Lấy da lưng ghép lên vùng cổ và tái tạo toàn bộ khuôn mặt
TS.BS Tống Hải, Phó Giám đốc Trung tâm Phẫu thuật Tạo hình thẩm mỹ và Tái tạo (Bệnh viện Bỏng Quốc gia) bước vào lĩnh vực vi phẫu ở độ tuổi ngoài 30. Nhưng sau 3 tháng “thử việc”, năm 2011, ông chính thức gắn bó với khoa Phẫu thuật tạo hình, Bệnh viện Bỏng Quốc gia.
Ông cho biết, bệnh nhân bỏng nặng thường mang theo di chứng nặng nề như co kéo vùng mặt, cổ, tay, chân, khiến họ mất khả năng vận động bình thường, thậm chí không thể tự chăm sóc bản thân. Nhiều người bị biến dạng khuôn mặt, đánh mất cơ hội hòa nhập xã hội. Với họ, vi phẫu tái tạo là cánh cửa duy nhất để trở lại cuộc sống.
Điển hình là ca bệnh Châu A Dũng, chàng trai quê ở Sa Pa (Lào Cai), gặp nạn khi mới 16 tuổi. Dũng bị bỏng a xít khiến toàn bộ vùng mặt và cổ co rúm, biến dạng hoàn toàn. Tai nạn đó khiến sẹo co kéo làm cổ gập xuống, Dũng gần như không thể quay đầu hay cử động bình thường.
Để trả lại diện mạo và chức năng vận động cho bệnh nhân, TS.BS Tống Hải cùng ê-kíp đã thực hiện hai cuộc đại phẫu vi phẫu đặc biệt phức tạp.
Ở giai đoạn đầu, ông lấy vạt da từ vùng lưng ghép lên vùng cổ, giúp vùng da nhăn nhúm, co kép được giải phóng, bệnh nhân có thể cử động trở lại. Sau đó, một vạt da hình chữ U khổng lồ kích thước 29x14cm tiếp tục được lấy từ lưng để tái tạo gần như toàn bộ khuôn mặt biến dạng.
“Độ khó đặc biệt của ca mổ chính là kỹ thuật vi phẫu, lĩnh vực đòi hỏi trình độ cao nhất trong phẫu thuật tạo hình. Tôi cùng ê-kíp phải dùng kính hiển vi phóng đại, nối từng mạch máu nhỏ chỉ vài milimet để nuôi sống vạt da ghép trong nhiều giờ. Chỉ cần một sai lệch rất nhỏ, mạch máu có thể tắc, toàn bộ phần da ghép sẽ hoại tử, ca phẫu thuật thất bại… Rất mừng sau 8 giờ, ca mổ đã thành công, bệnh nhân sau đó đã há được miệng, cơ mặt, cổ đã cử động linh hoạt”, TS.BS Hải nhớ lại.
Ca đại phẫu cuối năm 2011 đã trở thành dấu mốc đặc biệt khi lần đầu tiên kỹ thuật vi phẫu được áp dụng thành công để tái tạo toàn bộ khuôn mặt. Đây cũng là trường hợp đầu tiên ở Việt Nam tái tạo lại cả khuôn mặt bằng vạt da tự thân lớn do TS.BS Hải thực hiện.
Từng mạch máu nhỏ li ti đều có thể quyết định thành bại của ca mổ
Ít ai biết rằng, phía sau những ca vi phẫu phức tạp của TS.BS Tống Hải là nhiều năm ông rèn luyện âm thầm trong phòng mổ thi thể. Với lĩnh vực vi phẫu, nơi từng mạch máu nhỏ li ti đều có thể quyết định thành bại của ca mổ, việc thực hành trên thi thể đóng vai trò then chốt để nâng cao tay nghề, bản lĩnh và sự chính xác của bác sĩ phẫu thuật.
Vì vậy, trong nhiều năm, ông duy trì đều đặn việc vào TPHCM mổ thi thể từ 3-4 lần mỗi năm để trau dồi kỹ năng chuyên môn.
“Không giống sách vở hay mô hình, mổ trên thi thể giúp bác sĩ tiếp cận cấu trúc giải phẫu người một cách chân thực và chi tiết nhất. Từng lớp cơ, mạch máu, thần kinh hay vị trí các cơ quan đều được quan sát trực tiếp, tạo nền tảng vững chắc cho những ca vi phẫu đòi hỏi độ chính xác tuyệt đối.
Tôi đến với chuyên ngành phẫu thuật tái tạo năm 32 tuổi, muộn hơn nhiều bác sĩ nội trú. Vì thế, tôi phải tìm cách bù đắp bằng việc học và rèn luyện nhiều hơn để đạt được độ nhạy bén và trình độ tương đương, thậm chí vượt lên”, TS.BS Hải chia sẻ.
Đến nay, sau hơn 20 năm làm nghề, TS.BS Hải đã tham gia điều trị cho hàng nghìn bệnh nhân bỏng với tổn thương phức tạp. Nhưng với ông, mỗi ca mổ vẫn là một hành trình riêng, mỗi lần nối mạch, ghép da là một lần “vá lại” một phần cuộc đời cho bệnh nhân.
Từ những hòn đảo giữa trùng khơi Trường Sa đến vùng đất khô nóng Nam Sudan, dấu chân người thầy thuốc mang quân hàm Thiếu tướng Nguyễn Hồng Sơn đã in đậm trên từng công trình y tế và sứ mệnh gìn giữ hòa bình.
Nếu không khoác áo blouse trắng, Giáo sư Nguyễn Duy Ánh cũng khó hình dung mình sẽ làm nghề gì khác. “Có lẽ nghề chọn mình”, ông nói nhẹ nhàng như một sự chiêm nghiệm đã được thời gian kiểm chứng.
