Thông tư 92/2025 về Quy chuẩn khí thải quốc gia đối với xe mô tô và xe gắn máy sẽ chính thức có hiệu lực từ ngày 30/6/2026.
Đây là cột mốc quan trọng thiết lập hệ thống định mức kỹ thuật để kiểm soát nguồn phát thải từ hàng chục triệu phương tiện đang lưu hành. Sự xuất hiện của quy định mới này đã khiến không ít chủ xe lo ngại về việc phải đồng loạt đưa phương tiện đi kiểm tra vào cuối tháng 6 tới. Tuy nhiên, dựa trên lộ trình thực hiện và các phân loại kỹ thuật, thực tế cho thấy áp lực kiểm định sẽ không diễn ra ngay lập tức đối với phần lớn người dân, bởi nhiều nhóm xe vẫn nằm ngoài diện bắt buộc trong giai đoạn đầu.
Nhóm xe máy có thời gian sử dụng dưới 5 năm
Dựa trên định hướng quản lý hiện nay, các phương tiện mô tô, xe gắn máy có thời gian sử dụng dưới 5 năm sẽ không thuộc diện phải đưa đi kiểm định khí thải định kỳ tại các trạm thử nghiệm. Thay vì yêu cầu chủ xe trực tiếp thực hiện quy trình kiểm tra, cơ quan quản lý dự kiến sẽ thiết lập cơ chế cấp chứng nhận điện tử tự động. Hệ thống này hoạt động dựa trên việc kết nối dữ liệu sẵn có từ nhà sản xuất trong quá trình đăng kiểm xuất xưởng và thông tin đăng ký phương tiện lần đầu.
Việc loại nhóm xe mới này khỏi danh sách kiểm định trực tiếp được đánh giá là bước đi khoa học. Thực tế, các dòng xe sản xuất trong những năm gần đây đều đã đáp ứng những tiêu chuẩn khí thải khắt khe từ nhà máy, do đó xác suất không đạt chuẩn là rất thấp. Giải pháp này không chỉ giúp giảm tải áp lực cho hệ thống hạ tầng kiểm định mà còn giúp người dân tiết kiệm thời gian, công sức, tránh gây xáo trộn lớn tại các đô thị nơi có tỷ lệ xe mới chiếm ưu thế.
Nhóm phương tiện phục vụ mục đích đặc thù
Bên cạnh các dòng xe dân dụng, khung pháp lý mới cũng quy định rõ các trường hợp ngoại lệ không áp dụng quy chuẩn khí thải này. Điển hình là nhóm xe máy phục vụ mục đích quốc phòng và an ninh. Dù số lượng phương tiện này không quá lớn so với tổng quy mô thị trường, việc xác định rõ đối tượng đặc thù ngay từ đầu giúp hoàn thiện tính thống nhất của văn bản quy phạm pháp luật, tránh những hiểu lầm không đáng có trong quá trình thực thi giữa các lực lượng chức năng.
Nhóm xe trên 5 năm sử dụng và lộ trình “cuốn chiếu”
Đối với nhóm xe đã qua sử dụng trên 5 năm, dù đây là đối tượng trọng tâm của chính sách kiểm soát khí thải, người dùng cũng chưa cần phải lo lắng về việc đi kiểm định ngay từ tháng 7/2026. Cơ quan chức năng đã xây dựng một lộ trình triển khai theo hình thức “cuốn chiếu” và phân vùng địa lý. Theo dự kiến, việc kiểm định thực tế sớm nhất phải đến năm 2027 mới bắt đầu được tổ chức thí điểm và thực hiện dần dần.
Tại các thành phố lớn như Hà Nội và TP.HCM, ưu tiên hàng đầu sẽ dành cho những phương tiện quá cũ, có niên hạn sản xuất lâu đời (ví dụ trước năm 2008) vốn là nhóm có nguy cơ gây ô nhiễm cao nhất. Sau khi ổn định quy trình, phạm vi mới được mở rộng sang các đời xe mới hơn và lan tỏa ra các tỉnh thành khác. Cách tiếp cận này giúp hệ thống đăng kiểm có thời gian chuẩn bị về nhân lực, thiết bị, đồng thời tạo khoảng nghỉ cần thiết để người dân chủ động bảo dưỡng, nâng cấp phương tiện trước khi chính thức bước vào kỳ kiểm định bắt buộc.
Khuyến nghị về việc chủ động bảo trì phương tiện
Dù phần lớn xe máy chưa phải đối mặt với yêu cầu kiểm định ngay lập tức, các chuyên gia giao thông nhận định rằng người dùng không nên chủ quan. Việc ban hành quy chuẩn là tín hiệu cho thấy sự siết chặt quản lý môi trường đối với xe hai bánh trong tương lai gần. Để đảm bảo phương tiện luôn ở trạng thái vận hành tốt và sẵn sàng đáp ứng các mức giới hạn khí thải khi lộ trình quét đến, chủ xe nên duy trì thói quen bảo dưỡng định kỳ. Những thao tác đơn giản như thay lọc gió, kiểm tra bugi và vệ sinh hệ thống phun xăng không chỉ giúp xe đạt chuẩn khí thải mà còn tối ưu hóa mức tiêu hao nhiên liệu và độ bền của động cơ.
TH (Otoxemay)
