Ngừng tim ở tuổi 53
Ông N.N.T (53 tuổi) được đưa vào bệnh viện trong tình trạng hôn mê sau khi xuất hiện mệt và đau ngực lúc đang sinh hoạt. Theo người nhà, khoảng 15 phút trước nhập viện, ông đột ngột mệt nhiều, sau đó ngã và mất ý thức. Khi đến bệnh viện, người đàn ông này rơi vào ngừng tim. Các bác sĩ phải sốc điện 45 phút, tim mới đập trở lại.
Khai thác bệnh sử cho thấy bệnh nhân có nhiều yếu tố nguy cơ tim mạch: Hút thuốc lá 10-12 điếu mỗi ngày, rối loạn mỡ máu, thường xuyên thức khuya đến khoảng 23h và đặc biệt là sử dụng cà phê với tần suất rất cao, khoảng 10 ly/ngày.
Trao đổi với PV VietNamNet, Thạc sĩ, bác sĩ Đoàn Dư Mạnh (Hội Bệnh lý Mạch máu Việt Nam) cho biết, việc kết hợp các thói quen như hút thuốc, thức khuya và rối loạn mỡ máu đã tạo thành “bộ ba nguy cơ” trực tiếp dẫn đến cơn nhồi máu cơ tim ở bệnh nhân.
Bác sĩ Mạnh cho biết nhồi máu cơ tim xảy ra do sự tắc nghẽn đột ngột dòng máu nuôi tim, phổ biến nhất là do mảng xơ vữa động mạch vành bị nứt vỡ, tạo cục máu đông. Nguyên nhân chính bao gồm: Tăng huyết áp, rối loạn lipid máu, hút thuốc lá, tiểu đường, lối sống ít vận động, và căng thẳng (stress) quá mức. Ở bệnh nhân trên có đủ yếu tố này.
Thói quen uống cà phê là tốt nhưng nếu sử dụng cà phê sữa, với hàm lượng cao vô tình nạp thêm đường vào cơ thể, ảnh hưởng tới tim mạch.
Trong khi đó, bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng (Hội Y học dưới nước và Oxy cao áp Việt Nam) cho biết cà phê có thể mang lại lợi ích nếu sử dụng ở mức vừa phải, khoảng 2-3 ly mỗi ngày ở người khỏe mạnh, giúp giảm nguy cơ đột quỵ hoặc một số biến cố tim mạch. Tuy nhiên, khi tiêu thụ ở mức quá cao như 10 ly/ngày, cà phê không còn có lợi mà trở thành yếu tố gây hại.
Nguyên nhân chủ yếu đến từ caffeine – chất kích thích hệ thần kinh giao cảm, làm tăng nhịp tim, huyết áp và nhu cầu oxy của cơ tim. Ở những người đã có nền xơ vữa mạch vành, sự gia tăng đột ngột này có thể kích hoạt cơn nhồi máu cơ tim hoặc đau thắt ngực.
Liều lượng cà phê nhiều ảnh hưởng gì tới cơ thể?
Theo bác sĩ Hoàng, tổng lượng caffeine an toàn cho người trưởng thành không nên vượt quá 400 mg mỗi ngày (tương đương khoảng 4-6 ly cà phê nguyên chất, tùy loại), và cần giảm thấp hơn ở người có bệnh lý tim mạch hoặc tăng huyết áp.
Đáng lưu ý, tại Việt Nam, cà phê Robusta phổ biến có hàm lượng caffeine cao, mỗi ly cà phê phin có thể chứa 100-150 mg caffeine. Việc uống tới 10 ly/ngày đồng nghĩa với việc nạp 1.000-1.500 mg caffeine, cao gấp nhiều lần ngưỡng an toàn.
Không chỉ caffeine, cà phê phin không lọc còn chứa các hợp chất dầu như cafestol và kahweol. Những chất này có thể làm tăng cholesterol xấu (LDL), giảm khả năng chuyển hóa cholesterol của gan, từ đó thúc đẩy quá trình xơ vữa động mạch.
Các nghiên cứu cho thấy, tiêu thụ nhiều cà phê không lọc có thể làm tăng đáng kể cholesterol máu. Với mức tiêu thụ cao kéo dài như trường hợp trên, nguy cơ hình thành mảng xơ vữa không ổn định tăng mạnh, đây chính là nguyên nhân trực tiếp dẫn đến nhồi máu cơ tim cấp.
Qua trường hợp này, bác sĩ Hoàng khuyến cáo:
Với người có nguy cơ tim mạch (tăng huyết áp, rối loạn lipid, hút thuốc, đái tháo đường, tiền sử gia đình), các khuyến nghị lâm sàng hiện nay là:
– Hạn chế caffeine dưới 400 mg/ngày đối với người khỏe mạnh, và dưới 200 mg/ngày đối với người bệnh tim mạch hoặc tăng huyết áp.
– Nếu uống cà phê, nên ưu tiên loại cà phê Arabica, pha lọc giấy (giảm diterpene), uống vào buổi sáng hoặc đầu buổi chiều, tránh uống sau 16-17h.
– Không kết hợp cà phê liều cao với thuốc lá, rượu, hoặc làm việc khuya kéo dài.
Theo dõi các biểu hiện như tim đập nhanh, hồi hộp, đau ngực, khó thở khi uống cà phê; nếu xuất hiện, nên dừng và đi khám tim mạch.
