Trong lịch sử phát triển của ngành ô tô, nhiều công nghệ đã góp phần thay đổi cách con người di chuyển, từ động cơ đốt trong, hệ thống chống bó cứng phanh (ABS) cho đến túi khí.
Tuy nhiên, có một trang bị đã trở thành tiêu chuẩn trên gần như mọi mẫu xe hiện đại và được xem là một trong những phát minh quan trọng nhất về an toàn: dây an toàn ba điểm.
Điều khiến câu chuyện này được nhắc đến không chỉ nằm ở bản thân phát minh, mà còn ở quyết định của Volvo. Thay vì giữ thiết kế như một lợi thế cạnh tranh độc quyền, hãng xe Thụy Điển đã cho phép các nhà sản xuất khác sử dụng mà không thu phí bản quyền. Quyết định này được đánh giá là một trong những dấu mốc quan trọng góp phần định hình hình ảnh Volvo như một thương hiệu tiên phong về an toàn trong hơn nửa thế kỷ qua.
Khi ô tô ngày càng nhanh nhưng chưa đủ an toàn
Trước những năm 1950, dây an toàn chưa phải là trang bị phổ biến trên ô tô. Nhiều mẫu xe khi đó thậm chí không có bất kỳ giải pháp nào để giữ người ngồi cố định khi xảy ra va chạm.
Sau này, một số nhà sản xuất bắt đầu áp dụng dây an toàn hai điểm nhằm cố định phần hông của người ngồi. Tuy nhiên, thiết kế này vẫn bộc lộ nhiều hạn chế khi phần thân trên có thể lao mạnh về phía trước trong các vụ tai nạn, làm tăng nguy cơ chấn thương vùng đầu, ngực và bụng.
Trong bối cảnh ngành công nghiệp ô tô liên tục cải thiện hiệu suất vận hành, nhu cầu về một giải pháp an toàn vừa hiệu quả, vừa đơn giản để người dùng có thể sử dụng hằng ngày trở nên cấp thiết.
Nils Bohlin và bước ngoặt của dây an toàn ba điểm
Nils Bohlin sử dây đai an toàn ba điểm năm 1959
Người hoàn thiện thiết kế dây an toàn ba điểm hiện đại là kỹ sư Nils Bohlin. Trước khi gia nhập Volvo vào năm 1958, ông làm việc trong lĩnh vực hàng không tại Saab, nơi tập trung nghiên cứu ghế phóng dành cho máy bay chiến đấu và cách bảo vệ cơ thể con người trước những lực tác động lớn.
Chỉ một năm sau khi gia nhập Volvo, Bohlin đã hoàn thiện thiết kế dây an toàn ba điểm và đưa lên các mẫu xe của hãng vào năm 1959.
Khác với dây an toàn hai điểm, thiết kế mới sử dụng một nhánh dây cố định phần hông và một nhánh chạy chéo qua ngực, hội tụ tại một điểm khóa bên cạnh ghế. Cấu trúc này giúp phân tán lực va chạm tới những vùng chịu lực tốt hơn của cơ thể như xương chậu và lồng ngực, đồng thời vẫn đảm bảo thao tác cài dây nhanh chóng, thuận tiện.
Đến nay, nguyên lý hoạt động của dây an toàn ba điểm gần như vẫn được duy trì trên hầu hết các dòng ô tô hiện đại.
Quyết định tạo nên dấu ấn của Volvo
Việc phát minh ra dây an toàn ba điểm đã đưa Volvo trở thành một trong những hãng xe tiên phong về công nghệ an toàn. Tuy nhiên, yếu tố tạo nên giá trị khác biệt của câu chuyện lại đến từ quyết định sau đó.
Volvo PV544 – mẫu xe đầu tiên được trang bị đai an toàn 3 điểm
Volvo vẫn đăng ký bảo hộ sáng chế đối với thiết kế này, nhưng hãng lựa chọn cho phép các nhà sản xuất ô tô khác sử dụng mà không thu phí bản quyền. Khi đó, Volvo hoàn toàn có thể khai thác sáng chế như một lợi thế cạnh tranh hoặc nguồn doanh thu từ việc cấp phép.
Theo quan điểm được nhiều chuyên gia trong ngành nhắc đến, việc chia sẻ công nghệ không chỉ góp phần phổ cập nhanh hơn một giải pháp có khả năng cứu người mà còn giúp Volvo xây dựng hình ảnh thương hiệu gắn liền với an toàn. Đây được xem là lợi thế vô hình có giá trị lâu dài, vượt xa những lợi ích ngắn hạn từ việc khai thác độc quyền sáng chế.
Một phát minh được cho là đã cứu hơn một triệu sinh mạng
Theo các số liệu thường được Volvo và nhiều tổ chức an toàn giao thông dẫn lại, dây an toàn ba điểm được ước tính đã góp phần cứu sống hơn một triệu người trên toàn thế giới kể từ khi được đưa vào sử dụng.
Ngày nay, dù người sử dụng có thể không biết đến Nils Bohlin hay chưa từng sở hữu một chiếc Volvo, họ vẫn đang được bảo vệ bởi nguyên lý thiết kế được hoàn thiện từ năm 1959 mỗi khi cài dây an toàn.
Điều này cũng góp phần lý giải vì sao Volvo luôn được nhắc đến như một trong những thương hiệu tiêu biểu về an toàn, dù hiện nay hầu hết các hãng xe đều đầu tư mạnh vào lĩnh vực này.
Giá trị thương hiệu không chỉ đến từ quảng cáo
Từ góc nhìn của ngành công nghiệp ô tô, câu chuyện về dây an toàn ba điểm cho thấy giá trị thương hiệu không chỉ được xây dựng bằng các chiến dịch truyền thông hay khẩu hiệu tiếp thị.
Một công nghệ có thể bị cải tiến hoặc thay thế theo thời gian, nhưng những quyết định tạo ra tác động tích cực cho toàn ngành lại có khả năng tạo nên bản sắc bền vững của doanh nghiệp. Việc Volvo chia sẻ sáng chế dây an toàn ba điểm đã góp phần củng cố định vị “thương hiệu an toàn” trong nhiều thập kỷ và trở thành một trong những ví dụ tiêu biểu về cách một quyết định chiến lược có thể tạo nên di sản lâu dài.
Đến nay, dây an toàn ba điểm đã trở thành trang bị tiêu chuẩn trên gần như mọi mẫu ô tô. Mỗi lần người dùng cài dây an toàn trước khi khởi hành cũng đồng nghĩa với việc đang sử dụng một thiết kế đã góp phần thay đổi tiêu chuẩn an toàn của toàn ngành công nghiệp ô tô. Theo nhiều chuyên gia, đó không chỉ là thành công của một phát minh kỹ thuật, mà còn là minh chứng cho việc một lựa chọn đặt yếu tố an toàn lên trên lợi ích thương mại có thể tạo nên ảnh hưởng lâu dài đối với cả một ngành công nghiệp.
PV (Otoxemay)
