Cây bàng (tên khoa học là Terminalia catappa) là loài cây quen thuộc trên các con phố, sân trường tại nhiều địa phương của Việt Nam. Tuy nhiên, ít ai biết rằng loại cây này lại sở hữu “kho báu” dược tính quý giá.
Theo Tiến sĩ Ngô Đức Phương, Viện trưởng Viện Khoa học thuốc nam, trong y học dân gian, lá, vỏ và quả bàng từ lâu đã được sử dụng rộng rãi nhằm mục đích hỗ trợ sức khỏe, đặc biệt là khả năng kháng khuẩn và tiêu viêm.
Nhiều nghiên cứu hiện đại chỉ ra rằng, cây bàng chứa hàm lượng lớn tanin, flavonoid và polyphenol. Đây là các hợp chất có tác dụng kháng khuẩn, kháng nấm, chống oxy hóa và bảo vệ niêm mạc tối ưu.
Theo đó, các bộ phận của cây được ứng dụng cụ thể như:
Lá bàng: Theo kinh nghiệm dân gian, người dân nấu nước lá bàng để rửa vết thương, chữa viêm da, nấm da, mụn nhọt hoặc hỗ trợ làm lành các vết viêm nhẹ ngoài da. Đặc biệt, lá bàng non sắc lấy nước dùng để súc miệng, ngậm khi bị nhiệt miệng, viêm họng hay loét miệng. Bên cạnh đó, nhờ đặc tính kháng khuẩn tự nhiên, lá bàng còn được giới nuôi cá cảnh ưa chuộng để làm sạch môi trường nước và phòng bệnh cho cá.
Một số nghiên cứu thực nghiệm hiện đại cho thấy, chiết xuất từ lá bàng có khả năng hỗ trợ ổn định đường huyết, có lợi cho người bệnh tiểu đường. Đồng thời, các chất chống oxy hóa mạnh trong lá bàng còn góp phần bảo vệ tế bào gan khỏi các tổn thương do độc tố.
Tuy nhiên, Tiến sĩ Ngô Đức Phương lưu ý, người dân không nên tự ý uống nước lá bàng đậm đặc trong thời gian dài vì hàm lượng tanin cao có thể gây kích ứng đường tiêu hóa.
“Nước lá bàng chỉ có tác dụng hỗ trợ với các trường hợp viêm nhiễm nhẹ, tuyệt đối không dùng thay thế phác đồ điều trị y khoa khi nhiễm trùng nặng”, Tiến sĩ Phương nhấn mạnh.
Vỏ cây bàng: Nhờ tính se mạnh, vỏ bàng thường xuất hiện trong các bài thuốc trị tiêu chảy thể nhẹ. Khi kết hợp vỏ bàng với vỏ cây khế và rễ lá lốt, ta sẽ có bài thuốc sắc ngậm chữa đau răng, viêm lợi và làm chắc chân răng.
Quả bàng: Nhân hạt bàng chứa hàm lượng dầu béo cao, cung cấp nguồn năng lượng dồi dào, tốt cho tim mạch và giảm cholesterol xấu. Tại nhiều vùng, hạt bàng được chế biến thành món ăn vặt bổ dưỡng. Ngoài ra, nước ép từ quả bàng tươi được dùng để hỗ trợ giảm các chứng bệnh về đường hô hấp như ho, hen suyễn.
Được trồng lấy bóng mát, cây trứng cá từ quả chín ngọt đến lá đều có thể dùng pha nước uống có tác dụng tốt đối với sức khỏe.
Trong y học cổ truyền, cỏ mực (cây nhọ nồi) có vị ngọt, chua, tính mát, quy kinh can, thận, giúp lương huyết, bổ huyết, dưỡng can thận, hỗ trợ kích thích mọc tóc, kéo dài pha phát triển của tóc.
Với tác dụng thanh nhiệt, lợi tiểu, cây mã đề được ví như “bạn đồng hành” giúp hỗ trợ tiểu buốt, tiểu rắt, viêm đường tiết niệu, tăng đào thải nước tiểu trong trường hợp sỏi thận nhỏ.
