“Nhất Cờn, nhì Quả, tam Bạch Mã, tứ Chiêu Trưng” là câu dân gian nhắc đến 4 ngôi đền linh thiêng bậc nhất xứ Nghệ. Trong đó, đền Cờn (phường Quỳnh Mai) từ lâu đã trở thành điểm tựa tâm linh của người dân địa phương và du khách thập phương.
Năm 2017, lễ hội đền Cờn được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Diễn ra từ ngày 19-21/1 âm lịch, lễ hội thu hút đông đảo du khách với nhiều hoạt động đặc sắc như rước kiệu bay, đua thuyền, … Giữa không khí linh thiêng và nhộn nhịp ấy, những bếp than đỏ lửa cạnh đền, nghi ngút khói cá trích nướng trở thành điểm dừng chân quen thuộc của du khách.
Món ăn này được bán quanh năm, nhưng trong 3 tháng đầu năm, đặc biệt dịp lễ hội, các quán tấp nập khách, đỏ lửa suốt ngày.
Những tháng đầu năm cũng là thời điểm vào mùa cá trích. Đây là lúc cá nhiều, béo và giàu dinh dưỡng nhất.
Từ sáng sớm, những chiếc thuyền nhỏ của ngư dân Quỳnh Mai đã ra khơi đánh bắt gần bờ. Chỉ sau vài giờ buông lưới, mỗi chuyến có thể thu về vài tạ cá; nếu gặp luồng lớn, sản lượng lên tới hàng tấn, mang lại nguồn thu đáng kể.
Cá trích sống gần bờ nên sau khi đánh bắt không cần cấp đông mà được tiêu thụ ngay trong ngày. Một phần được bán cho thương lái, phần còn lại được người dân tận dụng chế biến tại chỗ phục vụ du khách. Nhờ vậy, cá luôn giữ được độ tươi ngon, thịt chắc và vị béo đặc trưng.
Những bếp nướng cá cạnh đền khá giản dị: chỉ là thùng sắt hoặc chậu nhôm đựng than, phía trên đặt vỉ nướng. Nhưng chính sự mộc mạc ấy lại tạo nên sức hút riêng. Cá được xếp lên vỉ, nướng trực tiếp trước mắt thực khách.
Mỗi mẻ chỉ khoảng 5 phút nhưng người nướng phải trở tay liên tục để cá chín đều. Khi chín, lớp da bên ngoài hơi sém, dậy mùi thơm, còn bên trong thịt trắng, ngọt và béo. Giá mỗi đĩa cá trích nướng dao động từ 20.000 – 30.000 đồng, tùy kích cỡ.
Ăn kèm cá trích nướng là bánh mướt nóng. Bánh không tráng sẵn mà chỉ khi khách gọi mới bắt đầu làm. Nồi tráng bánh được phủ một lớp vải mịn, nước sôi liên tục. Người làm dùng muôi múc bột, dàn mỏng trên mặt vải rồi đậy vung lại. Chỉ sau ít phút, bánh chín nhờ hơi nước.
Theo bà Lê Thị Hà (64 tuổi, phường Quỳnh Mai), độ mỏng hay dày của bánh phụ thuộc vào kinh nghiệm của người tráng. Bánh chín được khéo léo lấy ra, cho thêm nhân thịt băm và mộc nhĩ đã xào chín rồi cuộn lại. Mỗi đĩa bánh mướt có giá khoảng 20.000 đồng, đủ cho một bữa ăn nhẹ mà no lòng.
Điểm hấp dẫn của món ăn nằm ở sự kết hợp hài hòa: bánh mướt mềm, nóng hổi quyện cùng cá trích nướng thơm lừng. Khi ăn, thực khách chấm cùng nước mắm pha chanh, thêm vài lát ớt, vị mặn, chua, cay hòa quyện, làm dậy lên vị ngọt béo của cá và độ dẻo thơm của bánh.
Từ Thanh Hóa vào viếng đền, chị Nguyễn Thu Hương (32 tuổi) cho biết lần nào đến đây cũng chọn thưởng thức món bánh mướt cá trích. “Món ăn đơn giản nhưng rất lạ miệng, cá tươi, bánh nóng, giá lại phải chăng nên ăn một lần là nhớ”, chị chia sẻ.
Giữa không gian linh thiêng của đền cổ, thưởng thức đĩa cá trích nướng nóng hổi bên bánh mướt mềm thơm đã trở thành một trải nghiệm khó quên với nhiều du khách. Không cầu kỳ, không đắt đỏ, chính sự tươi ngon và cách chế biến mộc mạc đã làm nên sức hút riêng cho đặc sản nơi cửa biển xứ Nghệ.
