Bộ Công nghiệp và Công nghệ Thông tin Trung Quốc (MIIT) mới đây đã công bố dự thảo tiêu chuẩn an toàn mới, trong đó yêu cầu các chức năng an toàn thiết yếu phải được điều khiển bằng nút bấm hoặc công tắc vật lý. Điều này đồng nghĩa với việc người lái không còn phải truy cập vào các menu phụ hay thao tác vuốt trên màn hình để thực hiện những chức năng quan trọng.
Theo đề xuất, các tính năng như xi-nhan, đèn cảnh báo khẩn cấp, chọn số và hệ thống gọi cứu hộ bắt buộc phải có nút bấm hoặc công tắc cố định, với diện tích tối thiểu 10 x 10 mm. Quy định này nhằm đảm bảo người lái có thể thao tác nhanh chóng mà không cần rời mắt khỏi đường.
Trong bối cảnh nhiều mẫu xe điện hiện nay sử dụng bảng điều khiển dạng “màn hình phẳng” với các phím cảm ứng hoặc chức năng ẩn sâu trong giao diện, động thái này được xem là phản ứng mạnh mẽ trước xu hướng tối giản hóa quá mức.
Thiết kế nội thất kiểu Tesla – vốn được nhiều hãng xe điện Trung Quốc như BYD hay Xiaomi học theo – ưu tiên tính thẩm mỹ và sự gọn gàng. Tuy nhiên, thực tế sử dụng cho thấy việc phụ thuộc quá nhiều vào màn hình cảm ứng có thể gây mất tập trung, đặc biệt khi xe đang di chuyển ở tốc độ cao.
Đề xuất về nút bấm vật lý không phải là quyết định đơn lẻ. Thời gian gần đây, Trung Quốc liên tục cập nhật các quy định liên quan đến an toàn ô tô. Nước này từng cấm tay nắm cửa ẩn sau một số vụ tai nạn khiến hành khách mắc kẹt bên trong xe điện. Gần đây hơn, vô-lăng dạng yoke cũng bị loại bỏ do không phù hợp với tiêu chuẩn thử nghiệm túi khí và an toàn va chạm thực tế.
Các động thái này cho thấy nhà chức trách đang ưu tiên yếu tố an toàn thực tế thay vì chạy theo xu hướng thiết kế.
Song song với việc siết lại giao diện điều khiển, Trung Quốc cũng tăng yêu cầu đối với các hệ thống hỗ trợ lái nâng cao. Theo dự thảo mới, các hệ thống tự lái cấp độ 3 và 4 phải chứng minh khả năng vận hành an toàn tương đương một tài xế con người có năng lực và luôn tập trung.
Các hãng xe sẽ phải nộp hồ sơ đánh giá an toàn toàn diện, chứng minh hệ thống có thể xử lý cả tình huống giao thông thường ngày lẫn kịch bản rủi ro cao. Trong trường hợp công nghệ gặp sự cố hoặc tài xế không tiếp quản khi được yêu cầu, phương tiện phải tự đưa mình về “trạng thái rủi ro tối thiểu”, tức dừng xe an toàn.
Ngoài ra, quy định mới cũng chính thức hóa cơ chế hỗ trợ từ xa đối với phương tiện tự động hoàn toàn, tạo nền tảng pháp lý cho dịch vụ robotaxi trong tương lai.
Thông điệp từ phía cơ quan quản lý Trung Quốc khá rõ ràng: công nghệ vẫn được khuyến khích phát triển, nhưng phải đảm bảo tính an toàn và khả năng kiểm soát trong tình huống thực tế.
Trong thời đại mà nhiều mẫu xe gần như “xoá sổ” nút bấm truyền thống để thay bằng màn hình cảm ứng, đề xuất mới có thể tạo ra bước ngoặt lớn đối với thiết kế nội thất ô tô tại thị trường lớn nhất thế giới.
