Hiệp hội Vận tải ô tô Việt Nam vừa kiến nghị Bộ Xây dựng và các cơ quan liên quan xem xét điều chỉnh nhiều quy định về đào tạo, nâng hạng giấy phép lái xe nhằm tháo gỡ tình trạng thiếu tài xế xe đầu kéo, xe container và xe khách cỡ lớn đang diễn ra tại nhiều địa phương.
Đề xuất nới điều kiện nâng hạng giấy phép lái xe
Trong văn bản gửi Bộ Xây dựng ngày 15/7, Hiệp hội Vận tải ô tô Việt Nam đề nghị Bộ báo cáo Chính phủ và Quốc hội xem xét sửa đổi các quy định liên quan đến đào tạo, nâng hạng và độ tuổi cấp giấy phép lái xe hạng CE (xe đầu kéo, xe kéo rơ-moóc, sơ mi rơ-moóc) và hạng D (xe khách trên 30 chỗ, xe giường nằm).
Theo Hiệp hội, quy định hiện hành khiến quá trình bổ sung lực lượng lái xe chuyên nghiệp mất nhiều thời gian. Người học phải đủ 21 tuổi mới được cấp giấy phép lái xe hạng C, sau đó cần có 3 năm kinh nghiệm mới được học nâng lên hạng CE. Tương tự, người điều khiển xe khách phải đủ 24 tuổi mới được cấp giấy phép hạng D1 hoặc D2 và tiếp tục chờ thêm 3 năm mới đủ điều kiện học nâng lên hạng D.
Hiệp hội cho rằng các quy định này chưa còn phù hợp với nhu cầu thực tế của ngành vận tải trong bối cảnh nguồn nhân lực ngày càng thiếu hụt.
Kiến nghị điều chỉnh một số quy định về tổ chức giao thông
Bên cạnh vấn đề đào tạo lái xe, Hiệp hội cũng đề xuất rà soát hệ thống tổ chức giao thông và biển báo trên phạm vi cả nước nhằm loại bỏ những quy định được cho là chưa phù hợp với điều kiện khai thác thực tế.
Trong đó, Hiệp hội kiến nghị điều chỉnh phạm vi áp dụng của biển báo R.420 “Bắt đầu khu đông dân cư”. Theo đề xuất, biển báo này chỉ nên có hiệu lực trong khoảng thời gian từ 5h30 đến 21h. Ngoài khung giờ trên, biển chỉ mang tính chất cảnh báo. Đồng thời, biển báo chỉ nên được lắp đặt tại các khu vực thực sự có dân cư sinh sống dọc tuyến đường và cần bổ sung tiêu chí xác định khu đông dân cư.
Hiệp hội cũng đề nghị đưa chính sách phát triển nguồn nhân lực lái xe hạng CE và D vào Chiến lược phát triển dịch vụ vận tải đến năm 2035, đồng thời tổ chức đối thoại với doanh nghiệp để tìm giải pháp khắc phục tình trạng thiếu tài xế.
Nhiều xe phải nằm bãi vì không có tài xế
Theo Hiệp hội Vận tải ôtô Việt Nam, tình trạng thiếu lái xe đầu kéo, xe container và xe khách cỡ lớn đang trở thành một trong những khó khăn lớn nhất của ngành vận tải đường bộ.
Từ đầu năm 2025 đến nay, tại Hà Nội, TP.HCM, Hải Phòng, Đà Nẵng cùng một số địa phương khác, khoảng 25 – 30% số xe đầu kéo phải dừng hoạt động do không tuyển được tài xế. Các doanh nghiệp vận tải hành khách khai thác xe khách trên 30 chỗ và xe giường nằm cũng gặp tình trạng tương tự.
Một trong những nguyên nhân là nhiều tài xế đã chuyển sang lái xe công trình, xe tải thân liền hoặc taxi do có điều kiện làm việc ổn định hơn.
Nguồn nhân lực mới cũng sụt giảm đáng kể sau khi các quy định mới về đào tạo và sát hạch lái xe có hiệu lực từ năm 2025. Số lượng học viên đăng ký nâng hạng từ C lên CE và từ D1, D2 lên D giảm mạnh. Bên cạnh đó, nhiều cơ sở đào tạo không đáp ứng yêu cầu về sân bãi theo quy định mới nên phải dừng đào tạo hạng CE. Hiện TP.HCM chỉ còn một cơ sở đào tạo loại giấy phép này, trong khi Hà Nội không còn đơn vị nào đào tạo.
Nguy cơ ảnh hưởng chuỗi logistics
Việc thiếu tài xế khiến nhiều doanh nghiệp chỉ bố trí được một người điều khiển cho mỗi xe container chạy đường dài, thay vì hai tài xế như trước đây. Điều này làm thời gian vận chuyển trên các tuyến Bắc – Nam tăng từ khoảng 36 – 48 giờ lên 72 – 96 giờ do tài xế phải tuân thủ quy định nghỉ ngơi sau thời gian lái xe liên tục.
Tại một số cảng biển và trung tâm logistics, tình trạng thiếu nhân lực còn khiến một tài xế phải luân phiên điều khiển nhiều đầu kéo để đưa xe vào khu vực bốc dỡ hàng hóa, làm giảm hiệu quả khai thác và có thể gây ùn tắc cục bộ.
Hiệp hội cũng cho biết, lực lượng lái xe hạng CE và D đang có xu hướng già hóa. Nếu không sớm bổ sung nguồn nhân lực mới, tình trạng thiếu tài xế trong 3 – 5 năm tới có thể trở nên nghiêm trọng hơn, ảnh hưởng đến hoạt động vận tải hàng hóa và chuỗi cung ứng logisti.
TH (Otoxemay)
