Tầm soát đột quỵ là một nhu cầu y tế quan trọng. Tuy nhiên, lợi dụng sự lo lắng của người dân, nhiều cơ sở đã quảng cáo các dịch vụ tầm soát đột quỵ với chi phí cao với lời lẽ mỹ miều như chụp CT 128 dãy, 256 lát cắt, chụp MRI để phát hiện nguy cơ đột quỵ từ “trứng nước”.
Báo VietNamNet đăng tuyến bài “Lầm tưởng về tầm soát đột quỵ, càng đắt tiền càng tốt” để phản ánh về thực trạng trên cũng như đưa ra khuyến cáo hữu ích của các bác sĩ cho cộng đồng.
Kỳ 1: Tầm soát đột quỵ bị ‘thổi phồng’, đánh vào nỗi lo sợ đột ngột qua đời
Giá tầm soát ‘nhảy múa’ trên nỗi sợ hãi
Bộ Y tế cho biết, mỗi năm Việt Nam ghi nhận khoảng 200.000 ca đột quỵ mới, với tỷ lệ tử vong lên đến 50%. Bệnh đột quỵ có thể xảy ra ở mọi lứa tuổi nhưng chủ yếu là những người từ 55 tuổi trở lên. Tuy nhiên, tỷ lệ đột quỵ ở người trẻ đang có xu hướng gia tăng, với mức tăng trung bình khoảng 2% mỗi năm, trong đó nam giới có nguy cơ mắc đột quỵ cao gấp bốn lần nữ giới.
Lo sợ về nguy cơ đột quỵ, nhiều người đã tìm đến các dịch vụ tầm soát đột quỵ để kiểm tra sức khỏe. Các gói kiểm tra được quảng cáo rộng rãi với các kỹ thuật chẩn đoán như chụp MRI não, CT, siêu âm mạch máu, đo điện tim, đo chỉ số ABI, TBI, thậm chí là soi đáy mắt và xét nghiệm máu. Các cơ sở y tế này không ngần ngại đưa ra những lời quảng cáo về việc có thể phát hiện sớm nguy cơ đột quỵ.
Tra cứu từ khóa “tầm soát đột quỵ” trên Google, có thể nhận được hàng triệu kết quả liên quan đến các gói tầm soát. Một số bệnh viện tư nhân tại Hà Nội và TPHCM đưa ra các gói kiểm tra từ vài triệu đến vài chục triệu đồng.
Những gói trên được quảng cáo bao gồm xét nghiệm hình ảnh và sàng lọc chuyên sâu, với cam kết có thể phát hiện mọi nguy cơ từ sớm, phòng ngừa đột quỵ. Thậm chí, có cơ sở quảng cáo chụp CT photon với các gói từ 16 đến 45 triệu đồng, có thể phát hiện tổn thương ở mạch máu sớm nhất với lát cắt siêu nhỏ 0,2mm. Cơ sở y tế này chia ra các gói dành cho từng đối tượng và luôn kèm theo ưu đãi giảm giá khi đăng ký ngay.
Chi phí cao, hiệu quả tầm soát lớn?
PGS Nguyễn Lân Hiếu, Giám đốc Bệnh viện Đại học Y Hà Nội cho biết ông thường xuyên nhận được câu hỏi từ bệnh nhân và bạn bè về việc làm thế nào để phát hiện sớm đột quỵ. Ông nhấn mạnh không phải mọi trường hợp đều cần thiết phải thực hiện các xét nghiệm chuyên sâu hay tầm soát đột quỵ với chi phí cao.
Không ít đơn vị còn quảng bá việc sở hữu máy “thế hệ mới nhất”, “nghìn lát cắt” hay “siêu phân giải”, khiến nhiều người lầm tưởng rằng máy có số lát cắt càng nhiều thì chẩn đoán càng chính xác. Tuy nhiên, PGS Hiếu cho rằng những con số như “nghìn lát cắt” hay “trăm nghìn lát cắt” như các quảng cáo thực chất là cách quảng cáo thổi phồng.
PGS Nguyễn Hoài Nam, nguyên Giảng viên cao cấp Trường Đại học Y Dược TPHCM, cũng đánh giá các quảng cáo tầm soát đột quỵ đang bị thổi phồng quá mức, đánh vào nỗi sợ hãi của người dân.
Bất cứ ai khi nghe tin một người đang khỏe mạnh bỗng đột ngột qua đời đều dễ lo sợ nguy cơ đột quỵ có thể xảy ra với chính mình. Lợi dụng tâm lý này, nhiều gói tầm soát “trên trời” được quảng bá rầm rộ, khiến không ít người sẵn sàng chi tiền triệu để tìm mọi cách phát hiện nguy cơ, dù chưa chắc thực sự cần thiết.
PGS Nam cho biết, người cần tầm soát đột quỵ là những người trên 50 tuổi. Người có tiền sử gia đình mắc bệnh đột quỵ hay những người hút thuốc lá, uống rượu bia nhiều và có bệnh nền tim mạch, huyết áp cao nên tầm soát từ 40 tuổi.
Tuy nhiên, việc tầm soát không cần phải thực hiện những gói sàng lọc chiếu chụp chuyên sâu với chi phí đắt đỏ, đôi khi có thể gây lo lắng không cần thiết cho người bệnh.
Ví dụ điển hình được PGS Nam đưa ra là một doanh nhân 56 tuổi ở TPHCM đã chi số tiền lớn cho một cơ sở tầm soát đột quỵ, chỉ để nhận kết quả rằng mình khỏe mạnh và không có nguy cơ mắc bệnh. Và rồi ông vui vẻ đi khoe khắp nơi.
Tuy nhiên, chỉ một tuần sau, người này bị nhồi máu cơ tim và phải nhập viện cấp cứu. May mắn, nhà gần bệnh viện nên ông được cấp cứu kịp thời.
Theo PGS Nam, tầm soát đột quỵ chỉ nên thực hiện với những đối tượng có nguy cơ cao. Các phương pháp tầm soát đơn giản hơn như đo huyết áp, xét nghiệm máu hay siêu âm mạch máu có thể giúp phát hiện sớm nguy cơ mắc bệnh mà không cần phải tốn quá nhiều tiền cho các gói sàng lọc đắt đỏ.
Theo các chuyên gia, việc tầm soát đột quỵ là một nhu cầu y tế quan trọng nhưng việc lợi dụng sự lo lắng của người dân, thổi phồng quảng cáo các dịch vụ tầm soát đột quỵ với chi phí cao là hành vi thiếu đạo đức trong ngành y tế. Những quảng cáo thổi phồng công dụng của các dịch vụ tầm soát đột quỵ không chỉ làm tăng thêm chi phí cho bệnh nhân mà còn có thể gây ra những căng thẳng không cần thiết.
