gian, hệ cơ xương khớp suy giảm độ đàn hồi, sức mạnh và khả năng thăng bằng. Vận động quá sức hoặc sai kỹ thuật rất dễ dẫn đến tổn thương.
Ở nhóm người trẻ, các môn như bóng chuyền, bóng đá, cầu lông, tennis cũng ghi nhận nhiều ca rách dây chằng, tổn thương sụn chêm khớp gối hoặc rách chóp xoay khớp vai. Phần lớn trường hợp xuất phát từ việc tập luyện thiếu hướng dẫn bài bản, không khởi động kỹ hoặc tăng cường độ đột ngột.
Một quan niệm sai lầm phổ biến là leo cầu thang càng nhiều càng tốt để giảm cân nhanh. Không ít người đặt mục tiêu chạy 100 bậc cầu thang trong vài phút và lặp lại mỗi ngày.
Khớp gối là khớp hoạt động với tần suất lớn nhất cơ thể, còn khớp vai có biên độ vận động rộng nhất. Vì vậy, đây là hai khớp dễ bị tổn thương nếu chịu tải quá mức. Leo cầu thang vốn là hoạt động sinh hoạt thường ngày và mang lại lợi ích nếu thực hiện đúng cách. Tuy nhiên, tần suất, tốc độ leo và chiều cao bậc thang phải phù hợp với từng cá thể.
Việc “hùng hục” chạy cầu thang trong thời gian ngắn không giúp giảm cân bền vững mà còn làm tăng áp lực lên sụn khớp và dây chằng, dễ gây đau gối, viêm khớp, thậm chí thúc đẩy thoái hóa sớm.
Đặc biệt, với người cao tuổi hoặc người có bệnh lý nền như thoái hóa khớp, loãng xương, thừa cân, tăng huyết áp, việc leo cầu thang cường độ cao tiềm ẩn nhiều rủi ro. Trước khi áp dụng các bài tập nặng, mọi người cần đánh giá chức năng khớp, sức cơ và các bệnh lý đi kèm để đảm bảo an toàn.
Các chuyên gia khuyến cáo, tập thể dục là cần thiết nhưng phải “thông minh”. Mỗi người nên lựa chọn hình thức vận động phù hợp với độ tuổi, thể trạng và tình trạng sức khỏe của mình, tránh chạy theo phong trào hay đặt mục tiêu quá sức trong thời gian ngắn.
Vận động đúng cách giúp cơ thể khỏe hơn mỗi ngày. Ngược lại, tập luyện sai có thể khiến hành trình tìm lại vóc dáng phải trả giá bằng những cơn đau kéo dài, thậm chí là những ca phẫu thuật không mong muốn.
