Tiếng hát then dìu dặt với câu hát “Lạng Sơn quê Nọong…” dẫn lối du khách về thung lũng Quỳnh Sơn – nơi nép mình trong Công viên địa chất toàn cầu UNESCO Lạng Sơn. Giữa không gian núi rừng rộn tiếng chim, hơn 400 ngôi nhà sàn gỗ nghiến hàng trăm năm tuổi của người Tày vẫn được bảo tồn gần như nguyên vẹn, tạo nên một quần thể kiến trúc đặc sắc hiếm nơi nào còn giữ được.
Tại Quỳnh Sơn, ông Dương Công Chài là người tiên phong làm du lịch cộng đồng, mở homestay ngay trong ngôi nhà sàn của gia đình. Từ mô hình nhỏ ban đầu, người dân dần liên kết thành Hợp tác xã Du lịch cộng đồng Quỳnh Sơn, tạo nên một hướng đi mới bền vững cho kinh tế địa phương.
Ông Chài cho biết, thu nhập từ làm du lịch cao gấp nhiều lần so với sản xuất nông nghiệp truyền thống: “Một tháng làm du lịch bằng hơn một năm làm nông. Bà con bán được nhiều sản phẩm, như lúa nếp cái hoa vàng – năm nào khách cũng mua hết”.
Theo chị Triệu Nguyệt Nga, các hộ dân phát triển du lịch dựa trên chính những ngôi nhà sàn cổ làm từ gỗ quý, cùng quay về một hướng, tạo nên một tổng thể kiến trúc hài hòa và độc đáo. Đây chính là nền tảng để làng bảo tồn bản sắc trong quá trình làm du lịch.
Sau 15 năm chuyển đổi thành làng du lịch cộng đồng, đời sống người dân khấm khá hơn, nhưng điều quan trọng nhất vẫn là giữ gìn văn hóa Tày. Ông Chài chia sẻ: “Trước đây chúng tôi lo con cháu phá nhà sàn để xây nhà hiện đại. Giờ mọi người đều được giáo dục để gìn giữ bản sắc: từ nhà sàn, ẩm thực đến các giá trị văn hóa”.
Từ một ngôi làng nhỏ giữa thung lũng vùng Đông Bắc, Quỳnh Sơn hôm nay đã vươn ra thế giới, kể câu chuyện về du lịch xanh, du lịch bản sắc – nơi con người và thiên nhiên hòa quyện trong vẻ đẹp nguyên sơ của núi rừng Lạng Sơn.
