Các hang động này thuộc xã Thượng Trạch, tỉnh Quảng Trị. Đây là khu vực mang đặc trưng tiêu biểu của địa hình karst nhiệt đới.
Để tiếp cận khu vực này, du khách phải đi qua những cánh rừng rậm, các lối mòn tự nhiên phủ rêu xanh, xen kẽ với những con suối nhỏ và địa hình đá vôi gồ ghề. Chính điều kiện tự nhiên tương đối biệt lập đã góp phần bảo tồn gần như nguyên vẹn vẻ đẹp hoang sơ của hệ sinh thái rừng và hang động nơi đây.
Hang Kling là điểm nhấn nổi bật trong quần thể, với chiều dài khoảng 1km, thuộc dạng hang xuyên núi. Cửa hang rộng, trần hang có nơi cao tới 50m, tạo nên không gian đồ sộ.
Bên trong là dòng suối ngầm chảy xuyên qua lòng hang. Khu vực cửa hang mở ra một khoảng không rộng lớn với bãi cát mịn nằm dưới vòm đá, nơi ánh sáng tự nhiên len vào, tạo nên sự chuyển tiếp rõ nét giữa không gian bên ngoài và bên trong hang.
Càng đi sâu, hệ thống thạch nhũ hiện ra với quy mô càng lớn và hình dạng phong phú. Những khối nhũ đá rủ xuống từ trần hang, kết hợp với các măng đá vươn lên từ nền, tạo thành các cấu trúc tự nhiên độc đáo. Một trong những điểm đáng chú ý là vách đá cao khoảng 30m, thường được gọi là “bức tường Arem”, góp phần tạo nên dấu ấn đặc trưng trong không gian hang động.
Cách đó không xa, hang A Cu dài khoảng 600m gây ấn tượng bởi mật độ thạch nhũ dày đặc. Ngay từ cửa hang, không gian bên trong đã mở ra với nhiều hình thù đá khác nhau, được hình thành qua quá trình nước giàu khoáng chất nhỏ giọt và kết tủa trong thời gian dài.
Dòng nước ngầm chảy qua lòng hang tiếp tục tham gia vào quá trình kiến tạo, tạo nên vẻ đẹp vừa huyền bí, vừa sống động.
Trong khi đó, hang Rục Cà Roòng mang một sắc thái trầm lắng hơn với dòng nước trong xanh uốn lượn qua các khối đá lớn. Địa hình trong hang là sự kết hợp giữa đá vôi nguyên khối và dòng chảy tự nhiên, phản ánh rõ nét quá trình xâm thực đặc trưng của vùng karst.
Không gian yên tĩnh cùng hệ sinh thái rừng nguyên sinh xung quanh tạo nên một tổng thể hài hòa, vẫn giữ trọn nét nguyên sơ.
Khu vực này cũng ghi nhận dấu tích cư trú trước đây của cộng đồng người Arem, thuộc dân tộc Chứt. Một số hang đá từng được sử dụng làm nơi sinh sống và trú ngụ, góp phần bổ sung chiều sâu văn hóa – lịch sử cho không gian vốn đã giàu giá trị tự nhiên.
Bên cạnh hệ thống hang động, khu vực còn nổi bật với rừng bách xanh đá cổ thụ. Nhiều cây có tuổi đời hàng trăm năm, sinh trưởng trên các vách đá dựng đứng với bộ rễ bám sâu vào khe đá. Đây là hệ sinh thái đặc hữu, có giá trị cao về đa dạng sinh học và nghiên cứu, đồng thời góp phần tạo nên cảnh quan đặc trưng của khu vực.
Tổng thể, quần thể hang động Kling – Rục Cà Roòng – A Cu mang đậm đặc trưng địa hình karst nhiệt đới, với sự kết hợp của hang động, sông ngầm và rừng nguyên sinh, thể hiện rõ quá trình kiến tạo địa chất kéo dài hàng triệu năm.
Trong bối cảnh các giá trị tự nhiên được chú trọng bảo tồn, khu vực này vẫn giữ được nét nguyên sơ hiếm có, góp phần làm phong phú hệ thống hang động của Vườn quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng.
Được biết, các hang động này chuẩn bị được đưa vào khai thác du lịch thuộc dự án khám phá bách xanh đá và hang Kling.
