Chủ quan từ dấu hiệu tê tay
Ông V.V.H (50 tuổi, trú tại Vĩnh Long) có tiền sử tăng huyết áp, hút thuốc lá, uống rượu và từng xuất hiện các cơn tê tay, nói khó thoáng qua nhưng không đi khám.
Hơn một ngày trước khi nhập viện, người đàn ông này đột ngột méo miệng, yếu nửa người phải, không nói được. Tuy nhiên, gia đình cho rằng tình trạng của ông H. có thể tự cải thiện nên không đưa đi bệnh viện ngay.
Sau hơn 1 ngày, bệnh nặng lên, ông H. được đưa đến Bệnh viện Gia An 115 (TPHCM) trong tình trạng mất ngôn ngữ hoàn toàn, liệt dây thần kinh VII trung ương bên phải, yếu nửa người phải.
Kết quả chụp MRI cho thấy bệnh nhân bị nhồi máu não. Ông đã qua giờ vàng cấp cứu, phần lớn mô não thiếu máu đã hoại tử, khả năng can thiệp gần như không còn.
AI ‘mở lại hy vọng’ sau 34 giờ
Bác sĩ chuyên khoa 1 Phan Ngọc Thảo – Khoa Nội Thần kinh – Đột quy cho biết, để đánh giá chính xác phần não còn có thể cứu, các bác sĩ chỉ định chụp CT tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI).
Khi mạch máu não bị tắc, não sẽ hình thành hai vùng: vùng lõi nhồi máu đã hoại tử không thể hồi phục và vùng “tranh tối tranh sáng” – nơi tế bào chưa chết, vẫn có thể cứu nếu được tái tưới máu kịp thời. Hình ảnh từ hệ thống AI cho thấy bệnh nhân vẫn còn vùng này lên đến 67 cm3, đây một thể tích lớn, đủ điều kiện để can thiệp dù đã qua “giờ vàng”.
Các bác sĩ quyết định tiến hành can thiệp lấy huyết khối cơ học. Dưới hệ thống chụp mạch số hóa xóa nền (DSA), huyết khối được lấy ra, mạch máu tái thông hoàn toàn (TICI 3).
Dòng máu nhanh chóng được khôi phục, nuôi lại vùng não còn có khả năng phục hồi. Sau can thiệp, bệnh nhân tiếp tục điều trị nội khoa và phục hồi chức năng. Kết quả, tình trạng yếu liệt và rối loạn ngôn ngữ cải thiện rõ rệt. Khi ông H. xuất viện, điểm NIHSS từ 12 xuống chỉ còn 1-2 điểm, gần như hồi phục.
Theo bác sĩ Thảo, “thời gian vàng” trong điều trị đột quỵ nhồi máu não là dưới 4,5 giờ kể từ khi khởi phát. Đây là giai đoạn có thể sử dụng thuốc tiêu sợi huyết để làm tan cục máu đông, với hiệu quả cao nhất trong giờ đầu tiên. Phương pháp lấy huyết khối cơ học có thể mở rộng cửa sổ điều trị lên 6-24 giờ đối với các trường hợp được chọn lọc kỹ bằng hình ảnh học. Sau 24 giờ, cơ hội can thiệp dường như không còn cơ hội.
“Thời gian là não. Mỗi phút trôi qua, hàng triệu tế bào thần kinh bị mất đi vĩnh viễn”, bác sĩ Thảo nhấn mạnh.
Nhập viện muộn đã khiến ông H. rơi vào “vùng nguy hiểm”. Tuy nhiên, nhờ công nghệ hình ảnh hiện đại tích hợp AI, các bác sĩ vẫn xác định được phần não của bệnh nhân còn có thể cứu và can thiệp thành công.
Đột quỵ có nhiều yếu tố nguy cơ như tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu, hút thuốc lá, lạm dụng rượu bia, béo phì, ít vận động, bệnh tim mạch hoặc tiền sử cơn thiếu máu não thoáng qua.
Các chuyên gia khuyến cáo người dân cần ghi nhớ quy tắc BE FAST để nhận diện sớm đột quỵ:
B (Balance – Thăng bằng): Mất thăng bằng, chóng mặt.
E (Eyes – Thị lực): Nhìn mờ, mất thị lực đột ngột.
F (Face – Khuôn mặt): Méo miệng.
A (Arms – Tay): Yếu hoặc tê một bên tay/chân.
S (Speech – Ngôn ngữ): Nói khó, nói ngọng.
T (Time – Thời gian): Gọi cấp cứu ngay lập tức.
