“Tôi luôn chiến đấu để chứng minh cho mọi người thấy. Tôi chiến đấu để chứng minh rằng mình là người phù hợp. Để thay đổi cục diện trận đấu. Tôi luôn tin vào bản thân, để cho tất cả những ai từng nghĩ khác biết rằng họ đã sai.”
 |
Robert Lewandowski năm nay 37 tuổi. Anh đang bước vào mùa giải thứ 16 thi đấu ở đẳng cấp cao nhất, sau khi giành các chức vô địch quốc gia, danh hiệu UEFA Champions League và vô số vinh quang khác cùng Borussia Dortmund, Bayern Munich và Barcelona. Anh đã ghi 392 bàn tại các giải vô địch quốc gia cho những đội bóng này, cùng thêm 265 bàn ở các đấu trường khác, bao gồm cả quãng thời gian đầu sự nghiệp tại Ba Lan.
Thế nhưng, ở một góc nhỏ trong tâm trí, anh vẫn là cậu bé gầy gò từng nghĩ rằng mình sẽ không thể thành công. Người từng bị Legia Warsaw thanh lý hợp đồng khi mới 17 tuổi và buộc phải bắt đầu lại từ giải hạng ba Ba Lan. Một phần trong anh vẫn luôn cảm thấy mình còn điều gì đó cần phải chứng minh.
Có lẽ điều đó phần nào lý giải cho sự bền bỉ phi thường của Lewandowski. Không chỉ đơn thuần là việc anh vẫn còn thi đấu chuyên nghiệp khi sắp bước sang tuổi 38 vào tháng Tám, mà còn là việc anh vẫn đang khoác áo một trong những câu lạc bộ hàng đầu thế giới ở độ tuổi mà phần lớn những cầu thủ cùng thế hệ đã giải nghệ hoặc chuyển sang môi trường thi đấu ít khắc nghiệt hơn.
Chỉ riêng điều đó cũng đủ để minh chứng cho sự bền bỉ của anh, nhưng vẫn có thêm một vài con số để nhấn mạnh điều này.
Kể từ khi Lewandowski gia nhập Dortmund vào mùa hè năm 2010, chỉ có hai cầu thủ thi đấu nhiều phút hơn anh tại năm giải vô địch quốc gia hàng đầu châu Âu: tiền đạo của Atletico Madrid, Antoine Griezmann, và tiền vệ của Valencia CF, Dani Parejo.
Ngay cả vậy, vẫn cần đặt các con số của họ trong bối cảnh những trận đấu ngoài giải quốc nội. Parejo mới chỉ có bốn lần khoác áo đội tuyển quốc gia, trong khi Lewandowski đã có 139 lần ra sân cho ĐTQG Ba Lan. Parejo cũng chưa từng tham dự các giải đấu quốc tế lớn, những giải đấu thường khiến cầu thủ mất thêm thời gian nghỉ hè để hồi phục. Ngoài ra, Parejo mới thi đấu 107 trận cấp câu lạc bộ tại các giải châu Âu, so với 150 trận của tiền đạo người Ba Lan.
Griezmann có số lần khoác áo đội tuyển quốc gia Pháp tương đương, nhưng anh lại thi đấu ít hơn Lewandowski ở các đấu trường châu Âu, 108 trận so với 150, cũng như tại các cúp quốc nội, 45 trận so với 62.
 |
| Kể từ khi Lewandowski gia nhập Dortmund vào mùa hè năm 2010, chỉ có hai cầu thủ thi đấu nhiều phút hơn anh tại năm giải vô địch quốc gia hàng đầu châu Âu |
Và rồi còn những bàn thắng. Kể từ năm 2010, chỉ có một cầu thủ ghi nhiều bàn hơn anh: Lionel Messi.
