Từ ngày 1/3/2026, quy trình kiểm định khí thải mới đối với dòng xe sử dụng động cơ diesel đã chính thức được áp dụng trên toàn quốc.
Điểm thay đổi chủ yếu là việc chuyển từ đo trạng thái tĩnh sang phương pháp “gia tốc tự do”, khiến không ít chủ phương tiện lo ngại về độ bền của động cơ khi phải “đạp hết ga” tại trung tâm đăng kiểm. Tuy nhiên, theo ghi nhận thực tế và khẳng định từ cơ quan quản lý, quy trình này không chỉ an toàn mà còn là bước đi tất yếu để cải thiện chất lượng không khí tại các đô thị lớn.
Khác với quy trình cũ, phương pháp gia tốc tự do yêu cầu đăng kiểm viên đạp bàn đạp ga nhanh, hết hành trình trong thời gian không quá 1 giây để đưa động cơ lên tốc độ không tải lớn nhất. Mục tiêu của việc này là đo lường chính xác độ khói – chỉ số phản ánh trực tiếp lượng bụi mịn (PM) và muội than phát thải. Đây là những tác nhân chính gây ra hiện tượng mù quang hóa và các bệnh lý về hô hấp tại Hà Nội và TP.HCM.
Đáng chú ý, Việt Nam không phải quốc gia duy nhất áp dụng cách làm này. Cục Đăng kiểm Việt Nam cho biết, hiện có hơn 70 quốc gia và vùng lãnh thổ, bao gồm toàn bộ Liên minh châu Âu, Nhật Bản, Hàn Quốc và phần lớn các nước ASEAN đã vận hành quy trình tương tự từ lâu để kiểm soát hệ thống nhiên liệu và bộ tăng áp vận hành tối ưu.
Trước băn khoăn của tài xế về việc “thốc ga” gây hại máy, các chuyên gia đăng kiểm khẳng định quá trình kiểm tra chỉ diễn ra trong vài giây và động cơ hoàn toàn không chịu tải. Tốc độ cực đại mà xe đạt được trong lúc thử thực chất là mức giới hạn an toàn do chính nhà sản xuất thiết kế sẵn. Nếu quy trình được thực hiện đúng (động cơ đủ nhiệt độ, số lần thử hạn chế), việc kiểm định hoàn toàn không gây hư hỏng cho phương tiện.
Lãnh đạo Cục Đăng kiểm cũng khuyến cáo, để đảm bảo kết quả tốt nhất, chủ xe nên thực hiện bảo dưỡng, vệ sinh muội than tồn đọng trong ống xả trước khi đưa xe đi kiểm định. Đây thường là nguyên nhân chính khiến nhiều xe dù máy móc vẫn tốt nhưng vẫn bị đánh trượt do chỉ số độ khói vượt ngưỡng.
Khảo sát tại các “điểm nóng” đăng kiểm ở Hà Nội vào ngày 3/3 cho thấy tình hình vận hành diễn ra khá suôn sẻ. Tại Trung tâm 2927D (Phạm Văn Đồng) và 2903V (Láng), đa số xe động cơ xăng đều dễ dàng vượt qua bài kiểm tra. Riêng với xe diesel, số lượng xe không đạt chuẩn khí thải là rất ít.
Quy định mới khiến một số chủ xe còn tâm lý e ngại, nhưng sau khi được giải thích rõ về quy trình 4 bước nghiêm ngặt, tất cả đều đồng thuận thực hiện. Việc siết chặt các mức độ khói từ 1 đến 5 được đánh giá là giải pháp công bằng, giúp loại bỏ những phương tiện quá cũ nát, gây ô nhiễm nghiêm trọng.
Để đảm bảo tính khách quan và an toàn, quy trình đo được thực hiện qua các bước sau:
Bước 1 – Ổn định: Đưa động cơ về tốc độ không tải nhỏ nhất (thường dưới 1.000 vòng/phút).
Bước 2 – Chuẩn bị: Lắp thiết bị lấy mẫu khí thải kín khít và cảm biến đo tốc độ động cơ ổn định.
Bước 3 – Đo gia tốc: Đạp ga hết hành trình nhanh (dưới 1 giây) để đạt tốc độ lớn nhất, sau đó nhả ga để máy tự giảm tốc. Riêng xe trên 9 chỗ hoặc xe tải trên 3,5 tấn, thời gian từ khi đạp đến khi nhả ga phải duy trì ít nhất 2 giây để đảm bảo độ chính xác.
Bước 4 – Lấy kết quả: Lặp lại quy trình cho đến khi có 3 lần đo hợp lệ liên tiếp với sai số chênh lệch không quá 10%. Kết quả cuối cùng là con số trung bình cộng của 3 lần đo này.
TH (Otoxemay)
Ảnh minh họa: MXH
