Khi tham gia giao thông trên hệ thống đường cao tốc, việc thực hiện thao tác chuyển làn là yêu cầu bắt buộc đối với người điều khiển phương tiện khi muốn vượt xe hoặc thực hiện việc ra, vào các nút giao thông.
Tuy nhiên, để đảm bảo an toàn và tuân thủ đúng quy định pháp luật, người lái xe cần nắm rõ các quy tắc về vạch kẻ đường cũng như mức xử phạt hành chính đối với những hành vi vi phạm liên quan đến lỗi này.
Theo các quy định pháp lý hiện hành, cụ thể tại điểm g khoản 5 Điều 6 Nghị định 168, người điều khiển xe ô tô sẽ bị áp dụng mức xử phạt tiền từ 4 đến 6 triệu đồng đối với hành vi vi phạm quy định về chuyển làn đường trên đường cao tốc. Các lỗi cụ thể bao gồm chuyển làn không đúng nơi quy định, không có tín hiệu báo trước bằng đèn xi-nhan, hoặc không tuân thủ nguyên tắc mỗi lần chuyển làn chỉ được phép di chuyển sang một làn đường liền kề.
Bên cạnh đó, điểm d khoản 5 Điều 6 của Nghị định này cũng áp dụng mức phạt tiền tương tự từ 4 đến 6 triệu đồng đối với người điều khiển phương tiện không tuân thủ đúng các quy định khi cho xe tiến vào hoặc đi ra khỏi đường cao tốc.
Đồng thời, căn cứ theo điểm a khoản 16 Điều 6 Nghị định 168, các hành vi vi phạm nêu trên còn phải chịu hình thức xử phạt bổ sung. Người điều khiển phương tiện sẽ bị tước quyền sử dụng hay nói cách khác là trừ 2 điểm trên giấy phép lái xe tương ứng với loại phương tiện đang vận hành.
Quy định về hệ thống vạch kẻ đường trên tuyến chính
Để tránh việc vi phạm dẫn đến bị xử phạt tiền và trừ điểm giấy phép lái xe, người tham gia giao thông cần phân biệt rõ công năng của các loại vạch kẻ đường theo Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về báo hiệu đường bộ QCVN 41:2024 do Bộ Giao thông vận tải ban hành.
Trên các làn xe chạy thuộc trục chính của đường cao tốc, cơ quan chức năng sử dụng vạch kẻ đường mã hiệu 2.1 để phân chia các làn xe di chuyển cùng chiều. Đây là loại vạch đơn, có đặc điểm đứt nét, màu trắng và sở hữu bề rộng là 15 cm. Quy chuẩn quy định người điều khiển phương tiện được phép cho xe đè lên loại vạch đứt nét này để thực hiện việc chuyển làn, nhưng bắt buộc phải bật tín hiệu đèn xi-nhan báo trước để đảm bảo an toàn cho các phương tiện di chuyển phía sau.
Quy tắc sử dụng vạch kẻ đường tại khu vực ra vào nút giao
Tại các khu vực giao cắt, lối ra hoặc lối vào của đường cao tốc, cơ quan quản lý sẽ sử dụng kết hợp giữa hai loại vạch kẻ đường mang mã hiệu 3.2 và 3.3. Các loại vạch này đóng vai trò phân tách giữa làn xe chạy cơ bản với làn xe chuyển tốc tăng hoặc giảm, hoặc làm nhiệm vụ kênh hóa các dòng xe trong khu vực nhập và tách làn.
Theo Quy chuẩn QCVN 41:2024, vạch kẻ đường mã hiệu 3.2 là vạch liền nét, màu trắng và có bề rộng lên tới 45 cm khi áp dụng trên đường cao tốc. Đối với loại vạch liền này, người điều khiển phương tiện tuyệt đối không được phép cho xe đè lên vạch hoặc thực hiện việc chuyển làn băng qua vạch.
Ngược lại, vạch kẻ đường mã hiệu 3.3 lại được thiết kế dưới dạng đứt nét, màu trắng và cũng có bề rộng 45 cm trên tuyến cao tốc. Với đặc điểm đứt nét, các phương tiện giao thông được phép cắt ngang qua hoặc đè lên vạch khi thực hiện quá trình chuyển làn. Như vậy, khi tiến hành ra hoặc vào cao tốc tại các nút giao, người lái xe cần lưu ý chỉ được điều khiển xe chạy qua phạm vi của vạch đứt 3.3 và không được phép cán qua vạch liền 3.2.
Quy trình nhập và tách làn cao tốc
Bên cạnh việc tuân thủ hệ thống biển báo và vạch kẻ đường, người điều khiển ô tô cần thực hiện đúng quy trình an toàn được quy định rõ tại Điều 25 Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ 2024.
Đối với thao tác nhập vào đường cao tốc, người lái xe phải bật tín hiệu xin vào làn, đồng thời chủ động nhường đường cho các phương tiện đang di chuyển trên trục chính. Tài xế cần quan sát kỹ gương chiếu hậu, đánh giá khoảng cách an toàn trước khi cho xe nhập vào làn đường sát mép bên phải. Trong trường hợp nút giao có bố trí làn đường tăng tốc, người điều khiển bắt buộc phải cho xe di chuyển và gia tốc trên làn đường này trước khi chính thức nhập vào làn chính của cao tốc.
Đối với thao tác đi ra khỏi đường cao tốc, người điều khiển phương tiện cần chú ý quan sát hệ thống biển báo chỉ dẫn từ xa để chủ động chuyển dần từng làn một sang phía bên phải. Nếu khu vực lối ra có thiết kế làn đường giảm tốc, người lái xe phải đưa phương tiện di chuyển vào làn đường này trước khi rẽ ra khỏi đường cao tốc. Mọi hành vi thực hiện sai quy trình, chuyển làn đột ngột hoặc cắt vạch liền tại khu vực này đều sẽ bị xử lý hành chính với mức phạt tiền tối đa 6 triệu đồng và trừ 2 điểm giấy phép lái xe.
TH (Otoxemay)
