Bác sĩ chuyên khoa I Nguyễn Trần Như Thủy – Bệnh viện Đại học Y Dược TPHCM – cơ sở 3, cho biết trong dịp Tết Nguyên đán, khẩu phần ăn của nhiều gia đình thường tăng mạnh lượng thịt đỏ như thịt lợn, thịt bò. Dù đây là nguồn cung cấp protein, sắt và vitamin nhóm B quan trọng nhưng việc tiêu thụ quá nhiều thịt đỏ trong thời gian ngắn lại tiềm ẩn không ít nguy cơ cho sức khỏe tim mạch.
Theo các nghiên cứu dịch tễ học lớn, tiêu thụ thịt đỏ, đặc biệt là thịt chế biến sẵn, có mối liên quan rõ rệt với nguy cơ mắc bệnh tim mạch. Phân tích tổng hợp cho thấy, mỗi 100g thịt đỏ chưa qua chế biến tiêu thụ mỗi ngày có thể làm tăng khoảng 11% nguy cơ bệnh tim mạch; trong khi chỉ cần 50g/ngày thịt chế biến làm nguy cơ này tăng tới 26% khi theo dõi dài hạn.
Từ góc độ y học, có ba yếu tố chính lý giải thịt đỏ trở thành “điểm trừ” cho sức khỏe tim mạch trong những ngày Tết.
Thứ nhất, hàm lượng chất béo bão hòa và cholesterol cao
Thịt đỏ chứa nhiều chất béo bão hòa và cholesterol, những thành phần có khả năng làm tăng LDL -cholesterol xấu trong máu. Đây là yếu tố nguy cơ quan trọng dẫn đến xơ vữa động mạch, bệnh mạch vành và các biến cố tim mạch. Khi lượng thịt đỏ được tiêu thụ liên tục trong nhiều bữa ăn ngày Tết, nguy cơ rối loạn mỡ máu càng gia tăng rõ rệt.
Thứ hai, lượng muối cao từ thịt chế biến và cách chế biến truyền thống
Theo bác sĩ Thủy, thịt chế biến như giò chả, xúc xích, thịt xông khói thường chứa hàm lượng muối và chất bảo quản cao hơn nhiều so với thịt tươi. Việc ăn quá nhiều muối làm tăng huyết áp – một trong những yếu tố nguy cơ hàng đầu của bệnh tim mạch. Nhiều nghiên cứu cho thấy tiêu thụ trên 50g/ngày thịt chế biến có thể làm tăng khoảng 18% nguy cơ bệnh mạch vành so với nhóm ăn ít hơn.
Bên cạnh đó, các món ăn ngày Tết thường được kho mặn, rim ngọt hoặc dùng kèm nước chấm đậm đà, khiến lượng muối đưa vào cơ thể dễ vượt ngưỡng khuyến cáo. Muối dư thừa gây giữ nước, làm tăng huyết áp; khi kết hợp với rối loạn mỡ máu do ăn nhiều thịt đỏ, gánh nặng lên hệ tim mạch càng rõ rệt.
Thứ ba, mất cân đối khẩu phần dinh dưỡng
Một vấn đề phổ biến trong dịp Tết là khẩu phần ăn mất cân đối khi thịt chiếm ưu thế, trong khi rau xanh, trái cây và ngũ cốc nguyên hạt lại bị giảm đáng kể. Điều này khiến cơ thể thiếu chất xơ, vitamin và các chất chống oxy hóa. Khi các “lá chắn” này suy giảm, tác động bất lợi của việc ăn nhiều thịt đỏ càng dễ bộc lộ.
Ảnh hưởng của việc tiêu thụ nhiều thịt đỏ không giống nhau ở mọi đối tượng. Người trẻ, khỏe mạnh có thể chưa nhận thấy biểu hiện rõ ràng ngay sau kỳ nghỉ Tết. Tuy nhiên, với người trung niên, cao tuổi hoặc những người tăng huyết áp, mắc đái tháo đường, rối loạn mỡ máu hay tiền sử bệnh tim mạch, việc ăn quá nhiều thịt đỏ chỉ trong vài ngày có thể khiến các chỉ số sinh hóa xấu đi nhanh chóng, thậm chí làm tăng nguy cơ xảy ra biến cố tim mạch, nhất là khi đi kèm rượu bia và ít vận động.
Từ góc độ dinh dưỡng và phòng bệnh, bác sĩ Thủy khuyến cáo nên hạn chế thịt chế biến, ưu tiên chọn phần thịt nạc, ít mỡ; mỗi bữa chỉ sử dụng lượng thịt vừa phải và tránh ăn liên tục nhiều bữa trong ngày.
Việc kết hợp ăn nhiều rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt, uống đủ nước và duy trì vận động nhẹ nhàng trong những ngày Tết sẽ giúp giảm đáng kể gánh nặng cho hệ tim mạch, đặc biệt ở những người có bệnh nền.
Theo các chuyên gia, thịt tươi có thể cung cấp protein hoàn chỉnh, chất béo cần thiết và nhiều vi chất quan trọng. Tuy nhiên, không phải loại thịt nào hay cách ăn nào cũng có lợi.
Thịt ngựa và thịt bò đều là nguồn thực phẩm giàu dinh dưỡng, tốt cho sức khỏe. Tuy nhiên, thịt ngựa có hàm lượng đạm cao nhưng ít chất béo hơn và phù hợp cho trẻ em, người già.
Một nghiên cứu mới cho thấy bổ sung thịt lợn nạc, ít qua chế biến vào chế độ ăn có thể mang lại lợi ích sức khỏe tương đương các loại đậu, góp phần cải thiện sức khỏe chuyển hóa và làm chậm lão hóa.
