Theo Tiến sĩ Ngô Đức Phương, Viện trưởng Viện Khoa học thuốc nam, thì là có tên khoa học Anethum graveolens, thuộc họ Hoa tán (Apiaceae). Ở Việt Nam, thì là được sử dụng phổ biến trong các món canh cá, chả cá, lẩu cá và nhiều món hải sản. Không chỉ đóng vai trò tạo hương, loại rau gia vị này còn có tác dụng hỗ trợ hệ tiêu hóa, đặc biệt khi dùng cùng các món giàu đạm.
Thành phần dược tính của thì là tập trung nhiều ở lá và đặc biệt là hạt. Trong đó, tinh dầu thì là chứa hàm lượng cao các hợp chất như carvone và limonen, cùng với flavonoid và polyphenol.
Các nghiên cứu cho thấy, những hoạt chất này có tác dụng giảm co thắt cơ trơn đường ruột, giúp chống co thắt; giảm đầy hơi, chướng bụng; đồng thời kích thích tiết dịch tiêu hóa ở mức độ nhẹ. Ngoài ra, thì là còn có khả năng kháng khuẩn vừa phải đối với một số vi khuẩn đường ruột.
Trong y học cổ truyền, thì là được xếp vào nhóm gia vị có tính ấm nhẹ, thường được dùng theo hướng hành khí, tiêu thực. Nhờ đó, loại gia vị này phù hợp với người ăn uống khó tiêu, hay bị đầy bụng, chướng hơi, đặc biệt trong các trường hợp rối loạn tiêu hóa do lạnh.
Trong ẩm thực, việc kết hợp thì là với các món ăn cụ thể cho thấy hiệu quả rõ rệt. Với món canh cá, thì là chứa tinh dầu thơm và tính ấm nhẹ giúp khử mùi tanh của cá, giảm sinh hơi, làm món ăn dễ tiêu hơn. Tương tự, trong chả cá – món giàu đạm và chất béo, thì là sẽ giúp cân bằng vị béo, giảm cảm giác nặng bụng sau bữa ăn.
“Hạt thì là còn được sử dụng tại nhiều quốc gia châu Âu và Ấn Độ để pha trà uống hỗ trợ tiêu hóa, giảm đầy hơi, đặc biệt sau những bữa ăn nhiều dầu mỡ, chất béo”, Tiến sĩ Phương thông tin.
Tuy nhiên, các chuyên gia cũng khuyến cáo việc sử dụng thì là cần đúng liều lượng. Những người có cơ địa dị ứng với họ Hoa tán nên thận trọng khi dùng. Phụ nữ mang thai không nên sử dụng liều cao dưới dạng tinh dầu. Thì là chỉ nên dùng như gia vị hoặc trà thảo dược nhẹ, không có tác dụng thay thế thuốc điều trị trong các bệnh lý tiêu hóa nặng.
Từ góc độ chuyên môn, Tiến sĩ Ngô Đức Phương nhận định, thì là không chỉ là gia vị tạo hương cho các món cá mà còn đóng vai trò như một “chất điều hòa tiêu hóa” tự nhiên, đặc biệt hữu ích khi dùng cùng các món ăn giàu đạm và dễ sinh hơi trong bữa ăn hằng ngày.
Không chỉ là loại rau gia vị quen thuộc trong các món gỏi cá, cháo, canh, tía tô còn giúp giải cảm rất hiệu quả ngay từ khi mới chớm.
Theo kinh nghiệm dân gian và nghiên cứu hiện đại, có ít nhất 3 loại rau mọc dại được chứng minh có tác dụng tích cực trong việc cải thiện trí nhớ, giảm căng thẳng thần kinh.
Giàu vitamin, khoáng chất, chống oxy hóa mạnh nhưng cải bó xôi không phải ai cũng nên ăn thoải mái. Chuyên gia khuyến cáo 2 nhóm người cần lưu ý ăn loại rau“siêu thực phẩm” này.