Không có cầu thủ nào khác trong top 10 thi đấu tại các giải vô địch quốc gia đó trong suốt quãng thời gian chính xác như vậy, nên bảng so sánh này không hoàn toàn tuyệt đối. Điều này cũng không nhằm khẳng định Lewandowski giỏi hơn họ, nhưng nó cho thấy sự ổn định đáng kinh ngạc của anh trong một khoảng thời gian dài. Sau mùa giải đầu tiên tại Đức, khi anh cần vài tháng để thích nghi, Lewandowski đã ghi ít nhất 25 bàn trong mọi mùa giải trọn vẹn mà anh thi đấu. Mùa trước, khi đã 36 tuổi, anh ghi tới 42 bàn.
 |
| Kể từ năm 2010, chỉ có một cầu thủ ghi nhiều bàn hơn anh: Lionel Messi. |
Ngay cả ở mùa giải này, khi chính anh thừa nhận mình không được thi đấu nhiều như mong muốn, Lewandowski vẫn có 11 bàn tại giải vô địch quốc gia sau 1.052 phút ra sân. Trung bình cứ 96 phút anh lại ghi một bàn, gần như tương đương một bàn mỗi trận.
Tất nhiên, sự bền bỉ ở đẳng cấp này không phải là điều ngẫu nhiên.
Lewandowski chia sẻ với The Athletic trong một cuộc phỏng vấn được thực hiện nhân dịp ra mắt bộ sưu tập “Protect Your Craft” của thương hiệu thời trang Mackage. Theo anh, thông điệp của bộ sưu tập này là “tôn trọng những nỗ lực thầm lặng phía sau mỗi khoảnh khắc được nhìn thấy”. Và chính những nỗ lực âm thầm đó là nền tảng cho sự nghiệp dài lâu của anh.
“Từ khi 21, 22 tuổi, tôi đã bắt đầu nghĩ về tương lai và toàn bộ sự nghiệp của mình. Ngay từ lúc đó tôi đã biết rằng nếu có thể giúp bản thân bằng chế độ dinh dưỡng tốt và lối sống lành mạnh, tôi có thể kéo dài sự nghiệp thêm hai, ba, thậm chí bốn năm ở đẳng cấp cao nhất,” anh nói.
Chính vào thời điểm đó, Robert Lewandowski bắt đầu loại bỏ gluten và lactose khỏi chế độ ăn của mình, sau khi nhận thấy cơ thể thường trở nên nặng nề và uể oải, không thể tập luyện như mong muốn sau bữa sáng quen thuộc gồm ngũ cốc và sữa, cùng đôi khi là một vài món ngọt.
“Tôi nghĩ rằng vì mình gầy, gầy nhưng có cơ bắp, nên vẫn có thể ăn chocolate. Tôi nghĩ mình có thể ăn bất cứ thứ gì mình muốn vì tôi không có mỡ. Nhưng khi tập luyện, tôi lại không có sức mạnh và không hiểu tại sao. Tôi ngủ rất tốt, nhưng không thể tập với cường độ như các đồng đội. Vì thế tôi bắt đầu thay đổi. Và chỉ sau vài tuần, tôi đã cảm nhận được sự khác biệt rất lớn.”
 |
Đó cũng là thời điểm ảnh hưởng của vợ anh, Anna Lewandowska, bắt đầu trở nên rõ rệt. Anna là cựu vận động viên karate từng giành huy chương ở cấp độ thế giới, sau này trở thành chuyên gia dinh dưỡng và hiện sở hữu một phòng tập thể hình tại Barcelona. Cô thường xuyên đưa ra cho Lewandowski những gợi ý điều chỉnh trong chế độ ăn uống hoặc đề xuất các loại thực phẩm bổ sung khác nhau.
“Tôi từng nghĩ mình hiểu khá nhiều về dinh dưỡng và lối sống lành mạnh,” Lewandowski nói khi nhắc đến những gợi ý mà Anna đã đưa ra và vẫn tiếp tục đưa ra cho anh.
Liệu anh có còn thi đấu ở đẳng cấp cao khi đã 37 tuổi nếu kết hôn với một người khác?
“Tôi không biết, nhưng cô ấy giúp tôi rất nhiều. Đặc biệt là ở giai đoạn đầu sự nghiệp, vì cô ấy giúp tôi nhìn ra sự khác biệt khi tôi làm điều này hoặc không làm điều kia. Có lẽ nếu không có sự giúp đỡ của cô ấy, tôi đã không thể đạt tới đẳng cấp như bây giờ.”
Một điều đáng chú ý khác về Lewandowski là anh gần như chưa từng gặp chấn thương nghiêm trọng. Trong những năm đầu thi đấu tại Ba Lan, anh từng gặp vấn đề ở đầu gối và gân kheo. Tuy nhiên, kể từ khi gia nhập Borussia Dortmund, chuỗi trận dài nhất mà anh phải nghỉ vì chấn thương chỉ là bảy trận.
