Ngày 17/2, tại hội thảo chuyên đề về tầm soát ung thư sớm đường tiêu hóa, BS.CKI Cao Thanh Vinh cho biết, ung thư dạ dày và ung thư đại trực tràng là hai loại ung thư phổ biến nhưng hoàn toàn có thể giảm nguy cơ được nếu phát hiện sớm.
Theo bác sĩ Vinh, ung thư dạ dày phát triển chậm qua nhiều năm với các yếu tố nguy cơ đã được xác định rõ. Trước khi trở thành ung thư, niêm mạc dạ dày trải qua hàng loạt thay đổi như viêm teo mạn tính, dị sản ruột và loạn sản. Đây chính là những “tín hiệu đỏ” mà nội soi có thể bắt được.
Nghiên cứu tại các quốc gia châu Á cho thấy chương trình tầm soát bằng nội soi ở nhóm nguy cơ cao đã góp phần giảm tới 40% tỷ lệ tử vong do ung thư dạ dày.
Đối với nhóm có nguy cơ cao như người có tiền sử gia đình mắc bệnh, nhiễm vi khuẩn H. pylori, hút thuốc lá lâu năm hoặc từng có tổn thương tiền ung thư, bác sĩ Vinh khuyến cáo nên nội soi 3 năm một lần.
Đặc biệt, nếu có người thân trực hệ mắc ung thư dạ dày, người dân nên bắt đầu tầm soát từ tuổi 45 hoặc sớm hơn 10 năm so với tuổi người thân được chẩn đoán. Chuyên gia này cũng nhấn mạnh chất lượng nội soi đóng vai trò quyết định. Cuộc nội soi cần đạt tiêu chuẩn cao với công nghệ hiện đại như nội soi độ nét cao và hình ảnh tăng cường để không bỏ sót các tổn thương nhỏ nhất.
Trong khi đó, ung thư đại trực tràng hiện là loại ung thư phổ biến thứ ba ở cả nam và nữ; là nguyên nhân gây tử vong do ung thư đứng hàng thứ hai. Đây cũng là một trong những bệnh có khả năng phòng ngừa cao nhất.
Theo số liệu năm 2020 tại Mỹ, có khoảng 147.950 ca mắc mới và 53.200 ca tử vong do ung thư đại trực tràng. Tuy nhiên, tỷ lệ này đang giảm đều đặn mỗi năm nhờ vào chương trình tầm soát và cắt bỏ polyp qua nội soi. Đây là loại ung thư gây tử vong đứng hàng thứ hai nhưng cũng là loại có thể đẩy lùi hiệu quả nhất.
Điểm đặc biệt của nội soi đại tràng là tính hai trong một. Phương pháp này vừa giúp phát hiện polyp và ung thư giai đoạn sớm vừa có thể cắt bỏ ngay lập tức các polyp được tìm thấy, ngăn chặn chúng biến thành ung thư. Hiệu quả của biện pháp trên đã được chứng minh qua con số ấn tượng: giảm 69% tỷ lệ mắc mới và 68% tỷ lệ tử vong.
Khoảng 70% các ca ung thư đại trực tràng phát sinh từ polyp u tuyến, trong khi 25-30% từ các tổn thương răng cưa. Không phải tất cả polyp đều nguy hiểm như nhau nhưng việc phát hiện và loại bỏ chúng sớm là cách tốt nhất để bảo vệ bản thân.
Đối với người có nguy cơ trung bình, nội soi 10 năm một lần là đủ nếu kết quả bình thường. Tuy nhiên, những người có tiền sử gia đình cần thận trọng hơn. Nếu có một người thân trực hệ mắc bệnh trước 60 tuổi hoặc từ hai người thân trực hệ trở lên mắc bệnh, tần suất nội soi cần rút ngắn xuống còn 5 năm một lần.
Bác sĩ Vinh nhấn mạnh chất lượng nội soi quyết định hiệu quả phòng ngừa. Một cuộc nội soi đạt chuẩn cần có tỷ lệ đưa ống soi đến manh tràng cao, tỷ lệ phát hiện u tuyến tốt và người bệnh chuẩn bị ruột kỹ lưỡng.
“Chỉ khi đạt được những tiêu chí này, nội soi mới thực sự là ‘chìa khóa vàng’ mở cửa cho sức khỏe đường tiêu hóa. Thay vì lo sợ ung thư, người dân nên chủ động tầm soát định kỳ và thay đổi lối sống lạnh mạnh. Đó là cách tốt nhất để bảo vệ bản thân và gia đình trước các bệnh lý nguy hiểm này”, bác sĩ Vinh khuyến cáo.
