Con ruốc (hay còn gọi là bạch tuộc mini, ruốc lỗ) là một loài thuộc họ bạch tuộc nhưng kích thước nhỏ hơn nhiều. Đầu chúng tròn như quả ổi găng, con to nhất cũng chỉ nhỉnh hơn ngón chân cái của người lớn.
Tuy nhiên, chân ruốc khá dài, các xúc tu có thể dài đến 20cm. Chính vì đặc điểm này mà chúng còn được gọi là ruốc “chân dài”.
Ở Quảng Ninh, con ruốc xuất hiện nhiều và được đánh giá là chất lượng hơn một số vùng biển khác. Trong đó, khu vực khai thác ruốc phổ biến nhất là Hạ Long và Quảng Yên.
“Những vùng này có nhiều bãi bùn, bãi triều ven biển – nơi sinh sống của ruốc, nên sản lượng đánh bắt được nhiều hơn. Ngoài ra, nước biển ở đây cũng có độ mặn vừa phải nên con ruốc được nhận xét là ngon, ngọt hơn”, chị Nguyễn Trang – tiểu thương ở phường Quảng Yên, Quảng Ninh cho biết.
Theo người phụ nữ này, tháng 7 đến tháng 10 âm lịch hằng năm là mùa của ruốc “chân dài”. Khi ấy, ruốc vào giai đoạn đẻ trứng (còn gọi là ruốc cơm xôi), dễ bắt và thịt trắng, ăn ngon.
Để đánh bắt được ruốc, người bản địa thường dùng lồng bát quái hoặc đi soi/móc trong lỗ.
Quá trình này tưởng chừng đơn giản nhưng đòi hỏi bà con phải có kinh nghiệm và kỹ thuật cao hơn khi khai thác các loại hải sản thông thường. Bởi con ruốc khá trơn, nhiều nhớt, nếu thao tác không nhanh tay và cầm chắc thì ruốc dễ trốn thoát.
“Vì ruốc nhiều nhớt nên khâu sơ chế chúng rất quan trọng. Ruốc sẽ được bóp muối liên tục trong 15-20 phút cho đến khi mình ruốc săn lại, xúc tu co cụm vào trông như bông hoa, sau đó rửa sạch với nước.
Người địa phương thường gọi công đoạn này là đánh ruốc, vừa tạo cho món ăn có hình thức đẹp mắt, lại giúp ruốc giòn hơn, ăn không bị dai và dậy vị ngọt tự nhiên”, chị Trang nói thêm.
Ở Quảng Ninh, con ruốc có thể chế biến thành nhiều món như trộn gỏi, luộc/hấp hay nấu canh chua, nướng sa tế.
Trong đó, món ruốc luộc lá ổi và ruốc canh chua được người bản địa và thực khách ưa chuộng hơn vì dễ chế biến lại giữ được hương vị nguyên bản.
“Với món luộc, người bản địa thường sử dụng lá ổi vì loại lá này có vị chát, giúp loại bỏ nhớt và khử mùi ruốc khá hiệu quả.
Cách kết hợp nguyên liệu như vậy cũng làm thịt ruốc có độ giòn và ngả màu hồng hấp dẫn hơn”, nữ tiểu thương cho hay.
Với món canh chua, ruốc thường được nấu cùng các nguyên liệu như lá mũn, khế (hoặc sấu, me), chuối xanh, sả, ớt… và nêm mắm/muối, mì chính cho vừa ăn.
Tùy từng nơi và sở thích từng nhà, người ta cũng có thể nấu canh chua ruốc đơn giản với nguyên liệu tự nhiên có vị chua ở vùng bản địa như quả tai chua, bứa rừng… Những loại quả này giúp món canh ruốc có vị chua dịu, không gắt, dễ ăn hơn.
“Với những món nước được chế biến từ ruốc, người nấu thường cho lượng nước nhiều hơn so với các loại hải sản khác.
Bởi ruốc phải chìm hoàn toàn trong nước thì màu của chúng mới lên đều và đẹp, ăn mới giòn ngon”, chị Trang chia sẻ.
Từng thưởng thức ruốc nhiều lần ở Quảng Yên, chị Thu Hằng (Hà Nội) khen món ăn có độ tươi ngon và hợp khẩu vị.
Mỗi năm, đến mùa ruốc, chị lại lái xe khoảng 140km đưa cả gia đình từ Hà Nội xuống Quảng Yên để trải nghiệm các món ngon từ loại hải sản này.
Thậm chí, khi trở về, chị còn tranh thủ ghé chợ bản địa, mua ruốc mang về làm quà hoặc thưởng thức tại nhà với giá khoảng 250.000 – 300.000 đồng/kg (tùy nơi và thời điểm).
Theo kinh nghiệm của chị Hằng, muốn mua ruốc ngon phải chọn những con tươi sống, thân nhiều nhớt, có màu xám ánh xanh và các xúc tu đều nhau, bám chặt khi có vật chạm vào.
Khi chế biến, chị thường chờ nước sôi già mới cho các loại lá và gia vị vào cùng. Đến lúc nước sôi trở lại, chị mới nhẹ nhàng thả con ruốc vào và đợi khoảng 2-3 phút là ruốc chín, tắt bếp.
“Con ruốc chỉ nấu vừa chín tới để đảm bảo độ giòn và tươi ngon. Nếu đun quá lâu, ruốc sẽ dai và nhạt thịt.
Khi ruốc chín, cách thưởng thức ngon nhất là chấm với mắm tôm đã pha chút chanh, đường, ớt và khuấy đều cho sủi bọt lên”, vị khách Hà Nội chia sẻ.
