Hơn 80 căn nhà mái tranh có hình dáng như những chiếc thuyền úp ngược nằm xen giữa cây cối, tạo nên khung cảnh hiếm gặp đang dần trở thành điểm đến du lịch văn hóa của ngôi làng này.
Bạch Sát được mệnh danh là một trong những “ngôi nhà tinh thần cuối cùng” của người Lê. Những căn nhà thuyền ở đây được dựng từ các vật liệu tự nhiên như dây mây, cành cây, gỗ và tranh. Khung nhà được kết nối bằng vật liệu thực vật, bên ngoài phủ mái tranh dày. Phần mái kéo thấp xuống gần mặt đất, khiến toàn bộ công trình trông như một chiếc thuyền đang úp ngược.
Theo truyền thuyết của người Lê, tổ tiên họ từng vượt biển bằng thuyền để đến đảo Hải Nam. Khi đặt chân lên vùng đất mới, họ mô phỏng hình dáng chiếc thuyền để dựng nơi ở, vừa để tưởng nhớ hành trình vượt biển, vừa lưu giữ ký ức về nguồn cội.
Đằng sau vẻ ngoài mộc mạc là nhiều kinh nghiệm xây dựng và thích nghi với môi trường. Không gian nhà thường được chia thành các khu vực phía trước và phía sau, cửa mở ở hai đầu để tạo sự thông thoáng. Hệ thống cột trong nhà cũng mang những ý nghĩa biểu tượng về gia đình và vai trò của nam, nữ. Một số căn nhà nhỏ từng được sử dụng làm nơi gặp gỡ của nam nữ thanh niên.
Nhà thuyền Bạch Sát không chỉ là nơi ở mà còn là dấu ấn văn hóa được người Lê gìn giữ qua nhiều thế hệ. Năm 2008, kỹ thuật xây dựng nhà thuyền của người Lê được đưa vào danh sách Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia của Trung Quốc.
Năm 2013, quần thể nhà thuyền được công nhận là “Làng cổ truyền thống Trung Quốc”, sau đó tiếp tục được xếp vào danh sách các đơn vị bảo vệ di tích văn hóa cấp tỉnh Hải Nam năm 2015.
Tuy nhiên, để cải thiện điều kiện sống, từ năm 2008, người dân Bạch Sát đã được hỗ trợ chuyển tới những căn nhà xây mới cách làng cũ khoảng 1km. Những căn nhà thuyền không còn là nơi cư trú thường xuyên, nhưng vẫn được bảo tồn như một “bảo tàng sống” về kiến trúc và đời sống truyền thống của người Lê.
Những năm gần đây, Bạch Sát bắt đầu có diện mạo mới. Tuyến tỉnh lộ 314 dẫn vào khu vực được cải tạo, đường nhựa mới được mở tới gần cửa làng. Một trung tâm dịch vụ du lịch cũng đang được xây dựng cách khu nhà thuyền khoảng 1,5km, tạo điều kiện kết nối nơi đây với các điểm tham quan lân cận.
Chính quyền địa phương định hướng phát triển du lịch gắn với bảo tồn văn hóa. Ngoài Bạch Sát, khu vực còn có hồ chứa Đại Quảng Bá, sông Na Mỗ cùng những vùng trồng cây ăn quả nhiệt đới, tạo thêm sức hút cho hành trình khám phá phía tây Hải Nam.
Từ những mái tranh thấp thoáng giữa rừng cây, Bạch Sát đang trở thành điểm giao thoa giữa quá khứ và hiện tại, thu hút du khách.
