Trong tư thế vật tay, xương cánh tay phải chịu lực xoắn rất lớn
Tại Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức (Hà Nội), nếu trước đây, chấn thương chủ yếu do lao động, sinh hoạt hay tai nạn thì những năm gần đây, số ca tai nạn, chấn thương do chơi thể thao có xu hướng gia tăng, chiếm gần 50% số trường hợp đến khám. Trong đó, chấn thương tay chiếm tỷ lệ cao, khoảng 60-70% các ca chấn thương thể thao đi khám.
Tại Khoa Chấn thương Chỉnh hình, Phẫu thuật Tạo hình và Y học thể thao, Bệnh viện 19-8 (Bộ Công An), nhiều trường hợp gãy xương do vật tay được ghi nhận, chủ yếu ở người trẻ, khỏe mạnh.
Điển hình là trường hợp nam thanh niên 19 tuổi nhập viện trong tình trạng đau dữ dội, mất hoàn toàn khả năng vận động cánh tay sau khi vật tay với đồng nghiệp.
Theo lời kể, trong giờ nghỉ trưa, anh tham gia “trận đấu vui vẻ” quen thuộc. Tuy nhiên, chỉ chưa đầy một phút sau khi bắt đầu, cơn đau bất ngờ ập đến, cánh tay rũ xuống, không thể cầm nắm.
Qua thăm khám lâm sàng và chụp X-quang, bác sĩ CKII Đỗ Việt Sơn (Phó Trưởng khoa Chấn thương Chỉnh hình, Phẫu thuật Tạo hình và Y học thể thao) xác định bệnh nhân gãy phức tạp 1/3 dưới xương cánh tay, dạng tổn thương điển hình trong chấn thương vật tay.
Theo bác sĩ Sơn, trong tư thế vật tay, xương cánh tay phải chịu lực xoắn rất lớn. Khi người chơi không nắm vững kỹ thuật hoặc cố gắng quá mức, lực này có thể vượt quá ngưỡng chịu đựng của xương, dẫn đến gãy. Đặc điểm thường gặp là đường gãy chéo vát, kèm nhiều mảnh rời.
Sau hội chẩn, bệnh nhân được chỉ định phẫu thuật kết hợp xương bằng nẹp vít. Ca mổ được thực hiện sớm giúp cố định ổ gãy chắc chắn, tạo điều kiện thuận lợi cho quá trình phục hồi.
Các chuyên gia cho rằng, phẫu thuật cho những ca chấn thương thể thao, thành công mới chỉ là một nửa hành trình. Khả năng hồi phục và trở lại sinh hoạt bình thường phụ thuộc rất lớn vào việc tập phục hồi chức năng đúng cách của người bệnh.
Chủ quan trước những trò vui tưởng như vô hại
Một thực tế đáng lo ngại, nhiều bệnh nhân đến viện muộn do chủ quan hoặc tự điều trị bằng các phương pháp dân gian. Không ít người sau khi bị chấn thương thể thao đã lựa chọn massage, châm cứu, giác hơi hay đắp thuốc lá.
Các bác sĩ cảnh báo, những cách làm này có thể khiến tình trạng tổn thương nặng hơn. Ví dụ, với trường hợp chấn thương khớp gối có tụ máu, việc xoa bóp hay chườm nóng có thể làm tăng chảy máu, khiến sưng nề nghiêm trọng hơn. Tương tự, các động tác kéo, nắn, giật khi bị đau cột sống hay thoát vị đĩa đệm cấp có thể gây biến chứng nguy hiểm.
Theo các chuyên gia y học thể thao, cả vận động viên chuyên nghiệp lẫn người tập luyện nghiệp dư đều có nguy cơ chấn thương nếu tập sai cách. Nguy cơ này tồn tại ở hầu hết các môn, từ chạy bộ, gym, yoga đến các môn đối kháng như bóng đá, bóng rổ, tennis hay vật tay.
Để hạn chế rủi ro, người tập cần khởi động kỹ trước khi vận động, đặc biệt là các nhóm cơ chịu lực chính. Cường độ tập luyện nên tăng dần từ nhẹ đến nặng, phù hợp với thể trạng từng người.
Riêng với vật tay, môn tưởng chừng đơn giản nhưng tiềm ẩn nguy cơ cao, Thạc sĩ, bác sĩ nội trú Nguyễn Viết Hùng, Bệnh viện 19-8 khuyến cáo, người dân không nên tham gia khi chưa nắm vững kỹ thuật. Người chơi cần giữ tư thế đúng, tránh xoay người hoặc tạo lực xoắn đột ngột.
Quan trọng nhất, người chơi cần dừng ngay khi cảm thấy mất lực hoặc đau bất thường, tuyệt đối không cố gắng “ăn thua”. Khi có dấu hiệu chấn thương, người dân nên đến cơ sở y tế để được thăm khám kịp thời, tránh biến chứng đáng tiếc.
Trong 5 năm qua, tình hình trẻ em tử vong do tai nạn, thương tích giảm, nhưng vẫn cao gấp 3 lần so với các nước thu nhập cao. Nguyên nhân tử vong hàng đầu là do đuối nước và tai nạn giao thông.
Ngày càng nhiều người tham gia tập luyện thể thao nhưng lại xem nhẹ yếu tố an toàn, dẫn đến chấn thương gia tăng. Không ít trường hợp dù đã phẫu thuật nhưng không thể chơi lại.
Nam thanh niên 21 tuổi đột ngột khó thở, rơi vào nguy kịch do tắc mạch phổi sau chơi thể thao. Nguyên nhân được xác định là hội chứng kháng phospholipid – bệnh lý hiếm gặp, đặc biệt ở nam giới.
