Tôi thường xuyên bị lạnh chân và tay dù vào mùa đông hay mùa hè. Chuyên gia cho biết có phải do thận yếu hay không? Tôi nên uống gì để cải thiện tình trạng này? Xin cảm ơn! (Nguyễn Kim Anh – 30 tuổi, Hà Nội).
Lương y Đỗ Minh Tuấn – Hội Đông y Hà Nội tư vấn:
Lạnh tay chân kéo dài là tình trạng phổ biến nhưng không phải ai cũng hiểu đúng nguyên nhân để xử trí phù hợp. Tôi gặp rất nhiều người đến khám khi gặp triệu chứng này. Mọi người thường tự ý bổ sung sắt hoặc dùng các sản phẩm bổ thận, song hiệu quả không như mong đợi. Nguyên nhân lạnh tay chân có thể xuất phát từ nhiều cơ chế khác nhau, trong đó phổ biến nhất là thiếu máu và thận hư. Đây là hai tình trạng hoàn toàn khác biệt về bản chất.
Nguyên nhân do thiếu máu: Đây tình trạng huyết hư khiến lượng máu không đủ nuôi cơ thể, đặc biệt là các đầu chi như tay và chân. Người bệnh thường có biểu hiện tay chân lạnh nhưng xoa ấm thì đỡ, kèm theo da xanh xao, mệt mỏi, hoa mắt, chóng mặt khi thay đổi tư thế. Phụ nữ có thể gặp tình trạng kinh nguyệt ít, màu nhạt. Đặc điểm của nhóm này là cảm giác lạnh mang tính toàn thân, tăng lên khi cơ thể mệt, đói hoặc thiếu ngủ nhưng ít khi kèm theo các triệu chứng như đau lưng hay tiểu đêm.
Với trường hợp này, hướng xử trí chủ yếu là dưỡng huyết, kết hợp kiện tỳ để tăng khả năng sinh huyết, đồng thời tránh các biện pháp làm ấm mạnh khi cơ thể chưa đủ huyết.
Nguyên nhân thận hư: Triệu chứng này thường gặp ở người lớn tuổi hoặc những người có tình trạng lạnh kéo dài nhiều năm. Nguyên nhân là do thận dương suy, làm giảm khả năng sinh nhiệt và giữ nhiệt của cơ thể. Biểu hiện đặc trưng là lạnh sâu, rõ nhất ở bàn chân và cổ chân, dù ủ ấm lâu vẫn khó cải thiện. Người bệnh thường kèm theo đau lưng, mỏi gối, tiểu đêm, dễ mệt và sợ lạnh. Tình trạng này thường nặng hơn vào ban đêm và có xu hướng tăng dần theo tuổi.
Hướng điều trị cần tập trung vào bổ thận, trợ dương và làm ấm từ bên trong, đồng thời cần kiên trì vì đây là quá trình phục hồi lâu dài.
Đáng lưu ý, trên thực tế nhiều người cùng lúc mắc cả hai tình trạng thiếu máu và thận hư, đặc biệt ở những trường hợp bệnh kéo dài. Khi đó, nếu chỉ bổ máu mà không dưỡng thận thì cơ thể vẫn không giữ được nhiệt còn nếu chỉ bổ thận mà không dưỡng huyết thì dù có sinh nhiệt cũng không đủ máu để nuôi dưỡng cơ thể.
Vì vậy, việc xác định đúng nguyên nhân chính và phụ đóng vai trò quan trọng, giúp lựa chọn hướng điều trị phù hợp, tránh tình trạng dùng thuốc kéo dài nhưng không đạt hiệu quả.
