Kiến trúc đặc sắc theo phong cách châu Âu
Bạch Dinh tọa lạc trên sườn Núi Lớn, hướng ra biển Vũng Tàu (thuộc phường Vũng Tàu, TPHCM). Công trình có tên gốc là Villa Blanche, được xây dựng từ năm 1898 đến năm 1902 dưới thời Toàn quyền Đông Dương Paul Doumer. Ban đầu, nơi đây là biệt thự nghỉ dưỡng của Toàn quyền Đông Dương và quan chức cấp cao người Pháp.
Có hai lối lên Bạch Dinh, một đường đi bộ qua hơn 100 bậc tam cấp cổ xưa, kín đáo nằm giữa hai hàng sứ nhiều năm tuổi và đường thứ hai dành cho xe hơi, nằm uốn quanh chạy dưới rừng cây giá tỵ dẫn lên tới tiền sảnh.
Được thiết kế theo kiến trúc mang phong cách châu Âu, Bạch Dinh với gam màu trắng chủ đạo làm toát lên vẻ thanh nhã và sang trọng. Dinh cao 19m, rộng 15m, dài 28m, gồm 3 tầng với nhiều căn phòng được bố trí hài hòa.
Tầng hầm là khu nhà bếp và phòng ăn. Nơi đây còn lưu lại những vật dụng tái hiện lại cuộc sống ở dinh. Tầng trệt vừa làm nơi khánh tiết vừa dùng để trưng bày nhiều hiện vật cổ xưa như song bình bách điểu chầu phụng, bộ tràng kỷ hoàng gia có niên đại Khải Định (năm 1921), cặp ngà voi châu Phi dài 170cm…
Tầng lầu được thiết kế theo không gian mở thoáng đạt, dành làm nơi nghỉ dưỡng. Từ ban công Bạch Dinh, có thể phóng tầm mắt nhìn bao quát Bãi Trước, chiêm ngưỡng khung cảnh biển Vũng Tàu. Lối chính lên lầu với cầu thang có những tay vịn bằng sắt, trang trí hoa văn tinh xảo. Ngoài ra trong tòa nhà còn có cầu thang phụ làm bằng gỗ cho người phục vụ.
Điểm nhấn ấn tượng của dinh thự là 8 bức chân dung tạc các vị thần Hy Lạp thời cổ đại gắn trên một đường thẳng bao quanh ba mặt tường chính của tòa nhà. Từ gương mặt, mắt, mũi đến sắc thái của các bức tượng đá này đều biểu hiện rõ ràng, sắc nét và tinh tế.
Bên cạnh giá trị kiến trúc, Bạch Dinh gắn với câu chuyện về cuộc đời vua Thành Thái (1879 – 1954) vị vua thứ 10 của triều Nguyễn, trong những năm bị giam lỏng nơi đây.
Tháng 9/1907, Bạch Dinh được dùng làm nơi giam lỏng vua Thành Thái. Ông có tinh thần yêu nước và quyết chí kháng Pháp đến cùng. Giặc lo sợ ép ông thoái triều và đưa ông từ Huế vào Vũng Tàu quản thúc. Hàng ngày, ông quanh quẩn trong rừng hoa bên sườn núi Lớn, đọc sách và ngắm cảnh non xanh nước biếc, không được liên hệ với ai. Gia đình chỉ có mấy người đi cùng giúp việc và chăm lo ăn uống nghỉ ngơi.
Ông sống tại đây trong gần 10 năm. Dân địa phương kính trọng ông, nên còn gọi Bạch Dinh là Dinh ông Thượng.
Sau năm 1954, Bạch Dinh trở thành nơi nghỉ dưỡng của các quan chức chính quyền Sài Gòn. Kể từ sau ngày đất nước thống nhất năm 1975, công trình được tiếp quản, bảo tồn và mở cửa đón khách tham quan.
Điểm đến văn hóa – lịch sử thu hút du khách
Trải qua hơn 120 năm, ngày nay Bạch Dinh vẫn giữ nguyên sự sang trọng, hài hòa, uy nghiêm và trở thành điểm du lịch nổi tiếng, thu hút du khách. Từ năm 1991 đến nay, một phần của Bạch Dinh được dùng làm bảo tàng, trưng bày hàng nghìn hiện vật độc bản nằm trong bộ sưu tập cổ vật gốm sứ có niên hiệu Khang Hy (thế kỷ 17) được trục vớt từ Hòn Cau – Côn Đảo, cùng nhiều hiện vật có giá trị khác được tìm thấy qua các đợt khai quật khảo cổ ở Bà Rịa – Vũng Tàu.
Các hiện vật được trưng bày theo chủ đề, giúp du khách hình dung rõ hơn về đời sống và sinh hoạt của tầng lớp quan lại thời Pháp thuộc, cũng như bối cảnh lịch sử của khu vực Nam Kỳ đầu thế kỷ 20.
Bạch Dinh được Bộ Văn hóa Thông tin (nay là Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) công nhận là Di tích lịch sử – văn hóa quốc gia ngày 4/8/1992.
Theo UBND phường Vũng Tàu, Bạch Dinh là một trong những di tích văn hóa quan trọng, vừa mang giá trị kiến trúc, vừa gắn liền với những sự kiện lịch sử có ý nghĩa, thu hút đông đảo du khách đến tham quan.
“Chính quyền địa phương luôn chú trọng bảo tồn, đồng thời nâng cao chất lượng phục vụ để Bạch Dinh thực sự trở thành điểm đến văn hóa lịch sử đặc sắc của địa phương”. Lãnh đạo phường Vũng Tàu cho biết.
Theo số liệu thống kê của ngành du lịch địa phương, mỗi năm Bạch Dinh đón hàng nghìn lượt khách tham quan, nhất là vào các dịp lễ, Tết. Du khách thường chọn Bạch Dinh như một điểm dừng chân trong hành trình nghỉ dưỡng ở Vũng Tàu, bên cạnh những địa danh quen thuộc như Tượng Chúa Kitô Vua, Ngọn Hải Đăng hay Bãi Sau.
Việc Bạch Dinh trở thành một trong những điểm đến được yêu thích đã góp phần làm phong phú thêm sản phẩm du lịch văn hóa của Vũng Tàu, mang đến cho du khách trải nghiệm đa dạng bên cạnh loại hình du lịch biển và nghỉ dưỡng vốn đã nổi tiếng. Đồng thời, giúp bảo tồn và phát huy giá trị lịch sử – văn hóa của di tích.
Quang Hưng