Điều đó xảy ra vào năm 2021 khi anh còn khoác áo Bayern Munich, thời điểm một chấn thương dây chằng đầu gối khiến anh phải nghỉ thi đấu trong vòng một tháng. Cuối năm 2019, Lewandowski cũng từng phẫu thuật vùng háng, nhưng ca phẫu thuật được sắp xếp khéo léo vào kỳ nghỉ đông của mùa giải tại Đức nên anh không bỏ lỡ trận đấu nào.
Ngoài ra chỉ là những lần căng cơ nhẹ hoặc va chạm nhỏ, và có những trận đấu anh vẫn ra sân khi thể trạng chưa đạt 100 phần trăm. Nhưng với một cầu thủ đã trung bình ra sân 56 trận mỗi mùa cho câu lạc bộ và đội tuyển quốc gia trong suốt 15 mùa giải trọn vẹn vừa qua, phần lớn ở đẳng cấp cao nhất, sự bền bỉ của anh thực sự đáng kinh ngạc.
 |
“Tôi không biết trong ADN của cậu ấy có gì,” HLV trưởng Barcelona, Hansi Flick, nói vào tháng 11. “Nhưng cậu ấy có thể hồi phục trong ba tuần với những chấn thương lẽ ra phải mất tới năm tuần.”
Tuy nhiên, cũng khá thú vị khi mỗi lần nhắc đến thành tích thể lực ấn tượng của mình, Lewandowski lại lập tức nói về những lần anh bị chấn thương. Dù số trận phải nghỉ thi đấu không nhiều, anh vẫn phải bỏ lỡ một vài trận đấu quan trọng.
“Tôi từng gặp một vài chấn thương khiến mình phải nghỉ vài tuần, nhưng lại đúng vào giai đoạn quan trọng nhất của mùa giải. Ví dụ như tại UEFA Champions League năm 2021, tôi không thể thi đấu trước Paris Saint-Germain (ở cả hai lượt trận tứ kết mà Bayern Munich bị loại vì luật bàn thắng sân khách). Ngoài ra, năm ngoái tôi cũng không thể ra sân trong trận bán kết gặp Inter Milan, khi vắng mặt ở lượt đi và chỉ chơi 30 phút hiệp phụ ở trận lượt về.”
Trong suy nghĩ của anh, vẫn còn những bàn thắng chưa được ghi, những phút thi đấu lẽ ra có thể giúp các con số thống kê của anh ấn tượng hơn nữa. Cậu bé từng bị Legia Warsaw thanh lý hợp đồng năm nào lại hiện lên trong tâm trí. “Ngay cả khi tôi ghi 41 bàn ở Bundesliga mùa 2020-21,” anh nói, “tôi làm điều đó chỉ trong 29 trận vì chấn thương. Nếu tôi chơi đủ 34 trận, có lẽ tôi đã ghi được 50 bàn.”
Việc hiếm khi dính chấn thương có lẽ cũng không phải ngẫu nhiên. Nhờ những thay đổi về thể chất và dinh dưỡng từ sớm trong sự nghiệp, cộng với việc từng chơi nhiều môn thể thao khác nhau khi còn nhỏ như bóng rổ, bóng chuyền, bóng ném và điền kinh bên cạnh bóng đá, cơ thể của Robert Lewandowski có độ dẻo dai và linh hoạt rất cao. “Sự nhanh nhẹn và linh hoạt giúp ích rất nhiều trên sân,” anh nói trong bộ phim tài liệu Lewandowski: Unknown năm 2023. “Nếu có một pha va chạm mạnh, tôi vẫn có thể đứng dậy mà không gặp vấn đề gì.”
Thể chất là một phần, nhưng lý do lớn nhất cho sự bền bỉ của anh có lẽ nằm ở trong đầu.
