Trầm cảm vì áp lực tài chính
Anh Đ.V.H (34 tuổi, Từ Liêm, Hà Nội) là nhân viên văn phòng, đã lập gia đình. Ngày 3/3, anh đến Bệnh viện E (Hà Nội) khám vì tình trạng căng thẳng kéo dài, mất ngủ và giảm hiệu suất làm việc trong vài tháng gần đây.
Anh H. có trách nhiệm cao, cầu toàn, thường tự đặt ra tiêu chuẩn khắt khe cho bản thân trong công việc. Thời gian gần đây, áp lực tài chính gia tăng do lãi vay ngân hàng mua nhà cao khiến anh cảm thấy phải làm việc nhiều hơn để ổn định cuộc sống.
Các triệu chứng xuất hiện và tăng dần theo thời gian. Anh H. căng thẳng liên tục, khó ngủ, ngủ không sâu, mệt mỏi ban ngày, giảm tập trung, hiệu suất công việc đi xuống, đau đầu do căng cơ và đôi khi xuất hiện suy nghĩ bi quan về tương lai.
Anh H. nhận thấy một vòng lặp tiêu cực hình thành, càng mệt mỏi thì làm việc càng kém hiệu quả, từ đó tự trách bản thân nhiều hơn, lo lắng gia tăng và mất ngủ ngày càng nặng.
Vòng xoáy áp lực
Thạc sĩ, bác sĩ Nguyễn Viết Chung – Trưởng khoa Sức khỏe tâm thần, Bệnh viện E cho biết, anh H. rối loạn thích ứng với phản ứng lo âu và trầm cảm, trên nền đặc điểm nhân cách cầu toàn, trách nhiệm cao. Hiện tại, bệnh nhân chưa đủ tiêu chuẩn chẩn đoán trầm cảm chủ yếu.
Về cơ chế, stress tài chính làm gia tăng lo âu nền. Bệnh nhân lại mất ngủ kéo dài dẫn đến suy giảm chú ý và năng lượng. Hiệu suất giảm lại khiến bệnh nhân tự phê bình mạnh mẽ hơn, từ đó làm tăng áp lực nội tại và duy trì vòng xoáy stress.
Theo bác sĩ Chung, can thiệp tâm lý đóng vai trò trọng tâm. Bệnh nhân được tư vấn về cơ chế vòng xoáy stress – mất ngủ và tham gia liệu pháp nhận thức – hành vi ngắn hạn nhằm điều chỉnh tư duy “thảm họa hóa” vấn đề tài chính, đồng thời giảm bớt tiêu chuẩn cầu toàn quá mức. Các kỹ thuật quản lý stress và phân bổ công việc hợp lý cũng được hướng dẫn.
Song song đó, việc cải thiện giấc ngủ được chú trọng thông qua thiết lập thói quen ngủ lành mạnh, hạn chế làm việc vào buổi tối và thực hành thư giãn trước khi ngủ.
Trong trường hợp cần thiết, bác sĩ có thể chỉ định thuốc hỗ trợ ngủ ngắn hạn hoặc thuốc giảm lo âu liều thấp trong giai đoạn cấp, song tránh sử dụng kéo dài để phòng nguy cơ phụ thuộc thuốc.
Mục tiêu trước mắt là phục hồi giấc ngủ, từ đó cải thiện khả năng tập trung và giúp bệnh nhân lấy lại cảm giác kiểm soát. Xa hơn, người bệnh cần chuyển từ trạng thái “làm việc vì sợ thất bại” sang làm việc dựa trên năng lực thực tế và giới hạn cá nhân.
Bác sĩ Chung cho biết thêm, ở những người có tính cách trách nhiệm cao, stress tài chính thường không gây suy sụp ngay lập tức mà âm thầm tạo ra vòng xoáy mất ngủ – giảm hiệu suất – tự gây áp lực. Nếu không được can thiệp sớm, các triệu chứng có thể tiến triển nặng hơn và ảnh hưởng lâu dài đến sức khỏe tâm thần.
