Theo phản ánh của công dân, căn nhà của gia đình nằm trong một phần dự án đường giao thông. Sau khi thực hiện giải phóng mặt bằng và bàn giao phần đất thuộc dự án, diện tích còn lại của thửa đất chỉ khoảng 24,9m2.
Gia đình dự kiến xây dựng lại trên phần đất còn lại với quy mô 1 trệt, 1 lầu để đảm bảo nhu cầu sinh hoạt.
Người dân băn khoăn liệu trường hợp này có thuộc diện được miễn giấy phép xây dựng theo quy định của pháp luật hay không. Đáng chú ý, thửa đất đã được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (sổ đỏ).
Trả lời vấn đề trên, Bộ Xây dựng cho biết, các trường hợp được miễn giấy phép xây dựng được quy định tại khoản 2 Điều 43 của Luật Xây dựng 2025, nội dung này có hiệu lực từ ngày 1/1/2026.
Theo quy định, trước khi khởi công xây dựng công trình, chủ đầu tư phải có giấy phép xây dựng do cơ quan có thẩm quyền cấp, trừ một số trường hợp được miễn.
Các trường hợp được miễn giấy phép xây dựng bao gồm: Công trình bí mật nhà nước; công trình xây dựng khẩn cấp, cấp bách. Công trình thuộc dự án đầu tư công đặc biệt hoặc dự án đầu tư theo thủ tục đầu tư đặc biệt. Công trình xây dựng tạm theo quy định của pháp luật. Công trình xây dựng tại khu vực đất sử dụng vào mục đích quốc phòng, an ninh theo quy định của pháp luật về đất đai.
Ngoài ra, một số công trình thuộc dự án đầu tư công đã được các cơ quan có thẩm quyền quyết định đầu tư cũng không phải xin giấy phép xây dựng, như dự án do Thủ tướng Chính phủ, bộ trưởng, người đứng đầu cơ quan trung ương hoặc chủ tịch UBND các cấp quyết định đầu tư.
Một số loại công trình tuyến, hạ tầng cũng được miễn giấy phép xây dựng.
Luật cũng quy định miễn giấy phép xây dựng đối với các công trình xây dựng theo tuyến đi qua từ hai đơn vị hành chính cấp tỉnh trở lên; công trình theo tuyến nằm ngoài khu vực định hướng phát triển đô thị, đã được phê duyệt quy hoạch hoặc chấp thuận phương án tuyến.
Bên cạnh đó, một số công trình đặc thù cũng không phải xin giấy phép xây dựng như: Công trình trên biển thuộc dự án đầu tư xây dựng ngoài khơi đã được giao khu vực biển. Cảng hàng không và các công trình phục vụ hoạt động bay.
Công trình quảng cáo không thuộc diện phải cấp phép theo pháp luật về quảng cáo. Công trình hạ tầng kỹ thuật viễn thông thụ động.
Các công trình thuộc dự án đầu tư xây dựng đã được cơ quan chuyên môn về xây dựng thẩm định Báo cáo nghiên cứu khả thi và được phê duyệt theo quy định cũng thuộc diện miễn giấy phép xây dựng.
Pháp luật cũng quy định miễn giấy phép đối với công trình cấp IV và nhà ở riêng lẻ có quy mô dưới 7 tầng, tổng diện tích sàn xây dựng dưới 500m2, nhưng phải đáp ứng điều kiện không nằm trong các khu vực có yêu cầu quản lý đặc biệt về quy hoạch.
Cụ thể, công trình phải nằm ngoài các khu vực như: Khu chức năng hoặc khu vực phát triển đô thị theo quy hoạch chung của thành phố; Khu chức năng, khu dân cư nông thôn hoặc khu vực phát triển đô thị theo quy hoạch chung của đô thị thuộc tỉnh; Khu vực thuộc quy hoạch chung khu kinh tế, khu du lịch quốc gia; Khu vực xây dựng được xác định trong quy hoạch chung xã; Khu vực đã ban hành quy chế quản lý kiến trúc.
Ngoài ra, các công trình sửa chữa, cải tạo bên trong công trình hoặc sửa chữa mặt ngoài không tiếp giáp với đường trong đô thị và không làm thay đổi công năng, không ảnh hưởng kết cấu chịu lực, bảo đảm các yêu cầu về phòng cháy chữa cháy, môi trường và hạ tầng kỹ thuật cũng được miễn giấy phép xây dựng.
Đối với trường hợp nhà ở còn lại diện tích 24,9m2 sau khi giải phóng mặt bằng, Bộ Xây dựng cho biết người dân cần nghiên cứu các quy định nêu trên. Trong trường hợp cần thiết, công dân nên liên hệ trực tiếp với cơ quan có thẩm quyền cấp phép xây dựng tại địa phương để được xem xét, hướng dẫn cụ thể trước khi tiến hành xây dựng.
Một công dân phản ánh trường hợp gia đình đang gặp vướng mắc khi xin cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (sổ đỏ) lần đầu đối với thửa đất có nguồn gốc khai hoang từ trước năm 1975.
Cử tri đề nghị Bộ Xây dựng nghiên cứu cụ thể hóa danh mục các công trình khẩn cấp, cấp bách để bảo vệ đất như tường rào, kè chắn sạt lở… được miễn giấy phép xây dựng tại đô thị.
Thủ tục cấp phép xây dựng nhà ở riêng lẻ sắp có nhiều thay đổi, việc cấp phép cũng sẽ được đơn giản hoá, thời gian giải quyết không quá 7 ngày.
