Bệnh viện Bạch Mai (Hà Nội) mới đây đã tiếp nhận một nam thanh niên 19 tuổi vào nhập viện vì yếu cơ, biến dạng dáng đi chỉ vì duy trì thói quen ngồi khoanh chân trong thời gian dài khi học tập, làm việc.
Ban đầu, người bệnh xuất hiện cảm giác tê bì nhẹ ở bàn chân trái. Tuy nhiên, triệu chứng nhanh chóng tiến triển nặng: Không thể gấp cổ chân, đầu gối khó nhấc cao khi di chuyển. Dáng đi thay đổi rõ rệt khi bàn chân quệt xuống đất, gây khó khăn trong sinh hoạt và tiềm ẩn nguy cơ té ngã.
Kết quả điện cơ xác định tổn thương dây thần kinh mác sâu bên trái. Người bệnh được chẩn đoán liệt dây thần kinh mác, là nguyên nhân gây ra hội chứng “bàn chân rủ” và được điều trị tại Khoa Y học cổ truyền.
Theo BSCKI Hoàng Kim Chung – Khoa Y học cổ truyền, Bệnh viện Bạch Mai, dây thần kinh mác giữ vai trò chi phối động tác gấp mu bàn chân và nghiêng bàn chân. Khi dây thần kinh này bị tổn thương, người bệnh không thể nâng bàn chân lên, phải nhấc cao gối khi đi, đây là dấu hiệu điển hình của hội chứng “bàn chân rủ”.
Trong y học hiện đại, nguyên nhân phổ biến nhất của tình trạng này là chèn ép dây thần kinh kéo dài. Tình trạng thường gặp ở những người có thói quen vắt chéo chân, ngồi khoanh chân hoặc nằm bất động lâu.
Trao đổi với PV VietNamNet, bác sĩ Huỳnh Tấn Vũ – Bệnh viện Đại học Y Dược TPHCM cơ sở 3, cho biết, không chỉ tư thế ngồi khoanh chân, việc ngồi vắt chéo chân cũng gây nhiều hệ lụy cho hệ cơ xương khớp.
Cụ thể, khi vắt chéo chân, xương bánh chè dễ cọ xát với các cấu trúc xung quanh, gây đau vùng trước khớp gối. Khớp gối bị đè ép kéo dài làm tăng áp lực lên sụn khớp, căng giãn dây chằng, từ đó gia tăng nguy cơ thoái hóa khớp gối và cổ chân.
Tư thế này còn gây chèn ép dây thần kinh mác phía sau đầu gối, dẫn đến tê bì bàn chân, đồng thời làm giảm lưu lượng máu xuống chi dưới, cản trở quá trình nuôi dưỡng khớp. Với những người đã có bệnh lý khớp gối, việc vắt chéo chân càng khiến tình trạng thoái hóa trở nên nghiêm trọng hơn.
Không dừng lại ở đó, thói quen đó nếu kéo dài có thể phá vỡ sự cân đối của hệ cơ xương khớp từ khung chậu đến chi dưới, gây lệch khung chậu, hiện tượng “chân ngắn chân dài”, vẹo cột sống và lệch vai. Để duy trì tư thế này, các dây chằng vùng chậu – hông – thắt lưng phải liên tục căng giãn, dẫn đến mất cân bằng cơ học và gây đau âm ỉ vùng thắt lưng, khớp gối.
Ngoài ra, liệt dây thần kinh mác cũng có thể xuất phát từ các nguyên nhân khác như chấn thương vùng cẳng chân, tổn thương đầu trên xương mác, sai khớp gối, tổn thương dây chằng, biến chứng thần kinh ngoại biên do đái tháo đường hoặc khối u chèn ép.
Để phòng tránh, người dân cần hạn chế ngồi vắt chéo hoặc khoanh chân trong thời gian dài, đồng thời thường xuyên thay đổi tư thế khi học tập, làm việc, tăng cường vận động nhẹ nhàng. Khi xuất hiện các dấu hiệu như tê bì, yếu cơ kéo dài, cần đi khám sớm để được chẩn đoán và điều trị kịp thời.
Các chuyên gia khuyến nghị, tư thế ngồi đúng là giữ hai chân chạm đất, không vắt chéo, đặt vuông góc với sàn hoặc sử dụng kê chân khi cần thiết. Đồng thời, khoảng cách từ mắt đến màn hình nên duy trì từ 50-70 cm để hạn chế căng thẳng thị giác và giảm nguy cơ mỏi mắt kỹ thuật số.
