Không ít phụ huynh cho rằng đây chỉ là biểu hiện “lười biếng” nhất thời, song các chuyên gia tâm lý trẻ em nhìn nhận đây là phản ứng thích nghi tự nhiên khi nhịp sinh hoạt thay đổi đột ngột.
Theo phân tích về phát triển não bộ của Harvard University, trẻ em đặc biệt nhạy cảm với sự thay đổi thói quen hằng ngày. Lịch sinh hoạt đều đặn giúp não bộ hình thành cảm giác an toàn và khả năng tự điều chỉnh. Khi giờ ngủ – thức, ăn uống, thời gian sử dụng thiết bị điện tử bị đảo lộn trong nhiều ngày, trẻ cần một khoảng thời gian để tái lập cấu trúc này.
Bên cạnh đó, các nghiên cứu giáo dục của OECD cho thấy môi trường học tập ổn định và tính nhất quán trong sinh hoạt gia đình có liên hệ trực tiếp đến khả năng tập trung và điều chỉnh cảm xúc của trẻ. Vì vậy, việc “khó vào guồng” sau kỳ nghỉ dài không phải là hiện tượng hiếm gặp.
Những biểu hiện thường thấy gồm: buồn ngủ vào buổi sáng, than mệt, giảm hứng thú học tập, tăng thời gian đòi hỏi sử dụng điện thoại hoặc tivi, thậm chí lo lắng nhẹ trước khi quay lại lớp. Với trẻ nhỏ tuổi hơn, có thể xuất hiện tình trạng bám cha mẹ hoặc khóc khi đến trường.
Để hỗ trợ trẻ thích nghi, phụ huynh nên bắt đầu điều chỉnh nhịp sinh hoạt sớm, thay vì chờ đến sát ngày đi học. Việc cho trẻ đi ngủ sớm hơn mỗi ngày 15–30 phút, giảm dần thời gian màn hình và khuyến khích vận động ngoài trời giúp cơ thể tái lập đồng hồ sinh học một cách tự nhiên.
Giao tiếp cũng đóng vai trò quan trọng. Thay vì nhắc nhở theo hướng gây áp lực, cha mẹ có thể trò chuyện với trẻ về những hoạt động tích cực ở trường: gặp lại bạn bè, tham gia tiết học yêu thích, các dự định trong học kỳ mới. Cách tiếp cận này giúp trẻ chuyển trọng tâm từ cảm giác mất tự do sang kỳ vọng tích cực.
Ngoài ra, việc duy trì bữa sáng đầy đủ dinh dưỡng và ổn định giờ ăn giúp cải thiện năng lượng và khả năng tập trung trong những ngày đầu trở lại lớp. Trẻ nhỏ đặc biệt cần được ngủ đủ giấc; thiếu ngủ kéo dài có thể làm tăng tính cáu kỉnh và giảm hiệu suất học tập.
Điều cần tránh là kỳ vọng trẻ lập tức quay lại hiệu suất như trước kỳ nghỉ. Quá trình thích nghi thường mất vài ngày đến một tuần, tùy vào độ tuổi và mức độ thay đổi sinh hoạt trong dịp Tết. Khi được hỗ trợ đúng cách, trẻ sẽ dần lấy lại nhịp học tập mà không cần biện pháp cứng rắn.
Kỳ nghỉ dài là khoảng thời gian cần thiết để gia đình gắn kết. Tuy nhiên, giai đoạn chuyển tiếp sau đó cũng quan trọng không kém. Một sự chuẩn bị nhẹ nhàng, nhất quán và có kế hoạch sẽ giúp trẻ bước vào nhịp học tập mới với tâm thế ổn định hơn, thay vì căng thẳng và chống đối.