Khi được hỏi “tinh thần mạnh mẽ” có ý nghĩa gì với mình, Lewandowski trả lời: “Không quan trọng tôi đã ghi bao nhiêu bàn, điều quan trọng là những bàn thắng tôi sẽ ghi. Không quan trọng tôi đã giành bao nhiêu danh hiệu, điều quan trọng là danh hiệu tiếp theo. Tôi không nghĩ quá nhiều về những gì mình đã đạt được. Có lẽ tôi sẽ nghĩ về điều đó khi đã kết thúc sự nghiệp.”
 |
Và một lần nữa, vợ anh, Anna Lewandowska, lại xuất hiện trong câu chuyện.
“Cô ấy là nhà tâm lý học đầu tiên của tôi. Sau một trận đấu hay hoặc dở, cô ấy luôn là người đầu tiên tôi nói chuyện. Không chỉ về bóng đá mà còn về tâm lý của tôi. Tôi đang nghĩ gì, tôi cảm thấy thế nào. Điều quan trọng là tôi có thể nói chuyện với một người như vậy. Cô ấy hiểu tôi rất rõ và có thể cho tôi lời khuyên, không chỉ trong những tình huống bóng đá mà cả trong cách ứng xử với đồng đội hay huấn luyện viên. Dù cô ấy không trực tiếp ghi bàn, cô ấy vẫn là một phần của tôi.”
Rồi câu chuyện quay lại với ý nghĩ rằng, ở một mức độ nào đó, Lewandowski vẫn đang cố chứng minh rằng những người ở Legia đã sai khi quyết định để anh ra đi. Họ giống như vị giám đốc hãng thu âm từng nổi tiếng vì từ chối ký hợp đồng với ban nhạc The Beatles.
Có lẽ chính điều đó tạo nên một kiểu tập trung tuyệt đối, một tầm nhìn hẹp chỉ hướng về mục tiêu, cùng động lực tự thân rất mạnh mẽ.
Trong bộ phim tài liệu nói trên, HLV của anh tại Borussia Dortmund, Jurgen Klopp, từng nói: “Lewandowski là cầu thủ duy nhất có thể thi đấu ở Pyongyang, thủ đô của North Korea, không có khán giả, mà vẫn ghi bàn như thường.”
Thực tế, Lewandowski đã phá kỷ lục ghi bàn tại Bundesliga mùa 2020-21, và giành chức vô địch Champions League duy nhất của mình một năm trước đó cùng Bayern Munich, trong giai đoạn đại dịch COVID-19 khiến các sân vận động không có khán giả.
Ngoài yếu tố thể chất và tinh thần, một lý do khác giúp anh duy trì sự nghiệp lâu dài là khả năng thích nghi. Trong suốt sự nghiệp, Lewandowski lần lượt làm việc với nhiều huấn luyện viên như Jurgen Klopp, Pep Guardiola, Carlo Ancelotti, Jupp Heynckes, Niko Kovac, Hansi Flick, Julian Nagelsmann, Xavi và giờ đây lại là Flick. Đó là những huấn luyện viên với cá tính khác nhau, yêu cầu khác nhau và hệ thống chiến thuật khác nhau. Nhưng Lewandowski đều thi đấu xuất sắc dưới thời tất cả họ.
“Tôi là mẫu cầu thủ có thể chơi trong mọi kiểu bóng đá,” Robert Lewandowski nói. “Tôi có thể thích nghi với nhiều yêu cầu chiến thuật khác nhau. Nếu đội chơi phản công, không vấn đề gì. Tôi có thể chơi trong mọi kiểu chiến thuật. Tôi có thể học hỏi rất nhiều và thích nghi. Tôi có thể thi đấu trong mọi hệ thống. Tôi luôn cởi mở với mọi thứ và có thể học cũng như thích nghi rất nhanh.”
Một lần nữa, khả năng thích nghi đó là sự kết hợp giữa yếu tố thể chất và tinh thần. “Nhiều huấn luyện viên của tôi từng nói rằng cơ thể tôi rất linh hoạt nên có thể thích nghi với mọi thứ rất nhanh. Một trong những HLV từng nói rằng nếu ông muốn giới thiệu cho các cầu thủ khác một bài tập mới, tôi luôn là người hiểu và thích nghi nhanh nhất. Khi tôi nhìn thấy điều gì đó, tôi phân tích một chút rồi có thể thực hiện gần như tự động. Có lẽ tôi phân tích ngôn ngữ cơ thể hoặc chuyển động. Tôi nghĩ điều đó đã giúp tôi rất nhiều.”
