Dấu hiệu của ngộ độc rượu
PGS.TS Lê Quốc Hùng – Trưởng khoa Bệnh Nhiệt đới, Bệnh viện Chợ Rẫy (TPHCM) cho hay, ngộ độc rượu là tình trạng cơ thể bị ảnh hưởng có hại sau khi uống đồ uống chứa cồn. Mức độ có thể từ say nhẹ đến rối loạn ý thức, suy hô hấp, rối loạn chuyển hóa và tổn thương đa cơ quan. Điểm nguy hiểm là triệu chứng ban đầu có thể không rầm rộ, khiến nhiều người nhầm lẫn với say rượu đơn thuần.
Bác sĩ Hùng cho rằng loại cồn phổ biến nhất trong rượu uống là ethanol. Nếu uống quá nhiều, nồng độ cồn trong máu tăng cao có thể gây ngộ độc cấp. Bên cạnh đó, nguy hiểm hơn là methanol – cồn công nghiệp có thể lẫn trong rượu kém chất lượng, rượu sang chiết, rượu không nhãn mác hoặc sản xuất thủ công.
Loại rượu này không thể phân biệt bằng mắt thường, mùi hay vị. Vì vậy, yếu tố quan trọng nhất để đánh giá nguy cơ là nguồn gốc và mức độ kiểm soát chất lượng sản phẩm.
Một dấu hiệu cảnh báo sớm cần đặc biệt lưu ý là nhiều người cùng uống một loại rượu và xuất hiện biểu hiện bất thường tương tự nhau.
Phân biệt say rượu với ngộ độc methanol
Thứ nhất, ngộ độc do uống quá nhiều ethanol: Sau uống, người bệnh sẽ say tăng dần, lâng lâng, nói chậm, đi loạng choạng, buồn ngủ, lơ mơ, nôn ói. Trường hợp nặng có thể ngủ li bì, thở chậm, dễ hít sặc chất nôn. Nếu ngừng uống, tình trạng thường cải thiện dần theo thời gian.
Thứ hai, ngộ độc methanol: Ban đầu, biểu hiện có thể giống say rượu nhẹ nhưng sau giai đoạn “tạm tỉnh”, người bệnh xuất hiện đau đầu tăng nhanh, buồn nôn, nhìn mờ hoặc nhìn đôi, thở nhanh sâu bất thường, lơ mơ tăng dần. Ca nặng hơn có thể co giật, hôn mê, suy đa tạng, tổn thương thị giác không hồi phục và tử vong nếu điều trị chậm trễ.
Bác sĩ Hùng nhấn mạnh điều quan trọng là nhận diện các dấu hiệu “không bình thường với say rượu” hoặc tình trạng say – tỉnh và nặng dần. Những biểu hiện cần đặc biệt chú ý gồm: lơ mơ tăng dần, gọi đáp kém; thở nhanh sâu hoặc khó thở; nôn ói nhiều không kiểm soát; đau đầu dữ dội; bất kỳ rối loạn thị giác nào như nhìn mờ, nhìn đôi, giảm thị lực; co giật, lạnh tay chân, tụt huyết áp.
Ngộ độc rượu nặng có thể dẫn đến hít sặc gây suy hô hấp, viêm phổi, hạ đường huyết, hạ thân nhiệt, chấn thương do té ngã. Với methanol, biến chứng còn nghiêm trọng hơn như toan chuyển hóa nặng, tổn thương thần kinh và mù lòa vĩnh viễn.
Khi có dấu hiệu nghi ngờ, ưu tiên hàng đầu là đưa người bệnh đến cơ sở y tế gần nhất. Trong lúc chờ đợi, nếu người bệnh còn tỉnh và nuốt tốt, có thể cho uống từng ngụm nước nhỏ. Người thân không tự gây nôn vì dễ gây sặc, không dùng các “mẹo giải rượu” như cà phê, chanh, nước tăng lực để thay thế đánh giá y khoa.
Ngoài ra, bác sĩ Hùng khẳng định tuyệt đối không tự truyền dịch tại nhà vì có thể làm chậm trễ điều trị và tăng nguy cơ biến chứng.
Để bác sĩ xử trí nhanh, người bệnh hoặc người nhà cần cung cấp thông tin về loại rượu đã uống (có nhãn mác hay không, mua ở đâu), thời điểm và lượng uống, thời điểm khởi phát triệu chứng, diễn tiến bất thường, có ai uống cùng và có biểu hiện tương tự không. Nếu còn chai rượu, người dân nên mang theo để hỗ trợ đánh giá.
Bác sĩ Hùng khuyến cáo viêc phòng ngừa vẫn là giải pháp quan trọng nhất. Trong mỗi bữa ăn, người dân chỉ sử dụng rượu có nguồn gốc rõ ràng; tránh rượu không nhãn mác, rượu sang chiết; không uống khi đói, không uống nhanh, không ép uống; tuyệt đối không lái xe sau khi uống rượu bia.
