Trao đổi với PV VietNamNet, bác sĩ Bùi Thanh Hoài, Khoa Y học cổ truyền, Bệnh viện 19-8 (Bộ Công an) cho biết, củ kiệu (còn gọi tiểu toán hoặc giới bạch) vừa là thực phẩm vừa có giá trị dược liệu.
Theo y học cổ truyền, củ kiệu có vị cay, hơi đắng, tính ấm, quy vào các kinh phế, vị và đại tràng. Nhờ đó, củ kiệu có công năng thông dương, tán kết, hành khí, giảm đau và làm ấm bụng, rất phù hợp với chế độ ăn uống nhiều đạm, dầu mỡ trong dịp Tết.
Mâm cỗ Tết truyền thống thường có nhiều món giàu chất đạm, chất béo và đồ nếp như bánh chưng, giò chả, thịt kho… dễ gây đình trệ tiêu hóa cho người sử dụng. Theo bác sĩ Hoài, với vị cay và tính ấm, củ kiệu giúp thúc đẩy quá trình hành khí ở tỳ vị, kích thích tiết dịch vị và hỗ trợ tiêu hóa thức ăn nhanh hơn.
Nhờ đó, củ kiệu đặc biệt hiệu quả trong việc làm giảm các triệu chứng đầy hơi, trướng bụng, ăn không tiêu, những vấn đề rất phổ biến trong những ngày Tết khi chế độ ăn thay đổi đột ngột.
Đặc biệt, Tết ở miền Bắc thường rơi vào thời điểm thời tiết lạnh hoặc nồm ẩm. Củ kiệu có tác dụng thông dương, tán hàn, giúp làm ấm cơ thể từ bên trong. Do đó, việc ăn kiệu muối trong bữa ăn hằng ngày không chỉ giúp ngon miệng mà còn góp phần tăng cường sức đề kháng, hỗ trợ phòng ngừa các chứng cảm mạo do phong hàn gây ra.
Ngoài ra, bác sĩ Hoài cũng dẫn chứng theo y học cổ truyền, củ kiệu còn có tác dụng thông khí, giúp đường thở thông thoáng hơn. Những người bị ho có đờm, tức ngực hoặc khó thở nhẹ do lạnh có thể sử dụng củ kiệu như một biện pháp hỗ trợ. Các hoạt chất trong kiệu giúp làm giãn cơ trơn phế quản, làm loãng đờm và giúp việc khạc đờm trở nên dễ dàng hơn.
Đặc biệt, củ kiệu có tác dụng hành khí dẫn đến hoạt huyết. Với những người có cơ địa khí trệ, huyết ứ – thường biểu hiện bằng cảm giác đau tức, đau âm ỉ vùng bụng hoặc ngực, củ kiệu đóng vai trò như một vị hỗ trợ lưu thông khí huyết, từ đó giúp giảm cảm giác đau thắt khó chịu.
Hai nhóm người cần thận trọng khi ăn
Dù mang lại nhiều lợi ích, củ kiệu không phù hợp với tất cả mọi người. Theo bác sĩ Hoài, có hai nhóm đối tượng cần lưu ý khi sử dụng.
Thứ nhất là người có bệnh lý dạ dày. Củ kiệu có vị cay nồng và thường được chế biến dưới dạng muối chua, có thể gây kích ứng niêm mạc dạ dày. Người bị viêm loét dạ dày nên hạn chế ăn nhiều, đặc biệt tránh ăn khi đói.
Thứ hai là người có cơ địa nhiệt, thường xuyên bị nóng trong, táo bón, khô miệng. Do củ kiệu có tính ấm, việc ăn nhiều có thể khiến các triệu chứng này trở nên nặng hơn.
Để phát huy tối đa lợi ích cho sức khỏe, bác sĩ khuyến nghị người dân nên ưu tiên kiệu muối chua ngọt truyền thống, vừa dễ ăn vừa giúp giữ được men vi sinh có lợi cho đường ruột, hỗ trợ tiêu hóa hiệu quả hơn trong những ngày Tết.
Không chỉ quen thuộc trong bữa ăn hằng ngày, giúp giải cảm, làm ấm cơ thể, củ gừng tươi còn giúp cơ thể dễ chịu hơn sau khi uống rượu bia.
Đang vào mùa, củ sắn dây được bày bán khắp các chợ dân sinh. Không chỉ là thức uống giải nhiệt, loại củ này còn được xem là “khắc tinh” của bia rượu.
Khoai môn là loại củ quen thuộc trong bữa ăn của người Việt. Tuy nhiên, với một số nhóm bệnh nhân đặc biệt là người suy thận mạn cần thận trọng khi sử dụng.
