Hiện nay, việc thiếu hụt và không đồng bộ trong quy hoạch chỗ để xe, trạm đổi pin đang gây khó khăn cho người dùng, đòi hỏi các bộ, ngành và địa phương phải nhanh chóng hoàn thiện khung pháp lý để thúc đẩy phát triển giao thông xanh.
Thủ tướng giao Bộ Xây dựng chủ trì hoàn thiện các quy chuẩn về quy hoạch đô thị tích hợp hạ tầng giao thông xanh, bao gồm trạm sạc và hạ tầng đổi pin, yêu cầu hoàn thành ngay trong quý II năm 2026. Đặc biệt, quy chuẩn kỹ thuật về nhà chung cư phải được sửa đổi trước ngày 30/4 để hướng dẫn cụ thể việc thiết kế trạm sạc, đồng thời tháo gỡ các vướng mắc về cấp phép xây dựng hoặc cải tạo trạm sạc tại những tòa nhà đã đi vào vận hành. Song song đó, Bộ Công Thương có trách nhiệm xây dựng quy chuẩn quốc gia về an toàn và hiệu suất năng lượng cho hệ thống cấp điện trạm sạc trong quý III.
Để đảm bảo tính minh bạch trong quá trình vận hành, Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) được yêu cầu đơn giản hóa thủ tục đấu nối và lắp đặt công tơ riêng cho các trạm sạc tại chung cư. Việc này nhằm giúp cư dân và đơn vị quản lý dễ dàng theo dõi chỉ số sử dụng cũng như thực hiện thanh toán tiền điện rạch ròi. Thủ tướng cũng lưu ý các cơ quan chức năng phải tăng cường giám sát, kiểm tra để ngăn chặn tình trạng tham nhũng, tiêu cực hoặc lợi ích nhóm trong quá trình triển khai hạ tầng.
Thực tế tại các đô thị lớn như TP.HCM thời gian qua cho thấy sự lúng túng của các ban quản lý tòa nhà do thiếu hướng dẫn thống nhất từ cơ quan chức năng. Nhiều chung cư đã tự đặt ra các quy định riêng biệt như cấm để xe điện dưới hầm, chỉ nhận xe máy điện mà từ chối ô tô điện, hoặc buộc phương tiện điện phải đỗ tạm tại tầng trệt thay vì tầng hầm. Những quy định tự phát này không chỉ gây bất tiện cho người dân mà còn làm chậm tiến trình xanh hóa phương tiện giao thông tại Việt Nam.
Việc chuẩn hóa quy định về phòng chống cháy nổ và quản lý an toàn tại các trạm sạc sẽ là chìa khóa để xóa bỏ những rào cản tâm lý này. UBND các tỉnh, thành phố được chỉ đạo phải rà soát lại quy hoạch, bố trí quỹ đất và không gian phù hợp cho hạ tầng sạc điện ngay trong các khu đô thị và các công trình xây dựng mới hoặc cải tạo.
Việt Nam đang hướng tới mục tiêu đầy tham vọng với 50% phương tiện đô thị và toàn bộ xe buýt, taxi chuyển sang chạy điện vào năm 2030. Đến năm 2050, toàn bộ phương tiện giao thông trên cả nước dự kiến sẽ sử dụng điện hoặc năng lượng xanh. Tính đến nay, cả nước có khoảng 6,7 triệu ô tô và 70 triệu xe máy, trong đó tỷ lệ xe điện lần lượt chiếm 3% và 4,3%. Dù con số này còn khiêm tốn nhưng tốc độ tăng trưởng phương tiện điện tại các đô thị đang diễn ra rất nhanh.
Theo ước tính, để hiện thực hóa mạng lưới trạm sạc đáp ứng nhu cầu này, Việt Nam cần nguồn lực tài chính khổng lồ. Cụ thể, mức chi phí đầu tư dự kiến đạt 2,2 tỷ USD vào năm 2030, tăng vọt lên gần 14 tỷ USD vào năm 2040 và có thể chạm mốc 32,6 tỷ USD vào năm 2050. Việc sớm hoàn thiện quy chuẩn hạ tầng ngay từ bây giờ không chỉ giúp giải quyết nhu cầu cấp thiết của người dân mà còn là bước đệm quan trọng để thu hút đầu tư vào hạ tầng giao thông xanh trong tương lai.
