Cuối năm 2025, anh Vinh (35 tuổi, quê Thanh Hóa) được chẩn đoán ung thư gan với khối u 10cm. Sau khi thăm khám tại nhiều bệnh viện phía Bắc, anh rơi vào trạng thái hoang mang. Vợ chồng anh gom góp tiền bạc, chi hàng trăm triệu đồng ra nước ngoài tìm cơ hội sống nhưng cuối cùng phải trở về trong thất vọng.
Cơ duyên sau đó đưa anh Vinh đến gặp bác sĩ Nguyễn Quang Thái Dương – hiện là Phó Trưởng khoa Chẩn đoán hình ảnh, Trưởng Đơn nguyên Can thiệp mạch tạng, Bệnh viện Đại học Y Dược TPHCM. Tại đây, anh được tư vấn cặn kẽ và xây dựng phác đồ điều trị phù hợp. Sau một thời gian, khối u thu nhỏ, các chỉ số dần ổn định. Không phải là phép màu nhưng đó là một cơ hội để kéo dài sự sống và cho anh Vinh tiếp tục hy vọng.
Lựa chọn khác biệt từ ngày đầu
Tốt nghiệp Đại học Y Dược TPHCM năm 1997, khi nhiều đồng nghiệp tìm cách ra nước ngoài để định cư, bác sĩ Dương lại chọn con đường khác: Đi du học ở Mỹ để trở về. Định hướng này khiến vị bác sĩ trẻ phải tính toán thực tế: Học gì để có thể áp dụng ngay tại Việt Nam.
Ban đầu, bác sĩ Dương muốn theo đuổi lĩnh vực lâm sàng như tình dục học nhưng sớm nhận ra con đường này dài và khó ứng dụng trong nước. Ngược lại, chẩn đoán hình ảnh, đặc biệt là siêu âm, mở ra một hướng đi khả thi.
Cuối thập niên 1990, tại Việt Nam, các kỹ thuật như CT hay MRI còn rất hạn chế trong khi siêu âm phổ biến nhưng chưa được đào tạo bài bản. Bác sĩ Dương là một trong số ít người châu Á trúng tuyển học chẩn đoán hình ảnh tại Đại học Elcentro (Dallas, Texas, Mỹ), theo đuổi siêu âm một cách toàn diện từ tổng quát, tim mạch, sản khoa đến thần kinh, mạch máu. Nhờ đó, ông trở thành một trong số ít bác sĩ có chứng chỉ hành nghề siêu âm “từ đầu đến chân”.
Năm 2003, bác sĩ Dương trở về Việt Nam, làm việc tại Bệnh viện Đại học Y Dược TPHCM và tham gia giảng dạy. Với nền tảng chuyên môn và ngoại ngữ tốt, ông nhanh chóng trở thành nhân tố quan trọng trong phát triển ngành chẩn đoán hình ảnh. Ban lãnh đạo bệnh viện cũng áp dụng nhiều chính sách hỗ trợ phát triển chuyên môn.
Biến cố ‘treo kim’ và cú rẽ thay đổi cách làm nghề
Một biến cố xảy ra cách đây hơn 15 năm đã thay đổi hoàn toàn cách làm nghề của bác sĩ Dương. Đó là một ca can thiệp ung thư gan có sự tham gia của chuyên gia nước ngoài, sử dụng vật liệu mới theo xu hướng thế giới, được thực hiện vào cuối tuần – thời điểm sự phối hợp giữa các chuyên khoa chưa đầy đủ.
Biến chứng ban đầu không quá nghiêm trọng nhưng do thiếu sự hỗ trợ kịp thời, các sự cố nối tiếp nhau như hiệu ứng domino, cuối cùng bệnh nhân tử vong.
Là người trực tiếp can thiệp, bác sĩ Dương là người đầu tiên phải chịu trách nhiệm và bị “treo kim” trong 6 tháng. “Đó là cú sốc rất lớn, ám ảnh ghê gớm. Bác sĩ can thiệp bị treo kim không khác gì bác sĩ mổ bị treo dao. Nhưng cũng chính biến cố này khiến tôi nhìn lại toàn bộ cách làm nghề của mình”, ông chia sẻ.
Sau ca bệnh đó, ông không chỉ hoàn thiện kỹ thuật mà còn thay đổi tư duy: Phải đánh giá đầy đủ từ môi trường, thời điểm can thiệp, sự phối hợp chuyên khoa đến mức độ hiểu biết của bệnh nhân.
Can thiệp ít xâm lấn mang lại nhiều lợi ích
Từ năm 2004, khi Bệnh viện Đại học Y Dược TPHCM đầu tư thiết bị hiện đại, bác sĩ Dương tiếp tục được đào tạo chuyên sâu tại Nhật Bản, Hàn Quốc và Mỹ, mở rộng sang lĩnh vực can thiệp nội mạch. Nếu trước đây, bác sĩ chẩn đoán hình ảnh chủ yếu “đứng sau”, đọc kết quả thì can thiệp hình ảnh đã thay đổi vai trò đó, cho phép bác sĩ trực tiếp điều trị như đốt u gan, can thiệp mạch máu, xử lý tổn thương ở nhiều cơ quan.
Năm 2007, ông đề xuất thành lập đơn vị hình ảnh học can thiệp, không chỉ là bước tiến chuyên môn mà còn góp phần khẳng định vai trò của bác sĩ chẩn đoán hình ảnh trong điều trị. Can thiệp ít xâm lấn mang lại nhiều lợi ích: Giảm đau, ít biến chứng, hồi phục nhanh, chi phí hợp lý. Ví dụ, khối u gan nhỏ trước đây phải mổ, nay có thể đốt qua da, bệnh nhân có thể xuất viện trong ngày. Tuy nhiên, ông nhấn mạnh: “Ít xâm lấn không có nghĩa là không rủi ro”.
Nhiều bệnh nhân, đặc biệt là ung thư gan, tìm đến bác sĩ Dương khi các phương án điều trị trở nên hạn chế. Những tin nhắn, những lời chia sẻ ông đều ghi chép lại và tư vấn. Ông luôn cung cấp đầy đủ thông tin, không thiên lệch theo bất kỳ phương pháp nào. Bệnh nhân cần được hiểu rõ tất cả lựa chọn: Phẫu thuật, can thiệp, dùng thuốc… cùng với lợi ích, rủi ro và chi phí.
“Mỗi bệnh nhân là một trường hợp riêng biệt. Điều trị phải cá thể hóa. Trong điều trị không chỉ là năng lực chuyên môn mà còn là cách ứng xử. Tôi luôn nói với học trò hãy đối xử với bệnh nhân như người thân. Khi nghĩ đến cha mẹ mình, mình sẽ biết nên làm gì là đúng”, ông nói.
Bác sĩ Dương cũng thẳng thắn nhìn nhận thực tế: Nhiều bệnh nhân hoang mang không phải vì bệnh quá nặng mà vì thiếu thông tin hoặc được tư vấn chưa đầy đủ.
Hiện nay, bác sĩ Dương không chỉ được biết đến với tay nghề vững vàng, ông còn truyền cảm hứng qua chính những trải nghiệm nghề nghiệp, được ghi lại trong các công trình chuyên môn như cuốn Atlas siêu âm.
