Ngày 19/4, một nam tài xế taxi 49 tuổi dừng xe trên đường Phạm Văn Đồng (TPHCM) để gọi điện cho người thân thì bất ngờ gục xuống vô lăng và tử vong. Sau đó, người dân thấy xe đậu bên đường khá lâu nên lại gần kiểm tra, phát hiện tài xế bất động trong cabin, mọi người lập tức hô hoán và trình báo cơ quan chức năng, nhưng nam tài xế đã tử vong, nguyên nhân nghi ngờ do đột quỵ.
Vụ việc một lần nữa gióng lên hồi chuông cảnh báo về nguy cơ đột quỵ và sốc nhiệt trong bối cảnh thời tiết nắng nóng kéo dài tại TPHCM và nhiều tỉnh phía Nam.
Nguy cơ máu cô đặc
Theo bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng – thành viên Hội Y học dưới nước và oxy cao áp Việt Nam, nhiệt độ môi trường tăng cao có thể tác động trực tiếp đến cơ chế điều hòa thân nhiệt của cơ thể, từ đó làm gia tăng nguy cơ biến cố tim mạch, đặc biệt ở những nhóm dễ tổn thương.
Trong điều kiện bình thường, cơ thể luôn duy trì thân nhiệt ổn định để đảm bảo hoạt động của não, tim và các cơ quan quan trọng. Khi trời nóng, vùng hạ đồi trong não sẽ kích hoạt cơ chế tản nhiệt bằng cách giãn mạch dưới da và tiết mồ hôi. Tuy nhiên, nếu quá trình này kéo dài mà cơ thể không được bổ sung đủ nước và điện giải, thể tích tuần hoàn sẽ giảm, máu trở nên cô đặc hơn.
Khi máu đặc, dòng chảy trong lòng mạch chậm lại, tim phải làm việc nhiều hơn để cung cấp đủ máu cho các cơ quan. Ở những người có sẵn bệnh lý nền như tăng huyết áp, xơ vữa mạch máu hoặc rối loạn mỡ máu, tình trạng này có thể làm tăng nguy cơ hình thành cục máu đông hoặc gây vỡ mạch máu não, dẫn đến đột quỵ.
Bên cạnh đó, khi thân nhiệt tăng lên trên 40 độ C, cơ thể có thể rơi vào tình trạng sốc nhiệt. Lúc này, cơ chế điều hòa nhiệt bị rối loạn, mồ hôi giảm hoặc ngừng tiết, da nóng rực, người bệnh có thể lơ mơ, rối loạn ý thức, thậm chí co giật và hôn mê.
Các chuyên gia cho biết, tại các thành phố lớn, hiệu ứng “đảo nhiệt đô thị” khiến nhiệt độ thực tế người dân cảm nhận cao hơn nhiều so với vùng nông thôn. Cùng với đó là tình trạng ô nhiễm không khí, khói bụi và thiếu không gian xanh, làm tăng thêm áp lực lên hệ hô hấp và tim mạch.
Ai có nguy cơ?
Bác sĩ Hoàng cho biết, những đối tượng có nguy cơ cao bao gồm người cao tuổi, trẻ nhỏ, phụ nữ mang thai, người có bệnh mạn tính như tim mạch, tiểu đường, suy thận, béo phì…
Đặc biệt, nhóm lao động ngoài trời hoặc làm việc trong không gian kín, ít vận động như tài xế taxi, xe công nghệ, lái xe đường dài… dễ bị mất nước nhưng khó nhận biết sớm các dấu hiệu cảnh báo.
Để phòng ngừa đột quỵ và sốc nhiệt trong mùa nắng nóng, bác sĩ Hoàng khuyến cáo người dân cần duy trì 3 nguyên tắc sau:
Uống đủ nước: Trung bình 1,5-2 lít mỗi ngày và tăng hơn khi hoạt động ngoài trời. Bạn nên ưu tiên nước lọc, nước dừa, nước trái cây ít đường; hạn chế nước ngọt có ga, cà phê, đồ uống tăng lực, không dùng rượu bia để giải khát.
Chế độ ăn cần được điều chỉnh hợp lý: Tăng cường rau xanh, trái cây tươi, các loại thực phẩm giàu vitamin và khoáng chất như kali, đồng thời hạn chế đồ chiên xào, quá mặn. Những thực phẩm như cam, chuối, dưa hấu, cà chua… có thể hỗ trợ điều hòa huyết áp và giảm gánh nặng cho tim mạch.
Hạn chế ra ngoài trong khung giờ nắng gắt từ 10h đến 16h: Với những người buộc phải làm việc ngoài trời, cần chia nhỏ thời gian làm việc, nghỉ ngơi ở nơi thoáng mát, che chắn kỹ khi ra nắng và uống nước thường xuyên.
Đặc biệt, khi xuất hiện các dấu hiệu như đau đầu dữ dội, chóng mặt, nói khó, méo miệng, yếu hoặc liệt tay chân một bên, rối loạn ý thức…, cần nghĩ ngay đến nguy cơ đột quỵ hoặc sốc nhiệt và nhanh chóng đưa người bệnh đến cơ sở y tế gần nhất để được cấp cứu kịp thời.
Phản xạ nhanh nhanh với vài câu hỏi đơn giản, nam sinh viên đã nhanh chóng giúp bà nội thoát khỏi nguy cơ tàn phế vì đột quỵ.
Người đàn ông ngừng tim tại quán cà phê được cứu sống nhờ cấp cứu kịp thời. Người có mặt cấp cứu là một bác sĩ trẻ chuyên ngành Sản phụ khoa.
Tưởng chừng không thể qua khỏi “đêm định mệnh”, chàng trai 22 tuổi đã vượt qua hành trình sinh tử sau khi cơn đột quỵ bất ngờ ập đến trên sân bóng phủi.
