Dấu hiệu nhỏ, hậu quả lớn
PGS.TS Nguyễn Lê Bảo Tiến, Phó Giám đốc Bệnh viện Đại học Y Hà Nội, Trưởng khoa Phẫu thuật Cột sống cho biết, nhiều người không để ý khi xuất hiện các biểu hiện như khó nhấc mũi bàn chân, hay bị vấp ngã khi đi bộ, rơi dép hoặc phải bước kiểu “nhấc chân cao”. Đây có thể là dấu hiệu của tình trạng bàn chân rủ (Foot Drop).
Khoa Phẫu thuật Cột sống (Bệnh viện Đại học Y Hà Nội cơ sở Linh Đàm) vừa mới tiếp nhận bệnh nhân N.V.V (58 tuổi, Hưng Yên) trong tình trạng liệt hoàn toàn cổ bàn chân, cơ lực 0/5, biểu hiện tổn thương thần kinh nặng.
Suốt 2 năm trước đó, ông V. có triệu chứng tê yếu bàn chân, đi lại hay vấp, kèm đau lưng từng đợt. Tuy nhiên, do nghĩ là bệnh xương khớp thông thường nên ông không đi khám. Chỉ đến khi không thể nhấc mũi bàn chân, bệnh nhân mới nhập viện.
Kết quả chụp cộng hưởng từ cho thấy ông V. bị hẹp khít ống sống L4-L5 gây chèn ép rễ thần kinh kéo dài. Các bác sĩ nhận định, việc đến viện muộn khiến dây thần kinh bị tổn thương không hồi phục, mất chức năng vận động. Dù bệnh nhân được can thiệp phẫu thuật cũng không thể phục hồi như ban đầu.
Vì sao bệnh cột sống gây liệt bàn chân?
Theo PGS.TS Tiến, nguyên nhân phổ biến nhất là rễ thần kinh bị chèn ép nặng, khiến tín hiệu từ não xuống cơ cẳng chân bị gián đoạn, dẫn đến yếu hoặc liệt cơ.
Tình trạng này thường gặp trong các bệnh lý như thoát vị đĩa đệm, hẹp ống sống thắt lưng, trượt đốt sống, nang hoạt dịch diện khớp hay cốt hóa dây chằng. Ngoài ra, một số nguyên nhân khác như tai biến mạch máu não, tổn thương dây thần kinh mác chung hoặc tủy sống cũng có thể gây yếu cơ bàn chân.
“Thống kê cho thấy, khoảng 8,1% bệnh nhân thoái hóa cột sống thắt lưng có biểu hiện bàn chân rủ. Riêng nhóm thoát vị đĩa đệm ảnh hưởng rễ thần kinh L5, tỷ lệ này có thể lên tới 23%. Đáng chú ý, gần một nửa số bệnh nhân thoát vị đĩa đệm có biểu hiện yếu cơ gập mu bàn chân ở các mức độ khác nhau”, PGS.TS Tiến nhấn mạnh.
PGS.TS Tiến cho biết, khả năng phục hồi sau phẫu thuật phụ thuộc vào 3 yếu tố chính:
– Thứ nhất là thời gian bị liệt, đây được xem là yếu tố quan trọng nhất. Người bệnh được can thiệp sớm, đặc biệt trong vòng 48 giờ hoặc dưới 30 ngày, có cơ hội hồi phục cao hơn nhiều so với trường hợp kéo dài.
– Thứ hai là mức độ liệt trước mổ. Nếu cơ người bệnh vẫn còn hoạt động (trên 3/5), khả năng hồi phục hoàn toàn có thể đạt tới 71%. Ngược lại, nếu đã liệt hoàn toàn, tiên lượng sẽ kém.
– Thứ ba là tuổi tác. Người trẻ có khả năng tái tạo thần kinh tốt hơn nên phục hồi nhanh và hiệu quả hơn.
PGS.TS Tiến nhấn mạnh, nếu không điều trị kịp thời, người bệnh có thể đối mặt với hàng loạt biến chứng nghiêm trọng như: tổn thương thần kinh không hồi phục, biến dạng hệ vận động, thay đổi dáng đi đặc biệt bàn chân rủ làm tăng nguy cơ té ngã, dễ gây chấn thương, nhất là ở người lớn tuổi.
“Thống kê cho thấy có tới 69% bệnh nhân phải phụ thuộc vào dụng cụ hỗ trợ hoặc xe lăn nếu không được điều trị sớm, ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng cuộc sống”, PGS. TS Tiến nói.
Dấu hiệu cần đi khám ngay
TS Võ Văn Thanh, Khoa Phẫu thuật Cột sống, Bệnh viện Đại học Y Hà Nội khuyến cáo tình trạng bàn chân rủ thường xuất hiện sau một thời gian đau lưng, tê chân kéo dài. Tuy nhiên, cũng có trường hợp “liệt không đau” khiến người bệnh chủ quan.
Vì thế, người dân cần đến cơ sở y tế ngay khi có các dấu hiệu: Không thể đứng bằng gót chân, không nhấc được mũi bàn chân, ngón chân cái yếu, thường xuyên vấp ngã hoặc phải đi nhấc chân cao bất thường.
“Dây thần kinh bị chèn ép càng lâu, khả năng hồi phục càng thấp. Cửa sổ cơ hội điều trị hiệu quả thường chỉ dưới một tháng. Nếu bỏ lỡ, nguy cơ liệt vĩnh viễn là rất cao”, PGS. TS Tiến nói.
Chóng mặt là triệu chứng rất phổ biến, ai cũng từng gặp ít nhất một lần. Tuy nhiên, ít người biết đây có thể là dấu hiệu của đột quỵ.
Khát nước trong đêm, anh T. dậy uống liền 2 lon nước tăng lực. Sáng hôm sau tỉnh dậy, người đàn ông bất ngờ bị liệt hai chân và nguyên nhân được xác định liên quan đến loại đồ uống này.