“Tôi không phải kiểu cầu thủ mà kỹ năng quan trọng nhất là tốc độ. Tôi có sử dụng tốc độ và vẫn sử dụng nó, nhưng tôi là cầu thủ cố gắng tìm khoảng trống, suy nghĩ nhiều hơn, chơi thông minh hơn. Vì thế, tốc độ có lẽ không phải yếu tố quan trọng nhất. Có lẽ đó là lý do bạn không thấy sự khác biệt quá lớn giữa phong độ của tôi bây giờ so với trước đây.”
Điều bao trùm lên tất cả câu chuyện này là câu hỏi về tương lai của anh.
 |
Hợp đồng của Lewandowski với Barcelona sẽ hết hạn vào mùa hè và The Athletic từng đưa tin rằng kỳ vọng tại câu lạc bộ là anh sẽ rời đi. Một số đội bóng tại MLS đã bày tỏ sự quan tâm, đáng chú ý là Chicago Fire, nhưng chưa có điều gì cụ thể. Bản thân Lewandowski khẳng định anh vẫn chưa đưa ra quyết định.
“Tôi không biết,” anh nói khi được hỏi liệu có muốn tiếp tục ở lại Camp Nou hay không. “Bởi vì tôi cần phải cảm nhận được điều đó. Lúc này tôi không thể nói với bạn điều gì về quyết định của mình, vì thậm chí tôi còn chưa chắc chắn 50 phần trăm về hướng đi tiếp theo. Đây chưa phải là thời điểm.”
Về lý thuyết, đây là một quyết định lớn. Và thậm chí nó có thể nằm ngoài tầm kiểm soát của anh nếu Barcelona quyết định không đề nghị hợp đồng mới. Nhưng ít nhất từ bên ngoài, Lewandowski có vẻ khá thoải mái với toàn bộ câu chuyện.
“Tôi không tự gây áp lực cho bản thân. Có lẽ nếu tôi ở tuổi 25 hay 30 thì mọi thứ đã khác,” anh nói.
“Với kinh nghiệm và độ tuổi hiện tại, tôi không cần phải quyết định ngay bây giờ. Tôi chưa có cảm giác rõ ràng rằng mình nên chọn hướng nào. Có thể trong ba tháng nữa tôi sẽ phải đưa ra quyết định. Nhưng hiện tại tôi không có bất kỳ áp lực nào. Tôi cần phải cảm nhận được điều đó. Khi bắt đầu cảm nhận rõ ràng hơn, việc nói về tương lai của tôi sẽ dễ dàng hơn.”
“Tôi chỉ quyết định con đường mình muốn đi khi tôi thực sự cảm nhận được nó. Còn bây giờ thì tôi chưa biết, và tôi cũng không nghĩ quá nhiều về điều đó.”
“Việc thi đấu cho Barcelona trong vài năm qua đã giúp tôi thấy rõ có bao nhiêu sự tận tâm và công việc thầm lặng phía sau để đưa câu lạc bộ tiến về phía trước. Có một tinh thần tham vọng rất mạnh mẽ cùng niềm tin vào tương lai, và điều đó tạo ra động lực lớn cho tất cả mọi người trong đội bóng.
“Với một câu lạc bộ như Barcelona, sự ổn định và niềm tin vào một dự án dài hạn là điều vô cùng quan trọng. Tôi tin vào sự kế thừa và vào những con người thực sự hiểu các giá trị cũng như bản sắc của câu lạc bộ này. Tôi chúc chủ tịch của chúng tôi, Joan Laporta, mọi điều tốt đẹp trong cuộc bầu cử chủ tịch sắp tới, và tôi tin rằng ông ấy sẽ tiếp tục làm việc để đưa Barca hướng tới nhiều thành công hơn nữa.”
Nghe có vẻ như một lời nhắn gửi rằng anh muốn tiếp tục ở lại. Nhưng dù Robert Lewandowski sẽ thi đấu ở đâu tiếp theo, người ta vẫn có thể hình dung anh sẽ tiếp tục ghi bàn, tiếp tục tìm kiếm khoảng trống, tiếp tục học hỏi, và vẫn chiến đấu để chứng minh với bất kỳ ai từng nghĩ anh không phải “người phù hợp” rằng họ đã sai.
(Theo The Athletic)
